Onikiciler
 |
Bu maddedeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına bakabilirsiniz. Maddeye uygun biçimde kaynaklar ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
 |
Bu maddenin veya maddenin bir bölümünün gelişebilmesi için konuda uzman kişilere gereksinim duyulmaktadır. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız. Konu hakkında uzman birini bulmaya yardımcı olarak ya da maddeye gerekli bilgileri ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
 |
|
İslâm’ın şartları
Dinî metinler
Önemli kişiler
Tarih
Zaman ve Mekan
|
İmamîye-î İsnâ‘aşer’îyye (İmamî Şiîlik, İsnaaşeriyye ya da Onikiciler) (Arapça: اثنا عشرية, Athnā‘ashariyyah / Ithnā‘ashariyyah) On İki İmama inanmalarından dolayı (Onikicilik/On İki İmamcılık) olarak adlandırıldıkları da olur.
Câferîlikteki dini hukuk veya Şeriat ilkeleri, Kur'an ve Sünnetten çıkarılır. Sünnîlik ve Şiîlik arasındaki farklılık, Şiîliğin Muhammed'den sonra ilk yöneticinin hem peygamberin vasiyetiyle, hem de ilâhî seçimle Ali bin Ebu Talib olması gerektiğine inanılmasıdır. Son imâmın çocukken kaybolup bugün gaybde bulunduğu ve Mehdî olarak tekrar Dünya'ya geleceğini kabul ederler. Takrîben Şianın %85’i Onikici olup Şiî Müslüman denirken genelde "Onikiciler" kastedilir. İmamîye-î İsnâ‘aşer’îyye'ye inananlar, imâmlara inanç gibi Şia inancının birçok öğretilerini ilişkin mezheplerle paylaşsalar da İsmâilîler ve Zeydîlerle imâm sayısında uyuşmazlar. Ayrıca imâmların teselsülü konusunda da birleşemezler. Genel olarak imâmın tanımı ve rolü konusunda da farklı görüşleri bulunmaktadır.
Konu başlıkları |
Genel bakış[değiştir]
Onikiciler'in inancına göre;
- İslâm peygamberi Muhammed Mustafa'nın kızı Fâtıma ve dâmâdı Ali soyundan gelen On İki İmam kanalıyla gelen sözleri hadis olarak kabul eder ve bunları en güvenilir olarak görürler.
- Bilhassa İslâm peygamberi Muhammed'in kuzeni, dâmadı ve peygamberin ilk hanımı olan Hatîce'den sonra İslâm'ı ikinci olarak kabul eden, Ehl-i Beyt'in başı ve peygamberin bugüne kadar gelen soyunun tek babası olan Ali'nin teselsülünü Sünnîlerin hilâfına Hilâfetin yerine esas kabul ederler. Onlara göre Ali, Müslümanların çoğunluğunca kabul edilen dördüncü halife olmaktan ziyade ilâhî tasdik edilmiş ilk imâmdır. Bu imâmlara "İlâhî Halîfeler" de derler.
- Fıkıh usûlü olarak kıyas yerine aklı kabul ederek içtihadı önemserler.
- Sünnîlerin makbul halife kabul ettikleri Ebu Bekr-i Sıddık, Ömer bin Hattab ve Osman bin Affan kanalıyla gelen hadisleri kabul etmez, onları model almazlar.
- Muhammed ve kızı Fatıma Zehra'nın yanı sıra Oniki imama mâsumluk ve yanılmazlık atfederek sadece bu grubun sözlerini ve örnekliğini kabul ederlir.
Câferî fıkıh ekolleri[değiştir]
- Ahbârî: Peygamber ve İmamlar'ın haberlerine (hadislerine) önem verir ve İçtihad hakkın kullanılmasını kabul etmez.
- Şeyhî
- Usûlî: Fıkıh usûlü (fıkhî kaynak) olarak Kur'an, Hadis ve İcma'nın dışında Akıl (hikmet)'ı da kabul edir ve gaiba sırasında fakîhlerin içtihâdına önem verir. Günümüzde İran'da uygulanan Velâyet-i Fakih yâ Hükûmet-i İslamî sistemine yol açmıştır.
Yayılımı[değiştir]
İmamîye-î İsnâ‘aşer’îyye inancı Azerbeycan, Bahreyn, Lübnan, Irak ve İran’da çoğunlukça benimsenir. Arnavutluk, Suriye ve Türkiye’deki Alevîler, kendilerini Onikici saysa da ana görüşten önemli ölçüde ayrılan inançları vardır. Onikicilik inancı Afganistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Nijerya, Hindistan,[1][2][3][4][5] Katar, Kuveyt, Pakistan ve Tanzanya’da da büyük azınlıklarca kabul edilir. Daha küçük azınlıklar, Avrupa ve Amerika’nın yanı sıra Endonezya, Gana, Kenya, Malezya, Mısır, Senegal, Sudan, Suûdi Arabistan,[6] Umman, Yemen gibi Dünya’nın birçok başka ülkesinde mevcuttur.
İmamîye-î İsnâ‘aşer’îyye (İmamî Şiîlik) mezhebinin diğer Şiî mezhepler arasındaki konumu[değiştir]
Kaynakça[değiştir]
- ^ "Shia women too can initiate divorce". The Times of India. November 6, 2006. http://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Shia-women-too-can-initiate-divorce/articleshow/334804.cms. Erişim tarihi: 2010-06-21.
- ^ "Talaq rights proposed for Shia women". Daily News and Analysis, www.dnaindia.com. 5 November 2006. http://www.dnaindia.com/india/report_talaq-rights-proposed-for-shia-women_1062327. Erişim tarihi: 2010-06-21.
- ^ "Obama's Overtures". The Tribune. http://www.tribuneindia.com/2009/20090725/edit.htm#4. Erişim tarihi: 2010-07-21.
- ^ "Imperialism and Divide & Rule Policy". Boloji. http://www.boloji.com/opinion/0360.htm. Erişim tarihi: 2010-07-21.
- ^ "Ahmadinejad on way, NSA says India to be impacted if Iran ‘wronged by others’". Indian Express. http://www.indianexpress.com/news/ahmadinejad-on-way-nsa-says-india-to-be-impacted-if-iran-wronged-by-others/299498/. Erişim tarihi: 2010-07-21.
- ^ International Crisis Group. The Shiite Question in Saudi Arabia, Middle East Report No. 45, 19 September 2005.
- ^ Muhammed Ebû Zehra: Mezhepler Tarihi, Sayfa 225, Düşün Yayıncılık, İstanbul, 2011. (Câ’bir, i’tikad ve imân esasları konusunda Câ’fer-i Sâdık’tan ders almış ve onun i’tikadını benimsemiştir. Câ’bir bin Hayyân, Câf’er-i Sadık’ın îlmini topladığı beşyüz risâlesini bir araya getirerek tek bir kitâp halinde yayınlamıştır. Câ’bir bu risâlelerin, kendisinin Câf’er-i Sadık’tan edindiği feyz ve ilhâmlar sayesinde teşekkül ettiğini belirtmiştir.)
- ^ Muhammed Ebû Zehra, Mezhepler Tarihi, Sayfa 225, Düşün Yayıncılık, İstanbul, 2011. (İmâm Câ’fer’in Allah’ın mevcûdiyetini bilme gayesi için Kozmoloji ilmiyle uğraştığını bildiren deliller vardır. Elde ettiği bilgileri Allah’ın vahdaniyetini isbat etmek amacıyla kullanmıştır. Bu konuda, İmâm Câ’fer-i Sadık, Kur'an-ı Kerîm’in evren ve tabiât hakkında bilgiler vererek insanları düşündürme methodunu uygulamıştır. Mufaddal bin Amra’ya yazdırdığı “Risalet-ût Tevhîd” adlı kitabında tabiât olaylarının insanın hizmetine sunulmuş olduğunu öne sürerek, hepsinin bir yaratıcının eseri olması gerekliliği hakkında yürüttüğü fikirlerini savunmuştur.)
