Aleksandros

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Aleksandros
Αλέξανδρος
Bizans İmparatoru
Alexandros mosaic Hagia Sophia.JPG
Aya Soyfa'daki Aleksndros mozaiki
Hüküm süresi Ortak imparator (yak.879–912)
Tüm yetkili imparator (912–913)
Önce gelen VI. Leo Bilge
Sonra gelen VII. Konstantin
Tam adı Alexandros
Doğum tarihi 19 Eylül, 866
Doğum yeri Konstantiopolis
Ölüm tarihi 6 Haziran, 913
Ölüm yeri Konstantinopolis
Hanedan Makedonyalı hanedanı
Babası I. Basileios
Annesi Eudokia İngerina

Aleksandros (Yunanca: Αλέξανδρος, Alexandros), (d. 19 Eylül,866 - 6 Haziran,913) 912-913 döneminde Bizans İmparatorluğu imparatoru olmuştur. İmparator I. Basileios ile Eudokia İngerina'nın oğludur. Ağabeyi VI. Leo Bilge'nun babasının I. Basileios mu yoksa III. Mikhail mi olduğu şüpheli olmasına karşılık; Aleksandros III. Mikhail öldükten sonra doğduğu için I. Basileios'un babası olduğuna şüphe yoktur.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Aleksandros 879da babası tarafından ortak imparator olarak tac giydirilmisti. 903de ağabeyi Leo imparatorken onu St. Mocius kilisesinde öldürme suikastına ismi karıştığı için geçici olarak ortak impartorluktan atılmasına rağmen, ağabeyinin saltanatı sırasında (886-912 döneminde) hep ortak imparator olarak kalmıştır. Ağabeyi VI. Leo 11 Mayıs 912de öldükten sonra tum yetkiler ile imparator oldu ama Leo'nun daha küçük yaşta olan oğlu Konstantin ortak imparator olarak tac giydirildi. Tahta geçergeçmez 33 yıllık ortak imparatorluğunu kutlamak için bastırdığı yeni sikkelerde "otokrator (αὑτοκράτωρ πιστὸς εὑσεβὴς βασιλεὺς)" ünvanını kullanan ilk Bizans imparatoru oldu.

Aleksandros ağabeyi ölüp kendisi imparator olduğunda 41 yaşında idi ve o zamana kadar rezilce sefih bir hayat yaşamakla ün yapmıştı. Diğer taraftan ağabeyi Akıllı lakabı verilen Leo'ya karşı büyük bir antipati ve hatta garez besleme içine girmişti. Aleksandros tüm yetkili imparator olarak Bizans tahtında 13 ay gibi kısa bir zaman kaldı; ama bir tarihçinin deyişiyle ülkesine bu kadar kısa bir zamanda çok dikkati çeken miktarda zararı dokundu.[1]

Bu kısa saltanat döneminde Aleksandros umuma açık yerlerde sarhoş gezintileri, kutsal yerlerde akla sığmaz acayip saygısızlık hatta küfürsel hareketleri ve acımasız gaddar ve zalim kararları ve yargıları ile başşehir halkının ondan tiksinmesine ama zulmünden korkup sinmelerine neden oldu. Örneğin Hipodromda bulunan antik pagan çağlardan kalma bronz yaban domuzu heykelini kendinin bir diğer görünümü oluğunu kabul ederek bu heykele yeni cinsel organ ve sivri dişler eklenilmesini emretmiştir.[1]

Diğer taraftan ağabeyine olan antipatisi ve garazı yüzünden onun almış olduğu önemli kararları değiştirmeye ve onun göreve atadığı kişileri görevden atmayı hiç sonuçlarının ne olacabileceğine aldırmadan siyasetine prensip edindi. Ağabeyinin dul karısı İmparatoriçe Zoe'yi saraydan attırdı. İmparatoriçenin bütün arkadaşları ve danışmanları da devlet görevlerinden ve işlerinden atıldılar. Örneğin, Bizans'a donanma komutanı olarak çok büyük hizmetlerde bulunmuş olan amcası amiral Himerios'un iş ve ünvanlarını geri alıp onu hapise attırdı ve yaşlı amiral altı ay sonra tutuklu olarak öldü.[1]

Tahta çıkışını kutlamak, Bizans'ın Bulgarlara yeni bir imparator tahta çıktığında ödediği ikramiyeyi almak ve iki devlet arasında 901de yapılan barış antlaşmasını uzatmak hedefiyle İstanbul'a gönderilen Bulgar Kralı I. Simeon'un elçi heyeti önce kendisini göremediler. Çünkü Aleksandros epey uzun süren bir sefahat aleminde bulunmaktaydı ve bu alemden ayrılmak istemiyordu. Sonunda danışmanlarının zoru ile çok sarhoş bir halde elçileri kabul etti. Fakat barış antlaşması ağabeyinin önemli bir politikasi sonucu olduğu için onu kabul etmemeye kararlıydı. Sarhoş bir tavırla bağırarak elçilere Bizans'ın bu antlaşmayı kabul etmediğini; antlaşmaya göre gereken tazminat ve diğer ikramiyeleri de Bizans'ın bundan sonra ödemiyeceğini açıkca bildirdi ve onları huzurundan kovdu. Bu elçiler geri dönüp durumu I. Simeon'a bildirince bu Bulgar-Bizans savaşının başlamasına bir neden oldu, ama Alekandros bunu görmeden öldü.

Aleksandaros'un diğer bir felakat çıkaran politikası da ağabeyinin göreve getirdiği Konstantinopolis Patriği Euthymus'u görevinden alıp Patrikken Leo'nun dördüncü evliliğini kabul etmeyip itiraz ettiği için yerinden atılan Nikolaos Mistikos'u yeniden Patrik olarak göreve getirmesi oldu. Bu yeni patrik, görevinden alınmasına neden olanın Euthymus olduğunu kabul ederek ondan intikam almak peşinde girişti. Onu önce bir kilise mahkemesi önüne getirtti; kontrolu altında bulunan bu mahkeme önce bu kişinin ve o zamanki Roma papasının isimlerinin tarihî "Diptik" listelerden silinmesine karar verip Ortodoks kilisesinin Roma'daki Papa ve Katolik Kilisesinden kesin olarak ayrılmasına neden oldu. Sonunda Euthymus keşiş olarak Agathon manastırına kapatıldı. Bundan sonra Euthymius'u tutan veya sadece onun fikirlerine sempati gösteren tüm piskopos ve kilise papazlarını görevden atma karar alıp Ortodoks kilisesinin gayet zayıf düşmesine yol açtı. Taşrada ve kırsal alanlarda bulunan birçok papaz kendi yerli cemaatlerinin isteklerine de uyarak yerlerinden ayrılmadılar ve bu ise merkezî Patriğin ülke içindeki dinsel otoritesine büyük şüphe düşürdü.

Diğer taraftan Aleksandros'un saltanatının sonlarında Anadolu'nun doğu sınırlarında Abbasi halifesi Muktedir'in orduları sınırları ihlal eden akınlara başladılar.

Fakat Aleksandros sadece 13 aylık hükümdarlığı, aksi politikalarınin sonuçlarını görmeden, 6 Haziran 813'te ölmesi ile sona erdi. Böylece ağabeyinin ölüm döşeğinde iken onun saltanatının sadece 13 ay olacağına ait kehaneti gerçekleşti. Bazı tarihçiler bu ölümünün çok büyük bir öğle yemeğinden sonra güneşin altında polo oynamasından dolayı bir kriz geçirmesi nedeniyle olduğunu bildirirler. Diğerleri ise Hipodrom'da bulunan pagan heykelerine cinsel etkinsizliğinin önünü almak için yaptığı kurbanlar ve ayinler dolayısıyla olduğunu yazarlar [1]

Ölmeden ağabeyinin dul karısı Zoe saraya gelip küçük yaşta oğlu olan VII. Konstantin'in imparator olmasını sağladı. Ama Aleksandros ölüm yatağında iken bile aksi karar vererek dul imparatoriçe Zoe'nin naipler heyeti konseyine alınmamasını vesiyet etti ve bu konseyin başkanlığına Patrik Nikolaos Mistikos getirildi.

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d Norwich, John Julius, (1991) Byzantium: The Apogee, Londra:Penguin say.122

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Resmî unvanlar
Önce gelen:
VI. Leo Bilge
Bizans İmparatoru
912–913
Sonra gelen:
VII. Konstantin