III. Theodosios

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
III. Theodosios
Θεοδόσιος Γ
Bizans İmparatoru
Theodosius iii coin.jpg
III. Theodosios sikkesi
Hüküm süresi Mayıs 715 - 25 Mart 717
Önce gelen II. Anastasios
Sonra gelen III. Leo İsauryalı
Tam adı Θεοδόσιος Γ
Çocukları 1 (Theodosios?)

III. Theodosios (Yunanca: Θεοδόσιος Γ), Mayıs 715 - 25 Mart 717 döneminde hüküm süren Bizans İmparatorluğu imparatoru.

İmparatorluğa getirilme[değiştir | kaynağı değiştir]

Theodosios bir maliye memuru ve vergi toplama idarecisi idi ve 715de Opsikion thema eyaleti güneylerinde vergi toplama ile görevlendirilmişti.

İmparator II. Anastasios emri ile Rodos'a hücum eden Bizans donamasında bulunan Opsikion theması askerleri kendilerinin gayretiyle bir askeri darbe ile tahta geçirdikleri II. Anastasios idaresinden hoşnutsuzdular. Bundan dolayı seferden dönerken isyan ettiler ve sefer komutanı Amiral Yannis'i döverek öldürdüler. Bu isyanı idare edenler kendilerine yeni bir imparator adayı olarak Theodosios'u seçtiler. Bazı tarihçilere göre Theodosios eski imparator III. Tiberios'un oğlu idi. Fakat birçok eski ve yeni Bizans tarihçisi Theodesios'un seçimini çok anlaşılmaz ve nedeni bilinmez bir tarihî gerçek olarak ifade etmektedirler.[1] Zamanının tarihçisi "Günah Çıkartıcı Teofanes"'in anlatığına göre, Theodosios kendisinin isyancılar tarafından imparator olarak ilan edileceğinden haberdar değildi. Haberi alınca kaçıp Adramytteion (günümüzde Edremit) civarında bulunan ormanlarda saklanmayı denedi. Ama askerler tarafından bulunarak kılıç tehdidi altında Mayıs 715de imparator ilan edildi.

İsyancılar Konstantinopolis'i 6 ay süren bir kuşatmaya aldılar ve merkezi güçler ile isyancılar arasında devamlı bir mücadele başladı. İmparator Anastasios İznik'e kaçtı. Ama bir iç savaş şeklini alan bu mücadele Konstantinopolis Ortodoks Patriği I. Germanus aracılığı sonucunda II. Anastasios'un tahtından III. Theodesios lehine feragat etmesi ile sona erdi.

İmparator olan III. Theodosios Bizans tarihinde az bulunur bir makul davranışla Anastasios'un Selanik'te bir manastırda keşiş olarak gönderilmesini onayladı.

İmparatorluk; Leo'nun isyanı ve tahttan feragat[değiştir | kaynağı değiştir]

Theodosios'un saltanatı 1 yıl 10 ay olarak çok kısa sürdü ve bu kısa saltanat hakkında günümüzde elimize geçen bilgiler çok azdır.[1]

Önceki imparatorun beklediği gibi Theodosios imparator olur olmaz yazın Emevi Arap ordusu Anadolu'nun çok içlerine sarkarak talan akınlarına başladılar. 716de biri Emevi Halifesi'nin kardeşi Maslama komutasında diğeri Süleyman adlı bir general komutasında iki büyük Emevi Arap ordusu iki koldan Anadolu sınırlarına girdi. Maslama ordusunun ilk hedefi Anadolu'da en büyük Bizans şehri olan ve Anatolikon theması merkezi olan Amorium kenti idi.[2] Bu thema'yı korumak için daha önceki imparator Anastasios en ünlü komutanı Leo İsauryalı'yı themaya strategos (askeri vali) olarak seçmisti. Bu karadan akını sırasında Emevi donanaması da Bizans sahillerine hücumlar yaptı.

Theodosios hem Balkanlardan gelecek bir ekstra hücumu önlemek ve hem askerî destek almak için Bulgarlara büyük tavizler vererek Bulgar Kralı ile bir antlaşma yaptı. Bu antlaşma ile Bulgar Kralı bir Arap istilası karşında Bizans'a askerî destek verecekti. Bu antlaşma Theodosios tahttan ayrıldıktan sonra 719da "İkinci Arap Konstantinopolis Kuşatması"'nın ortadan kaldırılmasi için verilen Bulgar askerî desteğine bir neden oldu.

716 yılında gelen Emevi hücumunun iki kolu Amerium önunde birleşti. Ama bu şehirde bulunan Strategos General Leo İsauryalı Arap orduları komutanları ile müzakerelere girişti. 716 sonlarında Arap orduları yine eski sınırın gerisine çekildiler.[3]

717 baslarında Anatolikon theması strategosu olan ve Arapların çekilmesini sağladığı için halk arasında büyük ün yapmış olan General Leo İsauryalı III. Theodosios'a karşı isyan etti; askerleri tarafından imparator ilan edildi ve Konstantinopolis'e karşı yuruyuse geçti. Armeniak Theması strategos u olan Artabasdos [4] ile kızını ona vermek ve ona en yüksek askeri rütbe olan "kuropalates" rütbesi verme vaadiyle, anlaşmış ve onun askerleri de ordusuna eklenmişti. Thodosius bu orduya karşı koymak için toplanabilen küçük bir orduyu oğlu komutasında gönderdiyse de bu ordu Leo'ya Nicomedia (Izmit)de yenik düşüp Theodosios'un oğlu ve ailesi esir olarak ellerine geçti. Leo Kontantinopolis surlarının savunma önemini bildiği için Patrik ve Bizans Senatosu üyeleri ile konuşmalara başladı. Bütün Bizanslılar o yıl yazında Emevi Araplarin tekrar hucuma gececeklerini bildikleri için bu tehdit altında bir iç savaş yapılmasının aleyhindeydiler. Leo Theodosios'un ve oğlunun hayatlarına hiçbir zarar gelmiyeceğini resmen garanti etti. Böylece 25 Mart 717de Theodosios tahtından Leo lehine feragat etti.

Theodosios ve oğlu keşiş olarak Efes'te bir manastıra çekildiler. Theodosios'nun ne zaman öldüğü bilinmemektedir. 729da Theodosios'un Efes Baspiskoposu olduğu sanılmaktaydı; ama yeni tarihî araştırmalar Efes Başpiskoposu'nun Theodosios'un oglu oldugunu kabul etmektedirler. Her kim olursa olsun bu Theodosios adlı Efes Başpiskoposu 24 Temmuz,754 tarihinde toplanan ikonoklast "Hieria Konsili"'ne katılmıştır.

Ailesi[değiştir | kaynağı değiştir]

III. Theodosius'un evlenmiş olduğu bilinmektedir ama karısının ismi kaybolmuştur. Bir oğulları olduğu bilinmektedir. Theodosios ve oğlu Efes'de manastıra çekilmişlerdir. Oğlunun da keşişlik isminin Theodosios olduğu bilinmektedir.

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Norwich, John Julius, (1991) Byzantium: The Apogee, Londra:Penguin ISBN 0-14-011448-3, say.349(İngilizce) "Bu seçilme şerefi istenmedik olduğu kadar da beklenmedikti" demektedir.
  2. ^ Şimdiki Bolvadin yakınlarında bulunan bir harabe şehir
  3. ^ Norwich'e gore (say.351) bu müzakerelerde Leo gizli olarak Araplarla anlaşarak onların kendinin imparator olma uğraşına katkısı olarak geri çekilmelerini sağlamış; imparator olunca onlara arazi tavizleri vereceğini kabul etmiş; ama imparator olduktan sonra bu sözünde durmamıştır.
  4. ^ Artabasdos sonradan 741de imparatorluğu Leo'nun varisi olan V. Konstantin'den bir yıl geçici olarak gaspetmiştir.

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ostrogorsky, Georg (çev. Fikret Işıltan), (1999 5.baskı) Bizans Devleti Tarihi, Ankara:Türkiye Tarih Kurumu ISBN 975-16-0348-X (Orijinal 1.baskı:1940)
  • Gregory, Timothy E. (çev. Esra Ermert), (2008), Bizans Tarihi, İstanbul:Yapı Kredi Yayınları ISBN 978-975-08-1507-2
  • Norwich, John Julius, (1991) Byzantium: The Apogee, Londra:Penguin ISBN 0-14-011448-3, say.349-351(İngilizce)
  • "Theodosios III" maddesi Kazhdan, Alexander (ed) (1991) The Oxford Dictionary of Byzantium - 3 Cilt New York: Oxford University Press . ISBN 0-19-504652-8 (İngilizce)
  • İngilizce Wikipedia "Theodosius III" maddesi :[1] (İngilizce) (Erişme:20.11.2009)
Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
III. Theodosios ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.
Resmî unvanlar
Önce gelen:
II. Anastasios
Bizans İmparatoru
715–717
Sonra gelen:
III. Leo İsauryalı