Yahya

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Yahya (peygamber) sayfasından yönlendirildi)
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Yahya
Vaftizci Yahya
Yokhanan
Vaftizci aziz Yokhanan
יוחנן המטביל
Saint John The Baptist Preaching In The Wilderness by Anton Raphael.png
Anton Raphael Mengs tarafından resmedilen Yahya vaaz verirken tablosu.
Doğum Yokhanan (İbraniceיוחנן)
c.MÖ 1. yüzyılın sonları (MÖ 10–1 arası)[1]
Yehuda bölgesi, Levant
Ölüm c.MS 28/26[2][3][4][5][6]
Maçæus, Peræ, Levant
Tanınma nedeni Aziz, İsa'yı vaftiz eden kişi ve Erken Hristiyanlığın kurlmasında rol sahibi
Hareket Vaftizm (Batı'da "Baptism" olarak bilinen mezhebinin temel öğretilerini oluşturmuştur)
Vaftizm yerinin kazılarda ortaya çıkan kalıntıları, Şeria (Ürdün) Nehri

Yahya (Arapçaيحيى [Yaḥiyyā]),[7] Vaftizci Yahya (Arapçaيوحنا المعمدان),[8][9] gerçek ismiyle Yokhanan (İbraniceיוחנן [Yohanān]) veya Vaftizci aziz Yokhanan (İbraniceיוחנן המטביל [Yokhanan HaMatbil]; Aramice: יוחנן שליחא [Yohanān Shliḥā]; YunancaἸωάννης ὁ βαπτιστής [Yōánnēs ho baptistḗs];[10][11][12] c.MÖ 1. yüzyılın sonları – c.MS 28/26), İsa'nın çağdaşı olan Yahudi[13][14] vaiz ve din büyüğü. Zekeriya'nın oğludur.[13] Hristiyanlıkta Vaftizci Yahya olarak anılır ve aziz kabul edilir.[13] Müslümanlar, Sâbiîler (Mandenistler) ve Bahailer tarafından peygamber kabul edilir. Bu durum Yeni Ahit'teki Matta, Markos, Luka ve Yuhanna İncilleri ile, Kur'an'da[15] ve Bahai metinlerinde teyit edilir. MS 27 yılı civarında İsa'yı Şeria Nehri'nde vaftiz ettiğine inanılır.

Luka İncili'ne göre, İsa'nın akrabasıdır. Zamanla İsa'nın kuzeni olduğu inanışı yaygınlaşmıştır. Sabiiler İsa'nın akrabası olduğuna inanmazlar. Sâbiîlik'te Yihya Yahane olarak geçer ve en büyük peygamber olarak kabul edilir. 24 Haziran günü Hristiyanlık'ta "Aziz Yokhanen Günü" olarak kutlanır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Yahya'nın hayatı hakkındaki başlıca kaynaklar Yeni Ahit'teki Elçilerin İşleri bölümü ve Yahudi general Yosefus'un MS. 93 yılında yazdığı Antik dönemde Yahudiler (Latince: Antiquitates Judaicae) kitabıdır. Bunların haricinde Kur'an'da da Yahya'dan kısaca bahsedilir. Ancak tüm bu kaynakların Yahya'nın hayatını kendi bakış açılarından ele aldıklarını göz önünde bulundurmak gerekir.[16]

Hristiyanlıkta[değiştir | kaynağı değiştir]

İncil'de ismi, Yuhanna (GrekçeΙωάννης) olarak geçmektedir. Kendisi, Matta'da, şöyle anlatır:

« Yahya’nın deve tüyünden giysisi, belinde deri kuşağı vardı. Yediği, çekirge ve yaban balıydı. »

Yahya, Filistin Hükümdarı Hirodes Antipa'ın kardeşinin karısı Herodias ile evlenmesini lanetlemiş ve evliliğin geçersiz olduğunu ilan etmiştir. Karısı Herodias'ın isteği üzerine Herod Antipas'ın emriyle kafası kesilerek idam edilmiştir.

İslam'da[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğumu, çocukluğu ve şeceresi[değiştir | kaynağı değiştir]

Zekeriya Peygamber ve eşi, çocuksuz bir aileydiler. Zekeriya, kendisi vefat ettikten sonra yerine, akrabalarının geçmesinden endişeleniyordu. Bu yüzden, kendisine bir evlat bahşetmesi için Allah'a dua etti.[17] Duasının kabul edildiği kendisine haber verildi.[18] Dünya'ya gelecek olan çocuğuna, daha önce kimseye verilmemiş olan Yahya ismini vermesi emredildi.[19]

Yahya'ya küçük yaşta hikmet verildi. O, çocukluğundan itibaren anne babasına saygılı, yumuşak kalpli, Allah'a derin saygılı, hayır işlerinde yarışan bir insan oldu.[20]

Yahya'nın annesi el-İşbâ ile Meryem Ana'nın annesi Hanne kızkardeştiler. Bu iki kardeşin babasının adı Fakud idi.[21]

Arâisü'l-Mecâlis fî Kısâsi'l-Enbiyâ’da Yahya'nın Şeceresi
  1. İbrahim
  2. İshak
  3. Yakub
  4. Yahuda

    (Yahuda ile İyşa arasında ismi
    bilinmeyen birçok ata)

  1. İyşa
  2. Davud
  1. Süleyman
  2. Rahbeam
  3. Ebya
  4. Asa
  5. Yehşafaz
  1. Şalum
  2. Fahur
  3. Sâdık
  4. Müslim
  5. Süleyman
  1. Davud
  2. Nahşan
  3. Saduk
  4. Müslim
  5. Edi
  1. Berahya
  2. Zekeriya
  3. Yahya[22]
Yahya'nın Şam Ulu Camii'ndeki türbesi

Tebliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Yahya, peygamberlik yapmaya çocuk yaşta başladı. Yahya'nın peygamberlik için gönderildiği şehir Şam'dır.[23] Yahya ile İsa buluştuğu zaman, İsa otuz yaşında idi.[21] Yahya, onun başını suya daldırdı.[23] Yahya, İsa'nın peygamberliği başladıktan sonra, on iki havari ile birlikte onun elçisi olarak tebliğine devam etti.[24]

Ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

İsa'nın şeriatında yasaklanan fiillerden birisi, yeğenle evlenmekti. İsrailoğullarının hükümdarı Herod Agrippa[25][26], kardeşinin kızıyla evlenmek istiyordu. Yahya da bunun İncil'de yasaklandığını ve nikâhın imkânsız olduğunu bildirdi. Bu duruma içerleyen kızın annesi, Yahya'nın öldürülmesini istedi. Bunun üzerine Herod Agrippa, Yahya Peygamber'in başını kestirdi. Müslüman geleneğine göre Yahya, Şam'da medfundur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Luke 1:36 indicates that John was born about six months before Jesus, whose birth cannot be dated later than early in 4 AD, L. Morris, "John The Baptist", ed. Geoffrey W Bromiley, The International Standard Bible Encyclopedia, Revised (Wm. B. Eerdmans, 1938–1958), 1108.
  2. ^ Metzger, Bruce Manning (1993). The Oxford Companion to the Bible. Oxford University Press. s. 283. ISBN 9780199743919. Herod beheaded John at Machaerus in 31 or 32 AD.  Geçersiz |url-erişimi=registration (yardım)
  3. ^ Metzger (2004). The Oxford Guide to People & Places of the Bible. Oxford University Press. s. 103. ISBN 9780195176100. Herod beheaded John at Machaerus in 31 or 32 AD. 
  4. ^ Kokkinos, The Herodian Dynasty, pp. 268, 277.
  5. ^ Lang, Bernhard (2009) International Review of Biblical Studies Brill Academic Pub 9004172548 p. 380 – "33/34 AD Herod Antipas's marriage to Herodias (and beginning of the ministry of Jesus in a sabbatical year); 35 AD – death of John the Baptist"
  6. ^ "born 1st decade BC, Judaea, Palestine, near Jerusalem—died 28–36 AD; feast day June 24"- St. John the Baptist Encyclopædia Britannica online
  7. ^ "النبي السابق يوحنا المعمدان". Antioch. 29 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Şubat 2019. 
  8. ^ "سيرة يوحنا المعمدان ابن زكريا الكاهن". www.thegrace.com. 6 Ekim 1999 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  9. ^ "يوحنا المعمدان - St-Takla.org". st-takla.org. 2 Ekim 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  10. ^ παπα Γιώργης Δορμπαράκης (26 Ocak 2012). "ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΝ: Η ΣΥΝΑΞΙΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΝΔΟΞΟΥ ΠΡΟΦΗΤΟΥ, ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΠΤΙΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ (7 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ)". Pgdorbas.blogspot.com. 11 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2012. 
  11. ^ "Ορθόδοξος Συναξαριστής :: Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος και Βαπτιστής (Σύλληψη)". Saint.gr. 23 Eylül 2012. 22 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2012. 
  12. ^ "H ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ : Επιτροπές της Ιεράς Συνόδου – Συνοδική Επιτροπή επί της Εκκλησιαστικής Τέχνης και Μουσικής". Ecclesia.gr. 30 Haziran 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2012. 
  13. ^ a b c "the Baptist, saint Yahya." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica Inc.
  14. ^ "John the Baptist." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
  15. ^ Kur'an: En'âm, 85; Âl-i İmrân, 39; Meryem, 7, 12-15
  16. ^ Saint John he Baptist Britannica. Erişim: 1 Şubat 2015
  17. ^ Kuran, 3:38
  18. ^ Kuran, 3:39
  19. ^ Kuran, 19:7
  20. ^ Kuran, 19/12-14
  21. ^ a b Taberi 1991, s. 848
  22. ^ (Arapça) Ebu İshak Sâlebî, Arâisü'l-Mecâlis fî Kısâsi'l-Enbiya s.509-510
  23. ^ a b Taberi 1991, s. 849
  24. ^ Taberi 1991, s. 850
  25. ^ "Yahya Aleyhisselam". 31 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2018. 
  26. ^ Matthew 14:3–12, Mark 6:17–29 and Luke 23:5–12

Bibliyografya[değiştir | kaynağı değiştir]