Mesih

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Mesih (Aramice: ܡܫܝܚܐ Mşiho, Arapça: المسيح El-Mesih, İbranice: מָשִׁיחַ Maşiah, Yunanca: Μεσσίας Mesias;) "kutsal yağ ile ovulmuş, meshedilerek kutsanmış", "ayrıca birtakım inanç grupları tarafından kurtarıcı olarak beklenen" kişi.[1]

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Mesih anlamına gelen Maşiah sözcüğü İbranice'de 'kutsal yağ ile ovulmuş, meshedilmiş ve böylece kutsanmış' anlamına gelmektedir. Batı dillerinde Mesih anlamında kullanılan Khristos sözcüğü, Mesih sözcüğünün Yunanca karşılığıdır. Yahudiler, "christ", "christos" vb. kelimeler Hıristiyanlığı çağrıştırdığı için Mesih sözcüğünü kullanmayı tercih ederler.

Yağ ile kutsama geleneği[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarih öncesi İsrail kralları ve yüksek rahipleri, yeni görevlerinin simgesi olarak yağla kutsanırlardı. Tevrat'ın birçok yerinde bu işlemin yapıldığına dair ayetler vardır. Geniş anlamıyla bu unvan "Tanrı'nın bir görev vermek üzere seçmiş olduğu" kişileri de kapsıyordu. Eski Antlaşma'nın "Yeşaya" kitabında Yahudi'leri sürgünden kurtaran Pers kralı Kiros'a da bu unvanla (mesih) hitap edildiği görülür.

Yahudilikte Mesih İnancı[değiştir | kaynağı değiştir]

Mesih Musevi metinlerinde Yahudi milletinin kurtarıcısıdır. Yahudiler, Davud soyundan Yusuf oğlu Mesih veya Efraim oğlu Mesih adı ile geleceğine inanmaktadırlar[kaynak belirtilmeli]. Onlara göre Mesih henüz gelmemiştir[kaynak belirtilmeli]. 1600 'lü yıllarda İzmir doğumlu bir yahudi olan Sabetay Sevi yahudi toplumunu kendisinin mesihlik iddiası etrafında toplamayı ve onları kötü durumdan kurtarmayı denedi. Ancak şikayetler üzerine yargılandı ve ölüme mahkum edileceğini anlayınca tövbe edip müslüman oldu.[2] Benzer şekilde tarihin farklı zamanlarında Mesihlik iddiası ile ortaya çıkarak dünyanın çeşitli yerlerindeki Yahudi topluluklarında (cemaatlerinde) dalgalanmalara sebep olan kişiler olmuştur.

Hıristiyanlıkta Mesih inancı[değiştir | kaynağı değiştir]

Hıristiyanlar İsa'nın, Yahudi dini metinlerinde anlatılan beklenen Mesih olduğuna inanırlar. Yahudiler bu görüşe katılmaz ve kendisi de bir Yahudi olarak dünyaya gelmiş olan İsa'yı Mesih olarak kabul etmezler. Yahudiler Mesih'in birinci yüzyılda kendilerinin Roma İmparatorluğu'nda yaşadıkları sorunları sona erdirmek üzere gönderileceğini, dünyevi bir krallık kuracağını ve kendilerine yol göstereceğini düşünüyorlardı. Oysaki Hıristiyanlar Mesih'in daha çok ruhanî bir kurtarıcı olduğuna ve insan ırkını kurtarmaya geldiğine inanırlar. Bahsi geçen krallığın ise manevi bir krallık olduğuna inanırlar.

"...Meryem'den Mesih diye tanınan İsa doğdu." (Matta İncili: 1,16)
"Ama biz çarmıha gerilmiş Mesih'i duyuruyoruz. Yahudiler bunu yüzkarası, öteki uluslar da saçmalık sayarlar." (1. Korintliler 1,23)

İslam'da Mesih[değiştir | kaynağı değiştir]

Mirza Gulam Ahmet, Ahmediyye tarikatının kurucusu, Ahmediyye tarafından ahirzaman'da beklenen mesih

İslami anlayışta başlangıçta “beklenen bir kurtarıcı Mesih” olmaması ve Kur’anda Mesih kelimesinin bu anlamda kullanılmamış olmasına rağmen[3], Hadislerin etkisi ve zamanla “beklenen Mesih” anlayışı kabullenilmiş ve bu gelenek içerisindeki anlatımlar saygı duyulan hadis külliyatlarına girmiştir. Kur’andaki İsa Mesih anlatımlarının İsa'nın ölümüyle ilgili farklı bir anlama gelen ifadeler içermesi, İslam toplumunda konunun farklı ele alınmasına yol açmıştır. İslami anlayışta göğe yükseltilmenin maddi olarak yapılıp yapılmadığı, İsa’nın gökyüzünde yaşayıp yaşamadığı, Kıyamet’e yakın bir zamanda dönüp dönmeyeceği ve eğer dönecekse bunun bedensel olarak mı gerçekleşeceği yoksa manevi (mecazi) olarak mı gerçekleşeceği konuları nakilcilerin ve yorumcuların katkılarıyla zengin bir literatür düzeyine ulaşmıştır.[3]

Diğer İbrahimi dinlerde de yer alması nedeniyle, Muhammed'in ölümünden sonraki yıllarda mesih kavramı sık sık israiliyyata konu olmuşur.

Bazı İslam âlimleri Mesih kavramını Hristiyanlıktaki anlamına benzer şekilde yorumlarlar.

İlgili Hadisler:
“Ruhum elinde olan Allah’a yemin ederim ki, Meryemin oğlu İsa, adil bir hakem olarak aranıza inecek, haçı kıracak, domuzu öldürecek, cizyeyi kaldıracak, İsa İslam’dan başka şeyi kabul etmeyecektir. Döneminde mal o kadar çok olacak ki, kimse dönüp de mala bakmayacaktır.” [4][5][6]

Kur'an'da mesih kavramı[değiştir | kaynağı değiştir]

Nisa Suresi 158-159. ayetler şöyle der: "...Allah onu (İsa'yı) kendi nezdine kaldırmıştır. Allah izzet ve hikmet sahibidir. Kitab ehlinden hiç kimse yoktur ki ölümünden önce, ona (İsa’ya) iman edecek olmasın. Kıyamet günü o (İsa) onların aleyhine şahit olacaktır"[7]

Mesih sözcüğü, Kur'an'da da (3/45, 4/157-159, 171-172, 5/17, 72, 75 9/31) geçer. İsa Kur'an'da yer yer "İsa Mesih" olarak anılır.[8][9][10][11]

"Melekler demişlerdi ki: Ey Meryem! Allah sana kendisinden bir Kelime'yi müjdeliyor. Adı Meryem oğlu İsa Mesîh'tir; dünyada da, ahirette de itibarlı ve Allah'ın kendisine yakın kıldıklarındandır." (Al-i İmran Suresi, 45)

"Hırıstiyanlar ise, "İsa mesih Allah'ın oğludur" dediler. Bu onların ağızlarıyla söyledikleri sözleridir." Allah'ı bırakıp, hahamlarını, rahiplerini ve Meryem oğlu mesih'i rab edindiler. (Tevbe:30-31) Andolsun, "Allah, Meryem oğlu mesih'tir" diyenler kesinlikle kâfir oldu….(Maide 72) Bir de inkârlarından ve Meryem'e büyük bir iftira atmalarından ve "Biz Allah'ın peygamberi Meryemoğlu İsa mesih'i öldürdük" demelerinden dolayı kalplerini mühürledik. Oysa onu öldürmediler ve asmadılar.(Nisa:157)

Yorumlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir kısım İslam âlimleri tarafından Kur'an'da İsa’nın adıyla birlikte anılan ve fazla ayrıntılandırılmayan Mesih sıfatının, diğer İbrahimi dinlerden (Hıristiyanlık ve Musevilik) farklı olarak, beklenen bir kurtarıcıyı değil de, İsa'nın bir lakabını tanımladığına inanılmaktadır.[12][13] Bununla birlikte İslam âlimleri arasında, mesih kavramı konusunda tam bir fikir birliği yoktur.

İsa ile ilgili ayetler Prof. Dr. Ali Özek ve Prof. Dr. Hayrettin Karaman tarafından hazırlanan Kur'an-ı Kerim ve Türkçe Açıklamalı Meali'nde şöyle izah edilir: "Allah, peygamberi İsa'yı Yahudi'lerden korumuş, öldürmelerine mani olmuştur. Onu kendi katına kaldırmıştır. Ancak bunun şekli ve zamanı üzerine farklı açıklamalar ve anlayışlar vardır. Çoğunluğa göre Allah onu, kudretiyle manevi semalardaki hususi mevkiine kaldırmıştır, kıyametten önce tekrar dünyaya gönderecektir, o zaman bütün ehl-i kitap onun peygamber olduğuna inanacak, batıl inançlarından kurtulacaklardır. İsa dünyada kaldığı müddetçe Kur'an ile hükmedecek, haç ve domuz ile ilgili batıl uygulamalara son verecektir. Bir başka anlayışa göre Allah onu Yahudilerden korumuş, eceli gelince vefat ettirmiş ve ruhunu semadaki yerine kaldırmıştır. Kıyametten önce gelecek olan da onun ruhudur. Ehl-i kitaptan olanlar, ölümlerinden önce gerçeği öğrenip inanacaklar, fakat bunun faydası olmayacaktır. Bu anlayış Al-i İmran Suresi'nin 54-56. ayetlerine dayandırılmıştır." [14]

İslam alimleri İsa'nın durumunu Arapça'da bulunan vefat (dünyadan çıkmak), mevt (ölüm), ref' (mahiyeti bilinmeyen bir tür yükseltilme) kelimelerine göre açıklamaktadırlar.

Said Nursi'nin yorumlarına göre İsa içinde bulunduğumuz dünyadan çıkartılmış ancak ölümü tatmamış ref' ettirilmiştir. "Ref"in mahiyeti açık değildir. Mektubat adlı eserinde bizim birinci hayat tabakasında, İsa ve İdris peygamberlerin ise üçüncü hayat tabakasında olduğunu ifade etmiş; İsa'nın ahir zamanda geri gelerek İslam'a tabi olacağını söylemiştir.[15]

İnanç[değiştir | kaynağı değiştir]

Mescid-i Nebevî'de Muhammed'in ayak ucunda İsa için ayrılmış bir yer bulunmaktadır. İslam inancına göre Mehdi zamanında İsa gökten indikten sonra bir müddet bu dünyada yaşayacağına sonra her insan gibi vefat edeceğine inanılır. Vefat ettiğinde Mescid-i Nebevî'deki yerine gömülecektir.

Dipnot[değiştir | kaynağı değiştir]

İsa ile ilgili Kuran'da geçen ayetler şunlardır:

“Ey İsa, seni vefat ettireceğim, seni kendime yükselteceğim” (3 : 55)

“Beni vefat ettirince artık onlar üzerine gözetleyici yalnız sen oldun.” (5 : 117)

“Hâlbuki onlar onu ne öldürdüler, ne de astılar. Fakat (öldürdükleri) onlara İsa gibi gösterildi. Onun hakkında ihtilafa düşenler bundan dolayı tam bir kararsızlık içindedirler. Bu hususta zanna uymak dışında hiçbir bilgileri yoktur ve kesin olarak onu öldürmediler. Bilakis Allah onu kendi katına yükseltmiştir. ” (Nisa:157-158)

Dış okumalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.nisanyansozluk.com/?k=mesih
  2. ^ http://www.scribd.com/doc/78956046/Sabetay-Sevi-ve-Sabetayc%C4%B1lar%C4%B1n-Gelenekleri
  3. ^ a b http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/37/771/9812.pdf
  4. ^ Buhari, Enbiya, 50
  5. ^ Müslim, İman, 71
  6. ^ Tirmizi, Fiten, 54
  7. ^ [1]
  8. ^ Al-i İmran Suresi, 45. Ayet (Diyanet Meali)
  9. ^ Nisa Suresi, 156-157. Ayetler (Diyanet Meali)
  10. ^ Nisa Suresi, 171. Ayet (Diyanet Meali)
  11. ^ Tevbe Suresi, 30. Ayet (Diyanet Meali)
  12. ^ İslam Kaynaklarına Göre İsa’nın akibeti Meselesi, doktora tezi, Özet (1999)
  13. ^ Hızır Yağcı [2] (2005)
  14. ^ Prof. Dr. Ali ÖZEK & Prof Dr. Hayrettin KARAMAN, Kur'an-ı Kerim ve Türkçe Açıklamalı Meali, s.102 (Nisa, 158-159 dipnot), 1992
  15. ^ Said Nursi, Mektubat, Birinci Mektup, Birinci Sual