Vatan Partisi (1954)
 | Bu maddedeki bilgilerin doğrulanabilmesi için ek kaynaklar gerekli. (Mart 2023) (Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin) |
Vatan Partisi (1954) | |
|---|---|
 | |
| Kısaltma | VP |
| Kurucu | Hikmet Kıvılcımlı |
| Kuruluş tarihi | 22 Ekim 1954 (1. kuruluş) 21 Ocak 1975 (2. kuruluş) |
| Kapanış tarihi | 30 Aralık 1957 (1. kapanış) 16 Ekim 1981 (2. kapanış) |
| Bölünme | Sosyalist Vatan Partisi (1979) |
| Önceli | Türkiye Komünist Partisi |
| Ardılı | Halkın Kurtuluş Partisi (Partinin kendi iddiası) |
| Merkez | İstanbul |
| İdeoloji | Marksizm-Leninizm Komünizm |
| Siyasi pozisyon | Aşırı sol |
Vatan Partisi, 1920 yılında kurulup 1952 yılında dağılışa uğrayan Türkiye Komünist Partisi'nin üyeleri tarafından Hikmet Kıvılcımlı önderliğinde 22 Ekim 1954 tarihinde kurulmuş, Türkiye Komünist Partisi'nin teorik misyonunu sahiplenmiş komünist parti.[1]
Kurucu genel başkanı Ahmet Cansızoğlu'dur. Bir ay kadar sonra, 11 Kasım 1954'te yapılan ilk genel kurulda genel başkanlığa oybirliği ile Hikmet Kıvılcımlı seçildi ve partinin kapatıldığı 30 Aralık 1957 tarihine kadar bu görevi sürdürdü.
30 Aralık 1957 tarihinde İstanbul Sulh Ceza Hakimliği'nin 57/227 sayılı kararı ile "Komünist metodu ile çalıştığı ve komünist şahıslar tarafından sevk ve idare olunduğu" gerekçesi ile kapatıldı.
5 Kasım 1955 tarihinde, Eyüp Sultan'da yaptığı seçim konuşması esnasında "dini siyasete alet ettiği" gerekçesiyle Kıvılcımlı ve parti yöneticileri hakkında ilk dava açıldı. Bunu benzeri nitelikle açılan ve parti kapatıldıktan sonra dahi, Kıvılcımlı ve parti yöneticileri hakkında açılan diğer davalar izledi ve 23 Ocak 1959 tarihinde 5-15 yıl arası hapis istemi ile yargılamalar başladı. 27 Mayıs 1960 sonrasında sonuçlanan bu davaların tamamının sonucunda Kıvılcımlı ve parti yöneticileri hakkındaki tüm iddialar beraatle sonuçlandı.
Yeniden kuruluşu ve kapatılması
[değiştir | kaynağı değiştir]Kıvılcımlı'nın ölümünün ardından parti, Orhan Aksungur'un çevresi tarafından 21 Ocak 1975'te Şinasi Kutal başkanlığında aynı misyon ve anlayışla yeniden kuruldu. Parti, önceleri önemli bir varlık gösteremedi.[2]
Kıvılcımlı'nın görüşlerini benimseyen çevrelerin büyük çoğunluğunun katılımıyla Ocak 1977'de yapılan kongre ardından belli bir güce kavuştu. Şinasi Kutal'ın ardından 1977 kongresine hazırlık sürecinde parti başkanlığını Feridun Şakar yaptı. Ocak 1977 kongresinde parti başkanlığına Mehmet Özler seçildi. Parti'de yaşanan siyasal farklılıklar nedeniyle 1979 yılındaki kongresinde ayrışma ortaya çıktı, kongrede partiden ihraç edilenler daha sonra Sosyalist Vatan Partisi'ni kurdu.[2]12 Eylül 1980 Askeri Darbesi sebebiyle, MGK'nın 12 Eylül 1980 tarih, 7 sayılı bildirisi ile VP'nin tüm faaliyetleri durdurulmuş, 16 Ekim 1981 tarihinde de 2533 sayılı kanun ile de kapatılmıştır.
1980 darbesinin ardından parti, eski kadroları ile yeniden bir araya gelmemiş olsa da, sonraları Hikmet Kıvılcımlı mirasını sahiplenen Halkın Kurtuluş Partisi gibi birçok parti kurulmuştur.[3]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Akyol, Hüseyin (Eylül 2010). Özçelik, Bülent (Ed.). Türkiye'de Sol Örgütler. Phoenix. s. 68. ISBN 978-605-5738-42-6.
- ^ a b Akyol, Hüseyin (Eylül 2010). Özçelik, Bülent (Ed.). Türkiye'de Sol Örgütler. Phoenix. s. 106. ISBN 978-605-5738-42-6.
- ^ "HKP Kuruluş Gerekçesi". 17 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Vatan Partisi Tüzük ve Programı
- Devrimci Mücadele Dergisi
- Halkın Kurtuluş Partisi6 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
