Sırrı Süreyya Önder

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Sırrı Süreyya Önder
Sırrı Süreyya Önder
Sırrı Süreyya Önder
Doğum 7 Temmuz 1962 (1962-07-07) (52 yaşında)
Adıyaman
Meslek Sinemacı, yazar ve siyasetçi

Sırrı Süreyya Önder (d. 7 Temmuz 1962, Adıyaman), Türk[1][2] sinemacı, yazar ve siyasetçi, TBMM 25. Dönem Ankara 1. bölge HDP milletvekili.

Senaristlik, yönetmenlik, sinema oyunculuğu, müzik yapımcılığı ve ulusal basında köşe yazarlığı yaptı. Emek, Demokrasi ve Özgürlük Bloku (BDP'nin desteklediği bağımsızlar) saflarında katıldığı 2011 genel seçimlerinde İstanbul 2. bölgeden milletvekili seçildi.[3] 23 Ekim 2013'te Halkların Demokratik Partisi'ne dahil olmak üzere BDP'den istifa etti. 2014 Türkiye Yerel Seçimerinde HDP'nin İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkan adayı oldu. 2015 genel seçimlerinde Ankara milletvekili seçildi.

Yaşam öyküsü[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Sırrı Süreyya Önder, 1962 yılında Adıyaman ilinin merkez ilçesinde, asimile olmuş Türkmen olarak ifade ettiği bir ailede dünyaya gelmiştir.[1][4] Berber ve arzuhalci olan babası 1970'li yıllarda Türkiye İşçi Partisi'nin Adıyaman kurucusu ve il başkanı olmuştur. Sekiz yaşındayken babası sirozdan ölen Önder, annesi ve dört kardeşi ile dedesinin evine taşındı ve bu dönemde bir fotoğrafçıda çırak olarak çalışmaya başladı. Fotoğrafçılıktan aldığı ücretin ailesini geçindirmeye yetmemesi üzerine 16 yaşını bitirdikten sonra Sıtma Savaş ve Eradikasyon Teşkilatı'na mevsimlik işçi olarak girdi. Milliyetçi cephe hükumeti kurulunca bu işini kaybeden Önder, bir lastik tamirci dükkânı açtı.[1]

Eğitim yılları ve siyasi yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

1978 yılında Adıyaman Lisesi'nde lise iki öğrencisi iken[5] Maraş Katliamı'nı protesto ettiği için tutuklanarak cezaevine giren Önder, tahliye olduktan sonra Üniversite sınavında yaptığı ilk tercihi olan[5] Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni kazanarak Ankara'ya gitti. 12 Eylül Darbesi yapıldığında Ankara'daydı. İlk tutuklama furyasında hapse girdi. Uzunca bir yargılama sürecinin ardından 12 yıl hapse mahkum edildi. Afişlerle aranmaya başladığı zaman Ankara'nınn Altındağ ilçesinde bir gecekondu da saklanan Önder, geçmiş yıllar da beraber işkence gördüğü bir arkadaşının saklandığı yeri ihbar etmesi ile yakalanmış ve 105 gün Derinleştirme ve Araştırma Laboratuvarı adı verilen bir yerde tutulmuştur. 105 günlük tutukluluk ardından mahkumiyeti sona ermiştir.[5] Açlık grevleri gibi protestoları ve eylemleri nedeniyle infazlarının yakılması sonucu çeşitli cezaevlerinde yedi yıl hapis yattı.

Sinema[değiştir | kaynağı değiştir]

Önder, BKM Film tarafından çekilen, senaryosunu da kendisinin yazdığı Beynelmilel adlı filmde ilk yönetmenlik deneyimini yaşadı. Muharrem Gülmez'le birlikte yönettiği film, 2006 yılında çekildi ve 2007 Ocak ayında gösterime girdi. Filmde 12 Eylül 1980 sonrası sıkıyönetiminin doğuda yerel halk ve çalgıcı sınıfı (gevende) üzerine etkileri trajikomik bir şekilde anlatılır. 2012 yılında F Tipi Film'in yönetmenlerinden biri olmuştur. [6]

Filmografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Film Görev Notlar ve ödüller
2006 Beynelmilel Yönetmen
Senarist
Müzik
Oyuncu (Servet)
14. Altın Koza Film Festivali En İyi Film Ödülü, En İyi Senaryo Ödülü ve Halk Jürisi Ödülü
18. Ankara Uluslararası Film Festivali En İyi Film Ödülü ve Onat Kutlar En İyi Senaryo Ödülü
26. Uluslararası İstanbul Film Festivali Jüri Özel Ödülü
7. Karaçi Uluslararası Film Festivali En iyi Yönetmen Ödülü
Barselona Uluslararası Politik Filmler Festivali Jüri Özel Ödülü ve Halk Jürisi Ödülü
Sis ve Gece Oyuncu
2008 O... Çocukları Senarist
Kalpsiz Adam Senaryo danışmanı
2009 Ada: Zombilerin Düğünü Konuk oyuncu (Taksici)
Ejder Kapanı Oyuncu (Asayiş Şube Müdürü)
2010 Mar Konuk oyuncu
2012 Yeraltı Oyuncu (Cevdet) Sırrı Süreyya Önder'in oynadığı bölümler montajda filmden çıkartıldı. [7]
2012 F Tipi film Yönetmen
2013 Düğün Dernek Oyuncu (Otel sahibi)
2014 İtirazım Var
Oyuncu (Emekli binbaşı) [8]
2015 İçimdeki Ses Kendi Adıyla

Yazarlık[değiştir | kaynağı değiştir]

Önder, gazeteciliğe Ocak 2010 - Mart 2010 tarihleri arasında BirGün gazetesinde köşe yazıları yazarak başladı. Ekim 2010'dan sonra Radikal gazetesinde, 2011 mayıs-haziran aylarında Özgür Gündem gazetesinde köşe yazarlığı yaptı.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c Önder, Sırrı Süreyya (16 Nisan 2011). 'Bana bir avans verin size nasıl vekillik yapılır göstereyim'. Ezgi Başaran ile görüşme. Radikal. http://www.radikal.com.tr/politika/bana_bir_avans_verin_size_nasil_vekillik_yapilir_gostereyim-1046361. Erişim tarihi: 16 Nisan 2011. 
  2. ^ "Sırrı Süreyya Önder: Ben kürt kökenli değilim". ensonhaber.com. 19 Nisan 2011. http://videonuz.ensonhaber.com/izle/sirri-sureyya-onder-ben-kurt-kokenli-degilim. Erişim tarihi: 20 Eylül 2012. 
  3. ^ http://secim2011.hurriyet.com.tr/partidetay.aspx?pid=1
  4. ^ http://www.haberler.com/sirri-sureyya-onder/
  5. ^ a b c Sırrı Süreyya Önder Hayatı Buyutec.net 17 Haziran 2015. Erişim tarihi: 17 Haziran 2015.
  6. ^ FTipi Film
  7. ^ Sırrı Süreyya Önder'in oynadığı bölümler montajda filmden çıkartıldı.
  8. ^ Muhsin Topyıldız (26 Şubat 2014). "Dedektif imam'ın itirazı var". Radikal Gazetesi. http://www.radikal.com.tr/kultur/dedektif_imamin_itirazi_var-1178601. Erişim tarihi: 22 Şubat 2015.