Türk pasaportu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Türk Pasaportu

1 Haziran 2010 tarihinden itibaren verilen Umuma Mahsus yeni Türk Biyometrik pasaportu
Ülke Türkiye Türkiye
Dil Türkçe, İngilizce

Türk pasaportu, 15 Temmuz 1950'den bu yana Türk vatandaşlarının yurt dışı seyahatlerinde kullandığı belgedir.[1] Pasaportlar Emniyet Müdürlükleri'nin Pasaport bölümü tarafından verilir. 1 Haziran 2010 tarihinden bu yana düzenlenen pasaportlar biyometrik özelliğe sahiptir ve on yıla kadar geçerlidir.

Biyometrik Pasaportlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Türk pasaportundan bir sayfa

Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı tarafından Avrupa Birliği müzakere süreci kapsamında tasarlanan yeni biyometrik Türk pasaportlarının dağıtımı, 2009 Ekim ayında iptal edilen pasaport ihalesi sebebiyle tekrar ileri bir tarihe ertelendi. Türk pasaportlarının, 2004 senesinden beri değiştirilmesi planlanmakla beraber yapılan son açıklamaya göre; Fransız bir şirket ile anlaşılıp, yeni biyometrik pasaportların dağıtımına 1 Haziran 2010 tarihinden itibaren başlandı.[2] Yeni biyometrik pasaportlar güvenlik bakımından kopyalama ve kötü kullanımlara karşı korumalı olup, 10 yıllık süre ile Türk vatandaşlarına sunuldu. Yeni pasaportların renkleri de değişmiştir. Buna göre; normal pasaportlar bordo, özel pasaportlar (yeşil pasaport) koyu yeşil ve diplomatik pasaportlar ise siyah rengini aldı.[3] Biyometrik pasaportlar ile birlikte pasaport süresi uzatma durumu da ortadan kalkmıştır. Buna göre pasaport süresi uzatılmayacak, süresi dolan pasaportlar yenileriyle değiştirilecektir.

Çeşitleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Umuma Mahsus (Bordo) Pasaport[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Umumi pasaport

Hizmet, hususi veya diplomatik pasaport başvurusu için 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nda belirtilen şartları taşımayan kişiler umuma mahsus pasaport başvurusunda bulunabilirler. Bu pasaport Emniyet Müdürlüklerinden temin edilebilir.

Hususi (Yeşil) Pasaport[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Hususi pasaport

Hususi pasaportlar; Türkiye Büyük Millet Meclisi eski üyeleri, eski Bakanlar ile birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlilerine; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri için, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilme ve emekli keseneklerinin bu derecelerden kesilmesi şartı aranmaz. Bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu tür pasaport verilir. Büyükşehir, il ve ilçe belediye başkanlarına, görevleri süresince hususi pasaport verilir.

Hususi pasaport alabilecek durumda bulunanların eşlerine de aynı tür pasaport verilir. Hususi pasaport almaya hakkı bulunduğu sırada vefat edenlerin dul eşlerine başkası ile evlenmemiş ise aynı türden pasaport verilmesi mümkündür. Hususi damgalı pasaport alabilecek durumda bulunanların ergin olmayan veya ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan öğrenimi devam eden çocuklarına 25 yaşının ikmaline kadar, yine ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan, aynı zamanda bedensel, zihinsel veya ruhsal özürlerinden en az biri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç durumda olduğu resmi sağlık kurumlarının düzenlediği sağlık kurulu raporu ile belgelenen çocuklarına da hususi damgalı pasaport verilir.

Hususi pasaport (Special Passport adı altında) Dünya'da Türkiye Cumhuriyeti'nin yanısıra Kanada, Brezilya, Kuveyt, Katar ve Tunus tarafından da tanzim edilmektedir. Türkiye dışındaki ICAO üyesi ülkeler, resmi görevlilerin resmi seyahatlarinde kullanılması için hizmet pasaportu tanzim etmektedir. Ancak Türkiye Cumhuriyeti, resmi sıfatı bulunan görevlilerin ve bunların ailelerinin resmi olmayan seyahatlerinde de kullanılmak üzere normal pasaporttan ayrıcalıklı bir kategoride hususi pasaport uygulamasını sürdürmektedir. Aynı şekilde, hususi pasaport harçtan muaf olduğu için, hususi pasaport alacaklar sadece cüzdan bedeli ödemektedirler. Darphane verilerine göre 2010 yılında basılan tüm pasaportların yaklaşık %15’i hususi tiptir[4].

Hususi pasaportlar harçtan muaf olduğu ve Avrupa ülkeleri başta olmak üzere birçok ülke hususi pasaport sahiplerinden vize istemediği için, hususi pasaportların devlet memuru olmayan vatandaşlara aleyhine haksızlık yarattığı iddia edilmektedir. Vize muafiyeti için müzakere yürütmekle görevli bürokrasinin, zaten vizeden muaf bir biçimde hususi pasaport ile seyahat edebilmesinin, bu görevlerini yerine getirmede başarısız olmalarının nedenlerinden biri olduğu öne sürülmektedir [5].

Hizmet (Gri) Pasaportu[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Hizmet pasaportu

Hizmet Pasaportları, Hükümetçe, Özel İdarelerce veya Belediyelerce resmi vazifeyle dış memleketlere gönderildiklerinde veya dış memleketlerde vazifeye alınanlara, Türkiye Cumhuriyetinin üyesi bulunduğu uluslararası kuruluşlarda memur statüsünde çalışanlara, Türk Hava Kurumu ve Türkiye Kızılay Cemiyetince görevlendirilenlere verilir.

Hizmet damgalı pasaport alabilecek durumda bulunanların eşlerine, ergin olmayan veya ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan öğrenimi devam eden çocuklarına 25 yaşının ikmaline kadar, yine ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan, aynı zamanda bedensel, zihinsel veya ruhsal özürlerinden en az biri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç durumda olduğu resmi sağlık kurumlarının düzenlediği sağlık kurulu raporu ile belgelenen çocuklarına da hak sahibi kişinin pasaportu ile aynı süre geçerli hizmet damgalı pasaport verilir.

Diplomatik (Siyah) Pasaport[değiştir | kaynağı değiştir]

Diplomatik pasaportlar, Dışişleri Bakanlığı ile yabancı memleketlerde Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçilik ve Konsoloslukları tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olmayan Bakanlara, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi, Sayıştay, Genel Kurmay birinci ve ikinci başkanlarına, Cumhuriyet Başsavcısına, orgenerallere, oramirallere, eski cumhurbaşkanlarına, yasama meclisleri eski başkanlarına, eski başbakanlar ve dışişleri eski bakanlarına, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterine, Başbakanlık ve bakanlık müsteşarları ile Diyanet İşleri Başkanına, Büyükelçilik unvanı almış olanlar ile, Dışişleri Bakanlığı meslek mensuplarına, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği üst düzey görevlilerinden resmi bir görevle gönderilenlere, Türkiye Cumhuriyeti dış temsilcilikleri nezdinde memur edilen müşavirlere, ataşelere ve muavinlerine, Hükümet adına milletlerarası resmi müzakereler yapılması, mukavelenameler akdi için veya milletlerarası toplantılarla kongre ve konferanslara katılmak üzere gönderilenlere ve yabancı devletler veya millletlerarası teşekküller nezdinde daimi veya geçici görev yapmak üzere gönderilenlere, siyasi kuryelere verilir.

Diplomatik pasaport alabilecek durumda bulunan veya alan kimselerin sıfat veya vazifeleri devam ettiği müddetçe, eşlerine, ergin olmayan veya ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan öğrenimi devam eden çocuklarına 25 yaşının ikmaline kadar, yine ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan, aynı zamanda bedensel, zihinsel veya ruhsal özürlerinden en az biri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç durumda olduğu resmi sağlık kurumlarının düzenlediği sağlık kurulu raporu ile belgelenen çocuklarına da hak sahibi kişinin pasaportu ile aynı süre geçerli diplomatik pasaport verilir. Diplomatik pasaportlar hiçbir harç veya resme tabi değildir.

Türk vatandaşlarının tabi olduğu vize uygulamaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Umumi pasaport sahibi Türk vatandaşlarının tabi olduğu vize uygulamaları, son güncelleme tarihi: 1 Ağustos 2012██ Türkiye Cumhuriyeti██ Vizesiz██ Vize sınır kapısından alınabilir██ Vize istenen

Türk vatandaşları 64 ülkeye herhangi bir vize uygulamasına tabi olmadan girebilmektedir. 60 ülkeye ise diplomatik, hususi ve hizmet pasaportu sahipleri vizesiz girebilmektedirler.Moldova ise tüm pasaport sahipleri vizesiz girebilmektedirler. 8 ülke ise sadece diplomatik pasaportlara vize uygulamamaktadır. 64 ülke ise tüm pasaport türlerine vize uygulamaktadır. Saint Lucia ise dünyada umuma mahsus pasaporta vize uygulamayıp diğer pasaport türlerine vize uygulayan iki ülkedir.

Türk vatandaşları, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne nüfus cüzdanlarıyla giriş yapabilmektedir ve bu ülkede serbest dolaşım hakkına sahiptirler. Gürcistan'a ise yine nüfus cüzdanlarıyla ile 10 Aralık 2011 tarihinden itibaren en fazla 90 gün kalmak kaydı ile vizesiz giriş yapabilmektedirler. Türkiye ve Gürcistan vatandaşları her iki ülke arasında yapılan seyahatlerde pasaport olmaksızın sadece kimlik kartları ile vizesiz seyahat edebilmektedirler.

Ağustos 2008 tarihinde Türkiye vatandaşları sınırda vize alarak ya da vizesiz 75 ülkeye seyahat edebilmekte iken, 2010 tarihinde 89 ülkeye sınırda vize alarak ya da vizesiz 75 ülkeye seyahat edebilmekte idi. Bu rakamla Bu sayede Türk vatandaşları Dünya'da seyahat özgürlüğü açısından 46. sırada yer almaktaydı.[6] Henley Vize Kısıtlamaları Endeksi'nin 2012 yayınına göre Türkiye vatandaşları sınır kapısında vize alarak veya vizesiz 95 ülkeye seyahat edebilirler.[7] Bu sayede Türk vatandaşları Dünya'da seyahat özgürlüğü açısından 48. sırada yer almaktadırlar.

Avrupa Birliği AB Ülkelerinin Türk Pasaportuna vize uygulamaya başladıkları tarihler[değiştir | kaynağı değiştir]

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Türk Pasaportları


Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]


Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]