Türkiye coğrafyası

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Türkiye coğrafyası
Türkiye coğrafyası
Kıta Asya
Bölge Batı Asya
Anadolu
Koordinatlar 39°00′N 35°00′E
Yüzölçüm dünyada 37. sırada
780,580 [kaynak belirtilmeli] km²
Kara : 98 %
Su : 2 %
Kıyılar 8.333 km
Sınırlar 2.648 km
En yüksek nokta Ağrı Dağı, 5.166 m
En alçak nokta Akdeniz, 0 m
En uzun nehir Kızılırmak, 1.350 km
En büyük göl Van Gölü, 3.755 km²

Türkiye coğrafyası Türkiye Cumhuriyeti'nin yeryüzü şekilller, nüfus, din ve ekonomisinin yörelere göre dağılımını içerir.

Türkiye'nin toprakları 36° - 42° Kuzey paralelleri ve 26° - 45° Doğu meridyenleri arasında yer alır.Doğusu ile batısı arasında 76 dakikalık bir zaman farkı vardır. Kabaca bir dikdörtgeni andırır ve genişliği 1.660 kilometredir. Göller ve adalar dahil kapladığı gerçek alan 814.578 km²'dir izdüşüm alanı ise 783,562 km²'dir.[1] Türkiye'ye ait bu iki yüzölçüm değeri arasındaki farkın büyüklüğü arazinin dağlık ve engebeli olmasından kaynaklanır. Marmara Bölgesi % 8,5, Ege Bölgesi % 12, Akdeniz Bölgesi % 16, İç Anadolu Bölgesi % 18, Karadeniz Bölgesi % 18, Doğu Anadolu Bölgesi % 21, Güneydoğu Anadolu Bölgesi % 7,5 yer tutar. Trakya'nın yüzölçümü 24.370 km² dir. Türkiye'nin kara sınırlarının uzunluğu 2.875 km, adalar dahil sahil uzunluğu 8.333 kilometredir.[2] Kara parçalarının toplam alanı 770.760 km², su alanlarının toplam alanı ise 9.820 km²' dir.

Coğrafi bölgeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye 6-21 Haziran 1941 tarihinde yapılan Birinci Türk Coğrafya Kongresi'nde 7 ana coğrafi bölgeye ve 21 coğrafi bölüme ayrılmış, Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden dördüne komşu olduğu denizin adı verilmiştir, diğer üç bölge de Anadolu bütünü içindeki konumlarına göre adlandırılmışlardır. Oluşturulan coğrafi bölgelerin herhangi bir siyasi özelliği yoktur ve il sınırlarıyla da çakışmaz.[3]

Yeryüzü şekilleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Dağlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülkenin yarısından fazlası, yükseltisi 1.000 metreyi aşan yüksek alanlardan oluşur.Türkiye'nin ortalama yüksekliği 1132 metre'dir. Yaklaşık üçte biri orta yükseklikteki ovalar, yaylalar ve dağlar, yüzde 10'u da alçak alanlarla kaplıdır. En yüksek ve dağlık alanlar doğu kesimde yer alır. Kuzey kesimini Kuzey Anadolu Dağları, güney, doğu ve güneydoğu kesimlerini de Toroslar engebelendirir. Ülkenin en yüksek noktası, Ağrı Dağı'nın 5.137 metreye erişen doruğudur.

Düzlükler[değiştir | kaynağı değiştir]

Başlıca geniş düzlükler Çukurova, Konya Ovası ve Harran ovalarıdır.

Akarsular - Göller[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynağı ve denize döküldüğü yer ülke sınırları içinde olan en uzun akarsu 1.355 kilometre uzunluğundaki Kızılırmak'tır. En büyük doğal göl, 3.713 km² alan kaplayan Van Gölü'dür. 817 km²'lik alana yayılan Atatürk Baraj Gölü ise ülkenin en büyük yapay gölüdür. Türkiye'nin en büyük adası olan Gökçeada'nın yüzölçümü 279 km²'dir.[4]

Deprem kuşağı[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye, dünya'nın önemli deprem kuşaklarından biri olan Alp-Himalaya kuşağı üzerindedir. [5]Kuzey Anadolu fayı boyunca 1939 yılından bu yana pek çok büyük ve yıkıcı deprem yaşanmıştır[6]

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağıdaki tabloda sıcaklık ve yağış durumları verilmiştir.

Sıcaklık ortalaması Yüksek sıcaklık Düşük sıcaklık Nem Ortalaması Yağış ortalaması
Marmara Bölgesi 13.5°C 56.3°F 44.6°C 112.3°F -27.8°C -18.0°F 71.2 % 564.3 mm   22.2 in
Ege Bölgesi 15.4°C 59.7°F 48.5°C 119.3°F -45.6°C -50.1°F 60.9 % 706.0 mm   27.8 in
Akdeniz Bölgesi 16.4°C 61.5°F 45.6°C 114.1°F -33.5°C -28.3°F 63.9 % 706.0 mm   27.8 in
Karadeniz Bölgesi 12.3°C 54.1°F 44.2°C 111.6°F -32.8°C -27.0°F 70.9 % 828.5 mm   32.6 in
Orta Anadolu 10.6°C 51.1°F 41.8°C 107.2°F -36.2°C -33.2°F 62.6 % 392.0 mm   15.4 in
Doğu Anadolu 9.7°C 49.5°F 44.4°C 111.9°F -45.6°C -50.1°F 60.9 % 569.0 mm   22.4 in
Güneydoğu Anadolu 16.5°C 61.7°F 48.4°C 119.1°F -24.3°C -11.7°F 53.4 % 584.5 mm   23.0 in

Toprak kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Toprak kullanımı (1993 tahmini):
tarıma elverişli toprak: 32%
devamlı mahsüller: 4%
devamlı otlaklar: 16%
ormanlar ve ağaçlıklar: 26%
diğer: 22%

Sulanan arazi (1993 tahmini): 36,740 km²

En uç yükseklik:
en düşük nokta: Akdeniz 0 m
en yüksek nokta: Ağrı Dağı 5.137 m

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]