Osmanlı İmparatorluğu duraklama ve reform dönemi (1683–1827)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Osmanlı İmparatorluğu duraklama dönemi sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Osmanli-nisani.svg
Osmanlı İmparatorluğu tarihi
Osmanlı İmparatorluğu kronolojisi
Osmanlı Portalı

Osmanlı İmparatorluğu Duraklama ve Reform Dönemi (1683–1827) Avrupalılar tarafından "Avrupa'nın hasta adamı" denmeye başlanmıştır. Bu dönemde büyük oranda toprak kayıpları yaşamıştır.

Kutsal İttifak Savaşları[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı-Kutsal İttifak Savaşları (1683-1699) Osmanlıların II. Viyana Kuşatması'nda başarısızlığa uğramasından sonra Kutsal İttifak adı altında bir grup Avrupa ülkesinin birleşip Macaristan ile Dalmaçya'da hâkimiyet kurup, Balkanlar'daki Osmanlı hâkimiyetine büyük darbe vurmaları ile sonuçlanmış bir savaşlar dizisidir. Osmanlı tarihinde Felaket Seneleri olarak da geçer. Yabancı kaynaklarda ise genelde Büyük Türk Savaşları olarak bahsedilir.

1687–1691 Süleyman II[değiştir | kaynağı değiştir]

1691–1695 Ahmet II[değiştir | kaynağı değiştir]

1695–1703 Mustafa II[değiştir | kaynağı değiştir]

Lale Devri 1718–1730[değiştir | kaynağı değiştir]

Pasarofça Antlaşması ile başlayıp, 1730 yılındaki Patrona Halil İsyanı ile sona eren dönemdir.[1]

1703–1730 Ahmed III[değiştir | kaynağı değiştir]

Prut Savaşı, 1710-1711[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Prut Savaşı

Sadrazam Baltacı Mehmet Paşa yönetimindeki ordu Kırım Hanlığı ordusunun desteğiyle Rusları Prut nehri kıyısında kıstırdılar ve yendiler.

Avusturya-Venedik Savaşı 1715-1718[değiştir | kaynağı değiştir]

Avusturya'nın Karlofça Antlaşması gereğince Mora'nın Venediklilere geri verilmesini istemesi üzerine, Avusturya'ya da savaş açıldı.

Osmanlı-İran Savaşı 1723-1727[değiştir | kaynağı değiştir]

1723 yılında Şirvan'da çıkan karışıklıklar üzerine Rusya ile anlaşan Osmanlı Devleti'nin Kafkasya ve İran'a üç cephede savaş açar

Patrona Halil İsyanı, 1730[değiştir | kaynağı değiştir]

Patrona Halil ve yandaşları 25 Eylül 1730'da ayaklanmayı başlatmışlar. Patrona Halil ve diğer isyancı başları, bu sefer de tüm isteklerini yerine getiren Sultan III. Ahmet'in tahtan indirilmesini istedi. Kendisine ve ailesine zarar verilmemesi durumunda tahttan çekileceğini bildiren Sultan III. Ahmet, 1 Ekim 1730'da Osmanlı tahtını Şehzade Mahmut'a bıraktı.

Duraklama 1730-1827[değiştir | kaynağı değiştir]

1730–1754 Mahmud I[değiştir | kaynağı değiştir]

1754–1757 Osman III[değiştir | kaynağı değiştir]

1757–1774 III.Mustafa[değiştir | kaynağı değiştir]

1774–1789 I.Abdulhamid[değiştir | kaynağı değiştir]

Reform[değiştir | kaynağı değiştir]

III. Selim, Nizam-ı Cedid ordusunu kurdu. Ancak bir isyan sonucu bu ordu dağıldı. III.Selim Avrupa usulünde askeri kuvvet yetiştirilmek istemiş; bu amaça bağlı olarak ulemanın çağdışı düşüncesine karşı, ulemanın nüfuzunun kırldığı, Osmanlı Devleti'ni Avrupa'nın ilim, sanat, ticaret, ziraat, teknik ve sanayide yaptığı ilerlemelere ortak etmek için gelişen yenilik hareketlerinin bütünü, genel anlamda Nizam-ı Cedid kurulan düzenli orduya verilen isim. 1796 yılında Fransa'dan konuyla ilgili olarak top, humbara dökümcüsü, top kundağı ve tüfenkçi işçileri gelmişti. Yeniçeri ocağının çıkardığı Kabakçı Mustafa İsyanı sonucu ortadan kaldırılmıştır.

1789–1807 Selim III[değiştir | kaynağı değiştir]

1807–1808 Mustafa IV[değiştir | kaynağı değiştir]

Dönemin özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Sokullu Mehmet Paşa'nın ölmesiyle başlamıştır. Deneyimsiz kişilerin tahta geçmesi ile merkezi yönetimin bozulması sonucu, devlet yönetiminde otoritenin sarsılması, halkın devlete olan güveninin azalmasına ve iç isyanların çıkmasına neden olmuştur. Özellikle yeniçeriler padişaha karşı gelmekteydi ve yeniçerilerde 'Ocak, devlet içindir.' anlayışı yerine 'Devlet, ocak içindir.' anlayışı gelişmiştir.

Avusturya ve İran seferleri sonucu oluşan ekonomik sıkıntılar, tımar sisteminin bozulması ve nüfus artışının yarattığı sosyal hayattaki sıkıntılar ve çağın gerisinde kalınması ile eğitim alanındaki bozulmalar sonucu devlet duraklama dönemine girmiştir. Coğrafi keşiflerle ticaret yollarının önem kaybetmesi, sık padişah değişmeleriyle çok verilen cülus bahşisi ve yeniçerilerin artmasıyla verilen ulufe miktarının da artması Osmanlı ekonomisini yıpratmıştır.

Deneyimsiz kişilerin tahta geçmesi ile merkezi yönetimin bozulması sonucu, devlet yönetiminde otoritenin sarsılması, halkın devlete olan güveninin azalmasına ve iç isyanların çıkmasına neden olmuştur. Özellikle Yeniçeriler artık padişaha karşı gelmekteydi. Yeniçerilerdeki Ocak, devlet içindir anlayışı Devlet, ocak içindir anlayışına dönüşmüştür. Avusturya ve İran seferleri sonucu oluşan ekonomik sıkıntılar, tımar sisteminin bozulması ve nüfus artışının yarattığı sosyal hayattaki sıkıntılar ve çağın gerisinde kalınması ile eğitim alanındaki bozulmalar sonucu devlet duraklama dönemine girmiştir. Coğrafi keşiflerle ticaret yollarının önem kaybetmesi, sık padişah değişmeleriyle çok verilen cülus bahşisi ve yeniçerilerin artmasıyla verilen ulufe miktarının da artması Osmanlı ekonomisini yıpratmıştır. Osmanlı Devleti'nin eğitim sisteminin bozulmasının nedeni Beşik Ulemalığı denilen sistemin ortaya çıkmış olmasıdır.Bu sisteme göre müderrislerin yeni doğan çocukları doğduğu andan itibaren medrese öğretmeni sayılıyordu.

  1. ^ Altınay, Ahmet Refik (Hrz. Haydar Ali Dirioz), (1973) Lale Devri, Ankara: Başbakanlık Kültür Müsteşarlığı Kültür Yayınları.