Doğu Trakya

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 41°9′13″N 27°22′0″E / 41.15361°N 27.366667°E / 41.15361; 27.366667

Doğu Trakya
—  Bölge  —
Doğu Trakya'nın batı sınırı Meriç Nehri
Doğu Trakya'nın batı sınırı Meriç Nehri
Doğu Trakya
Doğu Trakya

Doğu Trakya, Türkiye Trakyası ya da Türkiye'de halk dilinde sadece Trakya, Trakya bölgesinin Türkiye sınırları içinde kalan kısmıdır. Türkiye'nin Avrupa Kıtasındaki topraklarının tamamını oluşturur. Batısında Meriç Nehri ve Yunanistan'a bağlı Batı Trakya, kuzeyinde Bulgaristan'da kalan Kuzey Trakya ve Karadeniz, doğu ve güneyde ise sırasıyla İstanbul Boğazı, Marmara Denizi, Çanakkale Boğazı ve Saros Körfezi ile çevrilidir. İstanbul kentinin tarihsel merkezi ve Edirne gibi önemli eski kentler bu bölgededir. Aynı zamanda Türkiye'nin Avrupa ile olan karayolu ve demiryolu bağlantıları Doğu Trakya'dadır.

Konu başlıkları

Etimoloji [değiştir]

Trakya kelimesi Eski Yunanca trachea kelimesinden türemiştir ve "gırtlak, soluk borusu" anlamına gelmektedir. Bir başka deyişle Trakya, "Boğazlar Ülkesi"dir. Ayrıca bölgede uzun yıllar etkinliğini koruyan Trak kavmi, bu ismin günümüze kadar gelebilmesinde etkilidir.

Coğrafya [değiştir]

Türkiye Trakyası'nın yaygın panaro- ması alçak tepeler ve ekili arazilerdir
Ayçiçeği bölgenin simgesidir, Edirne
İstanbul Boğazının Avrupa Yakası

Balkan Yarımadasının güneydoğu ucunda yeralan bölgenin başlıca yer şekilleri Karadeniz'e paralel uzanan Yıldız Dağları ve güneyindeki daha alçak olan Koru Dağları ve Işıklar Dağı (Ganos Dağı)'dır. Çatalça-Kocaeli Platosu'nun Çatalça kısmı bu bölgededir. Bölgenin geri kalan kısımları alçak tepelerden oluşmaktadır. Çatalca Yarımadası ve Gelibolu Yarımadaları, yine Doğu Trakyadadır.

Bölgenin başlıca akarsuyu, bölgenin doğusundan doğup batısına doğru akarak Meriç Nehri ile birleşen Ergene Nehridir. Doğu Trakya'nın doğal göller iki kısma ayrılabilir. Bunlar bölgenin doğusunda İstanbul yakınlarında toplananalar;Büyük Çekmece Gölü, Küçük Çekmece Gölü ve Terkos Gölü ve Meriç Nehrinin civarında oluşanlardır; en önemlileri Gala Gölü'dür.

Önemli bazı barajlar ise şunlardır;

Marmara Bölgesi'ne dahil olan Doğu Trakya'nın bölgesel alt bölümleri şöyledir;

Tamamı Doğu Trakya'da yer alan bölümler

  • Ergene Bölümü
  • Yıldız Bölümü

Sadece bir kısmı Doğu Trakya'da yer alan bölümler

  • Çatalca-Kocaeli Bölümü (Çatalca Yarımadası)
  • Güney Marmara Bölümü (Gelibolu Yarımadası)

Doğu Trakya'daki Milli Parklar şunlardır;

İlk baharda Bulgaristanda bulunan Kuzey Trakya'da eriyen karlar ve yoğun yağışlar, kimi yıllar bölgedeki barajların kapasitelerini zorlar. Bu durumda açılan baraj kapakları, Batı Trakya ve Doğu Trakya'nın Meriç Havzasında su baskınlarına neden olur.

  • Vize, Kırklareli yakınları

  • Bölgenin Karadeniz kıyıları gür ormanlarla kaplıdır, Belgrad Ormanı

  • Büyük Çekmece Gölü

  • İklim ve coğrafya tarım için elverişlidir.

  • 2006 yılındaki Meriç Taşkını

Tarih [değiştir]

Doğu Trakya'nın insanın Avrupa kıtasına ilk geçiş güzergahlarından biri olduğu düşünülmektedir. Bölge insanlık tarihi boyunca batıdan, doğuya ya da doğudan, batıya göç eden bir çok kavmin rotası içinde veralmıştır. Erken dönemde Misyalılar, Bitinyalılar, Frigyalılar ve daha geç dönemde Galatlar, Anadoluya Doğu Trakya üzerinden geçen bazı önemli uluslardır. Küçük Çekmece Gölü yakınlarındaki Yarımburgaz Mağarası, hem Doğu Trakyanın, hem de Türkiyenin önemli Paleolitik yerleşim yerlerindendir. Edirne, Kırklareli illerinde yer alan Dolmenler ise diğer eski buluntulardır.

Bölgenin tamamına egemen olan ilk uygarlık Trak uygarlığıdır. Troya Savaşında Troyalıların yanında yer alan, Yunanlıların savaşçılık ve Ares kültü ile ilişkilendirdikleri bu kavim günümüz Kuzey Trakyası merkez olmak üzere tüm Trakya'yı hatta Bulgaristan ve Makedonyanın büyük bölümünü egemenlikleri altına alan Odris Krallığı olarak bilinen bir krallığı kurmuştur. Ama aynı zamanda özellikle Gelibolu Yarımadasında ve Marmara kıyılarında Yunan kolonicilerin kurduğu ya da yeniden imar ettiği şehirlerinin bulunduğu bölgelerdir.

Doğu Trakya'daki önemli antik kentler;

Vize roma tiyatrosu[1]
Yazları kurak geçen bölgede Sukemerleri önemli Roma yapılarıdır, Bozdoğan Sukemeri

Kıyılarda, Ege'den Karadeniz'e doğru

İç kısımlarda

Hellenistik dönemden, Osmanlı gerileme dönemine [değiştir]

Osmanlı mimari başyapıtlarından Selimiye Camii
  • Leandros ve Hero efsanesinde, Leandros Sestos'ludur
  • Peloponez Savaşıları sırasında MÖ 405 yılında adını Sestos şehrinin kuzeyindeki bir yerleşim yerinden alan Aegospotami Muharebesi Sparta zaferiyle sonuçlanan Çanakkale Boğazında gerçekleşen bir deniz savaşıdır.
  • Persler, Çanakkale Boğazı geçerek bölgeye egemen olur.
  • Büyük İskender, Pers Seferi sırasında, Asya'ya yaptığı yolculuk sırasında Byzantion şehri ve Doğu Trakya'nın doğusu hariç bölgeyi fetheder.
  • İskender'in ölümü sonrası, valilerinden Lysimakhos, Gelibolu Yarımadasına kendi adıyla adılan bir başkent kurar ve kısa süre içinde olsa Batı Anadolu'dan Makedonya'ya kadar geniş topraklara hükmeder.
  • Roma Döneminde Doğu Trakya, günümüz Batı ve Kuzey Trakya'sı ile beraber, Trakya bölgesi içinde yer alır. Romalıların imparatorluk genelinde ulaşım sistemini geliştirmek için yaptıkları yollardan biri olan Egnatia Yolu bölgeden geçer.
  • Trakya şehri Byzantion, Konstantinopolis adını alıp Doğu Roma'nın başkenti olur. Ayrıca Doğu Roma idari sistemindeki Trakya Theması yalnız Doğu Trakya ve Bulgaristanın Burgaz bölgesinden, kimi dönemlerde ise Kuzey Trakya hariç, Batı ve Doğu Trakyadan oluşur.
  • Hun, Avar, Got halkları ayrı ayrı bölgeyi yağmalamıştır.
  • Haçlı Seferlerinin güzergahı üzerinde bulunan Doğu Trakya, Dördüncü Haçlı Seferi sonucu işgal edilen Konstantinopolis ile birlikte Latin İmparatorluğunun egemenliğine girmiştir ama daha sonra Doğu Roma'nın temsilcisi olan İznik İmparatorluğu bölgeyi yeniden ele geçirmiştir.
  • Gelibolu Yarımadasındaki Çimpe Kalesi, Osmanlı Devleti'nin Doğu Trakya'daki ve aynı zamanda Avrupa'daki ilk toprağı olarak 1356 yılında Osmanlı yönetimine geçmiştir. Bölgede hakimet alanını genişleten Osmanlıların, Doğu Trakya'da yaptıkları başlıça savaşlar şunlardır;
  • 1453'te Konstantinopolis'in fethi ile şehir için İstanbul adı kullanımı başlanmıştır ve tüm Doğu Trakya, Osmanlı İmparatorluğuna dahil olmuştur.

  • Doğu Trakya'da yaşayan Trak kavimleri

  • Odis Krallığı MÖ 500-300

  • Roma Trakyası

  • Doğu Roma idari sisteminde Trakya Theması

  • Doğu Trakya, Osmanlı Rumelisinden Türkiye'ye kalan tek parçadır.

Osmanlı gerileme ve çöküş dönemleri [değiştir]

  • 93 Harbi sırasında Rus kuvvetleri Doğu Trakya'yı işgal ederler. Savaşın sonunda imzalanan Ayastefanos Antlaşması ile Bulgaristan bağımsızlığını kazanır.
  • Birinci Balkan Savaşında Bulgar orduları Çatalca önlerine kadar gelerek, Osmanlıyı Edirne ve Kırklareli'ni Bulgaristan'a bırakan bir antlaşmayı kabul ettirmişlerdir.
  • Bulgaristan'nın İkinci Balkan Savaşında bir çok Balkan devleti ile aynı anda savaşmasını fırsat bilen Osmanlı, savaş ilan ederek Edirne ve Kırklareli'ni geri almayı başarmıştır.
  • Birinci Dünya Savaşı'nın ve önemli cephelerinden biri olan Gelibolu Savaşı bu bölge gerçekleşmiştir.
  • Sevr Antlaşmasıyla bölge yunanlılara, boğaz kıyıları ise özel bir uluslararası denetime bırakılmıştır.
  • "Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" Edirne'de işgalleri protesto için kurulmuştur.

Bölgenin etnik yapısıyla ilgili birbiriyle çelişen bir çok harita vardır. Bu çelişkiler bölgenin bu dönemdeki savaşlar ve işgaller açısından hareketliliğine bağlanabilineceği gibi, milliyetçi yaklaşımlarla bölgede bir etnik unsuru olduğunda daha fazla gösterme yaklaşımının benimsenmesi sonucuda olabilir. Aşağı zaman sırasına göre haritalar ve Doğu Trakya için belli etnik farklar;

  • 1861, Bölgede egemen ulus Rumlar ve dağınık olarak Türkler

  • 1877, bir önceki haritada hiç olmayan Bulgarlar bu harita iç kesimlerde hayli çok ve Tekirdağ civarındaki yoğun Türk varlığı

  • 1912, Bulgarlar nüfusu daha az, Türkler yine dağınık ama Tekirdağ ve kuzeyinde bir önceki haritaya göre yok denecek kadar az

  • 1918, Bulgarlar bir önceki haritaya göre Meriç Havzasında çok azalmışlar. İç kesimlerde Türkler önceki haritalara göre daha çok yerde

  • 1922, Bulgarlar sadece kuzey sınırında, Rumlar bölgenin güneyi dışında hemem hemen her yerde türklerle aynı yoğunlukta.

Türkiye dönemi [değiştir]

  • Kurtuluş Savaşı Batı Cephesinin başarı sonrası imzalan Mudanya Ateşkes Antlaşması ve Lozan Antlaşması sonucunda, Doğu Trakya'da ciddi çarpışmalar yapılmadan, bölge Türkiye'ye bırakıldı.
  • Yunanistan, Türkiye'ye savaş tazminatı olarak Karaağaç mevkini bırakmıştır. Bu toprak Türkiye'nin Meriç Nehrinin batısındaki tek toprağıdır.
  • Lozan Mübadelesi ile İstanbul merkez hariç bölgedeki tüm Rumlar, Yunanistan'a gönderilmiştir.
  • İstanbul'un etkilenmediği Trakya Olayları olarak adlandırılan antisemitik hareket, 1934'te on günü aşkın bir süre bölgede etkili olmuştur. Sonucunda bölge yahudi nüfusunun büyük bölümünü kaybetmiştir.
  • 1989 yazındaki Türk göçü nedeniyle Bulgaristandaki Türklerin büyük bölümü Türkiye'ye ve bölgeye gelmişlerdir. Bir kısmı daha sonra dönmüşsede, Türkiye'de kalmayı seçenlerde mevcuttur.

İdari Yapı [değiştir]

Doğu Trakya bulunan idari birimler

Kimi yaklaşımları göre anakarada yer almasada Gökçeada'da Doğu Trakya'ya dahil edilir.

Nüfus ve Yerleşim [değiştir]

İstanbul'u ayrı tutarsak, Doğu Trakyanın nüfus yapısında başlıca etnik gruplar özellikle Rumeli göçmenlerinin oluşturduğu Türkler, ve kimi bölgelerde yoğunlaşan Romanlardır. Bölgenin tarihsel merkezi Edirne olsa da bölgenin yeni merkezi Tekirdağdır. Batı ve Kuzey Trakyanın Osmanlının elinden çıkması sonucu, Edirne Türkiye Cumhuriyetinde bir sınır kenti durumda düşmüştür buda yatırımcıların kent yerine İstanbul'a daha yakın Tekirdağı seçmesine neden olmaktadır. Benzer şekilde Kırklarelide dağlık yapısı nedeniyle, yeterli yatırım çekememektedir.

İl bazlı nüfus durumuna bakmakarsak 2011 genel seçimlerinde Tekirdağ önceden 5 olan milletvekili sayısını 6'ya çırarırken, Edirne'nin 4 olan milletvekili sayısı 3'e düşmüştür, Kırklarelinin ise milletvekili sayısı 3'tür.[2] Bu iller dikkate alınarak nüfusu 25bin'den büyük olan yerleşim yerleri aşağıdaki tablodadır.[3]

Sıra Kent 2007 Sayımı 2010 Sayımı Bağlı olduğu il
1 Çorlu 190.792 215.293 Tekirdağ
2 Tekirdağ 133.322 141.439 Tekirdağ
3 Edirne 136.070 138.793 Edirne
4 Lüleburgaz 95.466 100.412 Kırklareli
5 Çerkezköy 60.907 73.918 Tekirdağ
6 Kırklareli 59.970 62.152 Kırklareli
7 Keşan 54.366 54.314 Edirne
8 Uzunköprü 39.123 40.154 Edirne
9 Malkara 27.416 27.787 Tekirdağ
10 Babaeski 27.631 27.712 Kırklareli

Ekonomi [değiştir]

Ergene havzası tarımın en yoğun yapıldığı bölümlerdendir. Başlıça ürünler ayçiçeği ve buğdaydır, sulama imkanlarının daha bol olduğu Meriç tarafında ise pirinç ekimi yaygındır. Bununların dışındaki tarım ürünleri Şarköy civarında bağcılık ve Edirne'nin Ege kıyıları ile Gelibolu Yarımadasında zeytinciliktir. Tekirdağ ve Yıldız'da kısımlarında hayvancılık önemli uğraşlardandır.

Enerji kaynakları ve madenler açısından Doğu Trakya incelendiğinde şu kaynaklar öne çıkar;

Başlıça sanaya dalları cam, içki, bitkisel yağ, süt ve süt ürünleridir. Özellikle Çorlu sanayileşmenin bölgedeki adresidir. Kıyıköy, Edirne kenti gibi turistik gezi noktalarının dışında bölgedeki turizm deniz turizmidir. Özellikle Silivri-Marmara Ereğlisi ve Saroz Körfezi kıyıları, yazlık tipi ikincil konutların bölgeleriki başlıca yerleridir.

Kültür [değiştir]

Kültürel olarak Türkiye'de, Türkiye Trakyası kavramı ile coğrafi olarak Doğu Trakya, kavramları birbirinden farklıdır. Asıl Türkiye Trakyası diye tanımlayabiliceğimiz bölge, Kırklareli, Edirne ve Tekirdağ illeridir. Örneğin Trakya Kalkınma Ajansının çalışma alanı bu illerdir.[4]

Trakya ile ilgili kültürel konular

  • Trakya Ağzı
  • Trakya müziği ve halk oyunları
  • Kırkpınar güreş festivali

Projeler [değiştir]

  • Transtrakya Petrol Boru Hattı: Boğazlarda yoğunlaşan petrol trafiğinin yarattığı kirliliği ve özellikle daha dar olan İstanbul Boğazının zaman zaman hava şartlarından dolayı trafiğe kapanması yüzünden aksayan taşımacılık sorunlarına bir çözüm olarak sunulmuştur. Kıyıköy-Soroz Körfezi hattıda yapılması düşünülmektedir.
  • Kanal İstanbul, 2011 yılında ortaya atılan proje Çatalca Yarımadasına bir kanal açılmasını ve kıyılarına yeni yerleşim yerleri kurulmasını hedefler.

Dış Bağlantılar [değiştir]

Kaynakça [değiştir]

  1. ^ http://www.ntvmsnbc.com/id/25116066/
  2. ^ http://www.the.org.tr/2011/03/03/illerin-milletvekili-sayilari-ve-secim-cevreleri/
  3. ^ http://tuikapp.tuik.gov.tr/adnksdagitapp/adnks.zul
  4. ^ http://www.trakyaka.org.tr/default.asp?page=content&page_id=110
Stub icon Türkiye coğrafyası ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.
"http://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Doğu_Trakya&oldid=13230279" adresinden alındı.