Sudan devlet başkanları listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Sudan Cumhuriyeti Devlet Başkanı
رئيس جمهورية السودان
Presidential Standard of Sudan.svg
Görevdeki
Abdülfettah el-Burhan

25 Ekim 2021 tarihinden beri
Resmî ikamet Cumhuriyet Sarayı, Hartum
Oluşum 17 Kasım 1958
İlk sahibi 5 üyeli Egemenlik Konseyi (kolektif başkanlık)
Maaş Yıllık 29.320$[1]
Websitesi presidency.gov.sd/eng/

Bu makale, Sudan'ın 1956'daki bağımsızlığından bu yana devlet başkanlarını listeler.

Makamın tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bağımsızlığın 1 Ocak 1956'da ilan edilmesinden bu yana, altı kişi (ve üç çok üyeli egemenlik konseyi), günümüzde Sudan Cumhuriyeti Devlet Başkanı unvanı altında Sudan devlet başkanı olarak görev yaptı. Bağımsızlıktan önce Sudan, Britanya-Mısır Sudanı adı altında Mısır ve Birleşik Krallık tarafından bir kondominyum olarak yönetiliyordu. Bu itibarla, yürütme yetkisi, her iki ülkenin devlet başkanlarından oluşan bir diarşiye verildi - bağımsızlık zamanında, Birleşik Krallık Kraliçesi (Elizabeth II) ve Mısır Devrim Komuta Konseyi (Cemal Abdünnasır başkanlığında). Bağımsızlığın hemen ardından, devlet başkanı rolü beş üyeli bir Egemenlik Konseyi tarafından dolduruldu ve rakip milliyetçi hizipler tek bir aday üzerinde anlaşamadı. Kasım 1958'de General İbrahim Abbud, bir askeri darbeye önderlik etti ve Yüksek Konsey Başkanı olarak devlet başkanı rolünü üstlendi. 1964 yılında devlet başkanı unvanını aldı ama askeri rejimin yönetimine ilişkin genel hoşnutsuzluk nedeniyle o yıl istifa etti. Abbud'un yerine, yürütme yetkisini bir Egemenlik Komitesine devretmeden önce 18 gün boyunca başkan vekili olarak görev yapan kıdemli bir subay olan Sir El-Hatim El-Halife geçti.

Ulusal Birlik Partisi'nin lideri İsmail el-Ezheri, Temmuz 1965'te devlet başkanı oldu; 1969 askeri darbesinde görevden alınana kadar sınırlı bir güçle yönetti. Darbeden sorumlu subaylar, başkanlığını Cafer Numeyri'nin yaptığı Ulusal Devrim Komuta Konseyi'ni kurdu. Yeni kurulan Sudan Sosyalist Birliği'nin lideri Numeyri, 1971'de devlet başkanlığı pozisyonunu üstlendi ve daha sonra bir grup askeri subayın Mareşal Abdurrahman Suar el-Dahab liderliğinde hükûmetini devirip Askeri Geçiş Konseyi'ni kurduğu 1985 yılına kadar var olan tek partili bir devlet kurdu. Ahmed el-Mirghani, 1986'da, o yıl yapılan çok partili seçimin ardından, nispeten güçsüz bir Yüksek Kurul Başkanlığı görevine geldi. Korgeneral Ömer El Beşir liderliğindeki 1989 askeri darbesinde görevden alındı. El-Beşir, 1989-1993 yılları arasında Ulusal Kurtuluş için Devrimci Komuta Konseyi Başkanı ve 1993-2019 yılları arasında (ve 1996'dan itibaren Ulusal Kongre Partisi lideri olarak) cumhurbaşkanı olarak devlet başkanlığı görevi yaptı. El-Beşir, yaklaşık 30 yıldır görevde kaldıktan sonra Sudan Devrimi'nin ortasında, 11 Nisan 2019'da Sudan Silahlı Kuvvetleri tarafından iktidardan uzaklaştırıldı. Korgeneral Ahmed Avad bin Avf, devlet başkanı olmadan Sudan'ın kontrolünü ele geçirdi, 2019 Askeri Geçiş Konseyi'ni kurdu, ancak ertesi gün Korgeneral Abdülfettah el-Burhan lehine istifa etti.[2] Askeri Geçiş Konseyi, 20 Ağustos 2019 tarihinde el-Burhan başkanlığındaki Egemenlik Konseyi ile değiştirildi. 11 üyeli bir sivil-asker kolektif devlet başkanlığı olan Egemenlik Konseyi bir sonraki genel seçimle bitmesi beklenen demokrasiye geçiş sürecinde ülkeye 39 ay boyunca liderlik etmek üzere tasarlandı.[3] Egemenlik Konseyi, bir darbenin ardından 25 Ekim 2021'de Burhan tarafından feshedildi.[4]

Devlet başkanlarının unvanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Sudan Devlet Başkanları (1956-günümüz)[değiştir | kaynağı değiştir]

(İtalik olan tarihler görevin fiilen devam ettiğini göstermektedir)

Sudan Cumhuriyeti (1956-1969)[değiştir | kaynağı değiştir]

No. Fotoğraf Ad
(Doğum-Ölüm)
Seçim Görev başlangıcı Görev sonu Görevde geçirilen süre Siyasi parti
1 Coat of arms of Sudan (1956–1970).svg Egemenlik Konseyi
[a]
1 Ocak 1956 17 Kasım 1958
(görevden alındı.)
70079076320000000002 yıl, 320 gün Multipartizan
2 AABOUD.jpg İbrahim Abbud
(1900–1983)
17 Kasım 1958 16 Kasım 1964
(istifa etti.)
70081893240000000005 yıl, 365 gün Askeri
Sirr Al-Khatim Al-Khalifa.jpg Sir el-Hatim el-Halife
(1919–2006)
Vekaleten Devlet Başkanı
16 Kasım 1964 3 Aralık 1964 700614688000000000017 gün Ulusal Ümmet Partisi
3 Coat of arms of Sudan (1956–1970).svg Birinci Egemenlik Komitesi
[b]
3 Aralık 1964 10 Haziran 1965 7007163296000000000189 gün Multipartizan
4 Coat of arms of Sudan (1956–1970).svg İkinci Egemenlik Komitesi
[c]
10 Haziran 1965 8 Temmuz 1965 700624192000000000028 gün Multipartizan
5 Ismail al-Azahri.jpg İsmail el-Ezheri
(1900–1969)
8 Temmuz 1965 25 Mayıs 1969
(görevden alındı.)
70081224072000000003 yıl, 321 gün Demokratik Birlik Partisi

Sudan Demokratik Cumhuriyeti (1969-1985)[değiştir | kaynağı değiştir]

6 Gaafar Nimeiry 1981.jpg Cafer Numeyri
(1928–2009)
[d]
1971
1977
1983
25 Mayıs 1969 6 Nisan 1985
(görevden alındı.)
700850066640000000015 yıl, 316 gün Askeri /
Sudan Sosyalist Birliği
7 Abdel Rahman Swar al-Dahab.png Abdurrahman Suar el-Dahab
(1934–2018)
6 Nisan 1985 10 Ekim 1985 7007161568000000000187 gün Askeri

Sudan Cumhuriyeti (1985 - günümüz)[değiştir | kaynağı değiştir]

(7) Abdel Rahman Swar al-Dahab.png Abdurrahman Suar el-Dahab
(1934–2018)
10 Ekim 1985 6 Mayıs 1986[e] 7007179712000000000208 gün Askeri
8 Ahmed el-Mirghani
(1941–2008)
6 Mayıs 1986 30 Haziran 1989
(görevden alındı.)
70079942480000000003 yıl, 55 gün Demokratik Birlik Partisi
9 Omar al-Bashir, 12th AU Summit, 090202-N-0506A-137 cropped.jpg Ömer el-Beşir
(1944-)
1996
2000
2010
2015
30 Haziran 1989 11 Nisan 2019
(görevden alındı.)
700893979440000000029 yıl, 285 gün Askeri /
Ulusal Kongre Partisi
10 Ahmed Avad bin Avf
(1957-)
11 Nisan 2019 12 Nisan 2019
(istifa etti.)
70048640000000000001 gün Askeri /
Ulusal Kongre Partisi
11 Abdel Fattah al-Burhan, 2019 (cropped).jpg Abdülfettah el-Burhan
(1960-)
12 Nisan 2019 20 Ağustos 2019 7007112320000000000130 gün Askeri
12 Emblem of Sudan.svg Egemenlik Konseyi
[f]
20 Ağustos 2019 25 Ekim 2021
(görevden alındı.)
70076881760000000002 yıl, 66 gün Multipartizan
(ÖDG ve AGK)
(11) Abdel Fattah al-Burhan, 2019 (cropped).jpg Abdülfettah el-Burhan
(1960-)
25 Ekim 2021 Görevde 7007211680000000000245 gün Askeri

Zaman çizelgesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Sudan Egemenlik KonseyiAbdülfettah el-BurhanAhmed Avad bin AvfÖmer el-BeşirAhmed el-MirghaniAbdurrahman Saur el-DahabHaşim el-AttaCafer Numeyriİsmail el-EzheriSir el-Hatim el-Halifeİbrahim Abbud

Son seçim[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Üyeler: Abdülfettah Muhammed el-Mağrabi, Muhammed Ahmed Yasin, Ahmed Muhammed Salih, Muhammed Osman el-Dardiri ve Siricio Iro Wani.
  2. ^ Üyeler: Abdulhalim Muhammed, Ticani el-Mahi, Mübarek Şaddad, İbrahim Yusuf Sülayman ve Luigi Adwok Bong Gicomeho.
  3. ^ Üyeler: İsmail el-Ezheri, Abdullah el-Fadıl el-Mehdi, Luigi Adwok Bong Gicomeho, Abdulhalim Muhammed ve Hıdır Hamad.
  4. ^ 19–22 Temmuz 1971 Darbesi sırasında yönetimi kısa bir süre kesintiye uğradı.
  5. ^ 1986 parlamento seçimleri sonrasında iktidarı sivil hükûmete devretti.
  6. ^ Üyeler: Başkan Abdülfettah el-Burhan, Muhammed Hamdan Dagalo, Yasir el-Atta, Şemseddin Kabbaşi, İbrahim Cabir Kerim, Ayşe Musa es-Said, Sıddık Tavir, Muhammed el-Faki, Hasan Şeyh İdris, Muhammed Hasan et-Ta'işi ve Raja Nicola.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "The highest and lowest paid African presidents - Business Daily". Business Daily. 8 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ "Sudan's President Bashir forced out in military coup". cnn.com. CNN. 11 Nisan 2019. 11 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2019. 
  3. ^ "Sudan forms 11-member sovereign council, headed by al-Burhan". Al Jazeera. 1 Haziran 2021. 23 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2019. 
  4. ^ "Sudan's Burhan declares state of emergency, dissolves government". Reuters (İngilizce). 25 Ekim 2021. 25 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2021. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]