İçeriğe atla

Martin Scorsese

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Martin Scorsese
Martin Scorsese, 2024
DoğumMartin Marcantonio Luciano Scorsese
17 Kasım 1942 (83 yaşında)
New York, ABD
MilliyetAmerikalı
MeslekFilm yapımcısı ve aktör
Etkin yıllar1959-günümüz
Boy1,6 m (5 ft 3 in)
EvlilikLaraine Brennan (1965-1971)
Julia Cameron (1975-1977)
Isabella Rossellini (1979-1983)
Barbara De Fina (1985-1991)
Helen Morris (1999-)
İmza

Martin Marcantonio Luciano Scorsese[a] (İngilizce telaffuz: /skɔːrˈsɛsi/; d. 17 Kasım 1942, New York), İtalyan asıllı Amerikalı film yapımcısı, yönetmen ve senaristtir. Yeni Hollywood döneminin önde gelen isimlerinden biri olan Scorsese, Akademi Ödülü, dört BAFTA Ödülü, üç Emmy Ödülü, bir Grammy Ödülü ve üç Altın Küre Ödülü dâhil birçok ödül kazandı. 1997'de AFI Yaşam Boyu Başarı Ödülü, 1998'de Lincoln Center Film Derneği Onur Ödülü, 2007'de Kennedy Center Onur Ödülü, 2010'da Cecil B. DeMille Ödülü ve 2012'de BAFTA Akademi Bağlılık Ödülü ile onurlandırıldı. Dört filmi, “kültürel, tarihî veya estetik açıdan önemli” kabul edilerek Kongre Kütüphanesi tarafından Ulusal Film Arşivi'ne alındı.

Scorsese, 1968 yılında New York Üniversitesi'nin Steinhardt Kültür, Eğitim ve İnsani Gelişim Okulu'ndan Master of Arts derecesi aldı. Yönetmenlikteki ilk filmi Kapımı Çalan Kim? (1967), Chicago Film Festivali'ne kabul edildi. 1970'ler ve 1980'lerde Scorsese'nin filmleri, İtalyan-Amerikan kökenleri ve New York'ta geçen çocukluğu tarafından büyük ölçüde şekillendirildi. Bu yapımlar, maço tavırlı erkekleri merkezine alıyor ve suç, maçoluk, nihilizm ile Katolik suçluluk ve kefaret kavramlarını işliyordu. Yavaş çekim ve donuk karelerin yoğun kullanımı, sesli anlatım, aşırı şiddetin grafik tasviri ve küfürlü dilin serbestçe kullanımı gibi kendine özgü üslubu ise ilk kez Arka Sokaklar (1973) filminde ortaya çıktı.

Scorsese, Robert De Niro'nun sorunlu bir Vietnam gazisini canlandırdığı Taksi Şoförü (1976) filmiyle Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye ödülünü kazandı. De Niro, Scorsese ile Arka Sokaklar (1973), New York, New York (1977), Kızgın Boğa (1980), Kahkahalar Kralı (1982), Sıkı Dostlar (1990), Korku Burnu (1991), Casino (1995), The Irishman (2019) ve Dolunay Katilleri (2023) dâhil olmak üzere on filmde daha çalıştı. Daha sonraki yıllarda Scorsese, Leonardo DiCaprio ile de birçok başarılı projeye imza attı; bunlar arasında New York Çeteleri (2002), Göklerin Hakimi (2004), Köstebek (2006), Zindan Adası (2010) ve Para Avcısı (2013) yer alır. İkili son olarak Dolunay Katilleri (2023) filminde birlikte çalıştı. Ayrıca Scorsese, Geç Saatler (1985), Paranın Rengi (1986), Günaha Son Çağrı (1988), Masumiyet Çağı (1993), Kundun (1997), Hugo (2011) ve Sükût (2016) filmlerinin de yönetmenliğini üstlendi.

Televizyon çalışmalarında Scorsese, HBO dizileri Boardwalk Empire (2010-2014) ve Vinyl (2016) ile HBO belgeseli Public Speaking (2010) ve Netflix belgesel dizisi Pretend It's a City (2021) için bölümler yönetti. Ayrıca The Last Waltz (1978), No Direction Home (2005) ve Shine a Light (2008) gibi birçok rock belgeselinin yönetmenliğini yaptı. A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Movies (1995) ve My Voyage to Italy (1999) belgesellerinde ise film tarihini araştırdı. Filmlerin korunması ve restorasyonunun savunucusu olan Scorsese, bu amaçla 2007'de Dünya Sinema Vakfı'nı kurdu.

Martin Scorsese New York'ta doğmuştur. Babası Luciano Charles Scorsese (1900-1993) ve annesi Catherine Scorsese'dir (1912-1997), İtalyan-Amerikan aileden gelmektedir. Çocukluğu astım hastalığıyla mücadele ile geçmiştir. 1960 yılında New York Üniversitesi Sinema Bölümüne girdi. 1964 yılında mezun oldu ve 1966'da New York Üniversitesinden film dalında master derecesi aldı.[1]

Amerikan yeni dalga akımının önemli temsilcilerinden biridir ve sinematografik mimarisinin yanı sıra, temel dramatik arayışları olan Hristiyanlık, suç, adalet ve şiddet unsurlarını işleyen hikâye ve karakterleri ile başarılı olmuştur. Goodfellas ve Casino filmlerinde kullandığı, ortadan ya da sondan başlayarak anlatma tarzıyla bütünleşmiştir.

Geçmişte birçok filmde Robert De Niro, Joe Pesci ve Harvey Keitel ile çalışan yönetmen, son dönemdeki Gangs of New York, The Aviator, The Departed, Shutter Island, The Wolf Of Wall Street filmlerinde Leonardo DiCaprio ile çalışmıştır.

1970'lerde sinemanın en önemli isimleri olan Brian De Palma, Francis Ford Coppola, George Lucas, and Steven Spielberg gibi yönetmenler ile arkadaş oldu.[2] Robert De Niro'yu Scorsese ile tanıştıran kişi ise Brian De Palma'dır.[2]

Ayrıca Michael Jackson'ın Bad klibini yöneterek büyük sükse yapmıştır.

Yönetmen olarak

[değiştir | kaynağı değiştir]
Yıl Film Oscar Adaylığı Sayısı Kazanılan Oscar Sayısı
1963 What's a Nice Girl Like You Doing in a Place Like This?
1964 It's Not Just You, Murray!
1967 Büyük Tıraş (The Big Shave)
Who's That Knocking at My Door
1970 Street Scenes
1972 Boxcar Bertha
1973 Mean Streets
1974 Italianamerican
Alice Doesn't Live Here Anymore 3 1
1976 Taxi Driver 4 0
1977 New York, New York
1978 The Last Waltz
1980 Raging Bull 8 2
1983 The King of Comedy
1985 Geç Saatler (After Hours)
1986 The Color of Money 4 1
1988 The Last Temptation of Christ 1 0
1989 New York Stories
1990 Goodfellas 6 1
1991 Cape Fear 2 0
1993 Masumiyet Çağı 5 1
1995 Casino (film) 1 0
1997 Kundun 4
1999 Bringing Out the Dead
2002 Gangs of New York 10 0
2004 The Aviator 11 5
2005 No Direction Home: Bob Dylan 4 (Emmy) 1 (Emmy)
2006 The Departed 5 4
2007 The Key to Reserva (kısa)
2008 Shine a Light
2009 Shutter Island
2011 Hugo 11 5
2013 The Wolf of Wall Street 5
2015 Audition (kısa film)
2016 Silence 1
2019 The Irishman
2023 Killers of the Flower Moon

Robert De Niro'nun oynadığı Scorsese Filmleri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca 1993 yapımı Mad Dog and Glory adlı filminde yapımcılığını üstlenmiştir.

Yıl Film Oscar adaylık Oscar kazanan Altın Küre adaylık Altın Küre kazanan BAFTA adaylık BAFTA kazanan
1974 Alice Doesn't Live Here Anymore 3 1 2 7 4
1976 Taxi Driver 4 2 7 3
1977 New York, New York 4 2
1980 Raging Bull 8 2 7 1 4 2
1983 The King of Comedy 5 1
1985 Geç Saatler (After Hours) 1 1
1986 The Color of Money 4 1 2
1988 The Last Temptation of Christ 1 2
1990 Goodfellas 6 1 5 7 5
1991 Cape Fear 2 2 2
1993 Masumiyet Çağı 5 1 4 1 4 1
1995 Casino 1 2 1
1997 Kundun 4 1
2002 Gangs of New York 10 5 2 12 1
2004 The Aviator 11 5 6 3 14 4
2006 The Departed 5 4 6 1 6
2011 Hugo 11 5 3 1 9 2
2013 The Wolf of Wall Street 5 2 1 4
2016 Silence 1
Toplam 81 20 56 11 84 23

Birlikte çalıştığı oyuncular

[değiştir | kaynağı değiştir]

Aktör/Aktris Who's That Knocking at My Door (1968) Boxcar Bertha (1972) Mean Streets (1973) Alice Doesn't Live Here Anymore (1974) Taxi Driver (1976) New York, New York (1977) Raging Bull (1980) The King of Comedy (1983) Geç Saatler (After Hours) The Color of Money (1986) The Last Temptation of Christ (1988) Goodfellas (1990) Cape Fear (1991) Masumiyet Çağı (1993) Casino (1995) Kundun (1997) Bringing Out the Dead (1999) Gangs of New York (2002) The Aviator (2004) The Departed (2006) Shutter Island (2010) Hugo (2011)
Victor Argo
Alec Baldwin
Robert De Niro
Leonardo DiCaprio
Barbara Hershey
Harvey Keitel
Ben Kingsley
Emily Mortimer
Murray Moston
Harry Northup
Joe Pesci
Catherine Scorsese
Charles Scorsese
Frank Sivero
Frank Vincent
Ray Winstone

  1. ^ Martin Scorsese'nin tam adı aslında Martin Marcantonio Luciano Scorsese'dir. Bu, onun doğum belgesinde yer alan resmî isimdir. Ancak, sinema dünyasında genellikle Martin Charles Scorsese olarak anılmaktadır.
  1. ^ "Martin Scorsese Institute of Global Cinematic Arts". tisch.nyu.edu (İngilizce). 5 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2024. 
  2. ^ a b Maurer, Daniel (9 Haziran 2016). "Brian De Palma Shed Light on a Crazy Rumor About Martin Scorsese and Taxi Driver". Bedford + Bowery (İngilizce). 22 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2024. 

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]