Hayao Miyazaki

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Hayao Miyazaki
Venedik Film Festivali'nde Miyazaki, 2008
Venedik Film Festivali'nde Miyazaki, 2008
Doğum 5 Ocak 1941 (1941-01-05) (75 yaşında)
Bunkyō, Tokyo, Japonya
Eğitim Gakushuin Üniversitesi
Etkin yıllar 1963–2013, 2015–günümüz[1]
Meslek
Evlilik(ler) Akemi Ōta (e. 1965)
Çocuk(lar)

Hayao Miyazaki (宮崎 駿, Miyazaki Hayao?)[not 1] (d. 5 Ocak 1941, Tokyo), Japon manga ve anime sanatçısıdır. Elli yılı aşkın bir süredir animasyon dünyasının içindedir ve en yakın çalışma arkadaşı Isao Takahata ile birlikte Studio Ghibli adlı animasyon stüdyosunun kurucusudur.

Animasyonun en büyük ustalarından biri olarak kabul edilen Hayao Miyazaki'nin animasyon filmlerinin başarısı dünya çapında ilgi görmüş ve ismi ABD'li Walt Disney, Steven Spielberg ve Orson Welles ile karşılaştırılır hale gelmiştir. Miyazaki Time dergisinin yapmış olduğu dünyanın en etkileyici insanları listesinde yer almaktadır.[2]

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Hayao Miyazaki, 5 Ocak 1941 yılında Tokyo'da doğdu. Dört erkek kardeşin ikincisiydi ve ağabeyinin savaş uçakları için parça üreten şirketi Miyazaki Airplanes'de yöneticiydi. Annesi ise omurilik veremi hastalığı nedeniyle 1947-1955 yılları arasındaki 8 yıllık süreçte hasta yattı.

Toyotama Lisesi 'ndeki üçüncü senesinde, dünyanın ilk renkli uzun metrajlı animasyon filmi olan Hakujaden 'i izlediğinde filmden çok etkilendi ve animasyona ilgi duymakla kalmayıp; o anda çizgi roman çizeri olmaya karar verdi. 1962 yılında gittiği Gakushuin Üniversitesi 'nde uluslararası ilişkiler ve ekonomi okumaya başladığında; üniversitenin Japon imparatorluk ailesiyle yakın olması sebebiyle Marksist düşünceden etkilendi. Mezun olduktan sonra Toei Animasyon Şirketi 'nde animatör olarak çalışmaya başlayan Hayao Miyazaki; bu yıllarda yönetmen olan Isao Takahata ile tanıştı ve beraber şirket sendikasında çalışmaya başladılar.

1965'te anime yönetmeni Otsuka Yasuo ve Isao Takahata'nın çalışmaya başladıkları Güneşin Prensi Horus (Taiyō no Ōji Horusu no Daibōken); Hayao Miyazaki'nin uzun metrajlı bir animasyon filminde çalışmak adına yakaladığı büyük bir fırsattı. Kariyeri boyunca hem pek çok uzun metrajlı animeye, hem de Japonya'da manga olarak adlandırılan çok sayıda çizgi romana imza attı. Eserleri Japonya'da olağanüstü ilgi ve saygı gören Miyazaki, Oscar Ödülü'nü kazandığı 2002 yılına kadar çizgi film çevreleri dışında batıda pek tanınmıyordu. Kendisine sadece bu ödülü getirmekle kalmayıp bir ilke de imza atmasını sağlayan Ruhların Kaçışı filmi Berlin Film Festivalinde ödül alan ilk animasyon filmidir. Ayrıca bu filmle Japonya'da gişe rekorları kırarak; 1997'de yönetmenliğini yaptığı Prenses Mononoke filmi ile kendisine ait olan gişe rekorunu yine kendisi kırmıştı. Miyazaki'nin Isao Takahata ile beraber yaptığı Heidi dizisi Türkiye'de tanınır.

Miyazaki özellikle son zamanlardaki eserlerinin büyük bir kısmının yönetmenliğinin yanı sıra metin yazarlığını da yapmıştır. Bu türden ilk eserlerinden biri kendi yarattığı bir mangadan uyarlama olan Rüzgarlı Vadi 'dir. Bu eserinden sonra Stüdyo Ghibli'yi kuran Miyazaki eserlerini burada hazırlamaya başlamış ve bu stüdyo aracılığıyla hayranlarına ulaştırmıştır.

Miyazaki hakkında bazı bilgiler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Miyazaki, fotoğrafının çekilmesinden hoşlanmaz, dolayısıyla çok az fotoğrafı bulunmaktadır.
  • Miyazaki, Stüdyo Ghibli'yi kurduğu zaman İngilizce ismi yanlışlıkla Ghibli olarak koymuştur. Bu nedenle İngilizce'de bu stüdyonun ismi Ghibli olarak okunur.
  • Miyazaki'nin çoğu filminin başlığında no sözcüğü geçer. Beraber çalıştığı yapımcı Suzuki Prenses Mononoke'nin ilk adı olan Ashitaka'yı beğenmedi ve içinde no geçen adların daha çekici olduğunu söyledi. Bunun üzerine Miyazaki filmin adını Prenses Mononoke'ye çevirdi.

İlk çalışmalar (animasyon)[değiştir | kaynağı değiştir]

Filmografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yık Başlık Yönetmen Yapımcı Yazar Aktör Notlar RT skoru
1979 Kagliostro'nun Şatosu Evet Evet 90%
1984 Rüzgarlı Vadi Evet Evet 87%
1986 Gökteki Kale Evet Evet 95%
1988 Komşum Totoro Evet Evet 93%
1989 Küçük Cadı Kiki Evet Evet Evet 96%
1991 Dün Gibi Evet 100%
1992 Kırmızı Kanatlar Evet Evet 94%
1994 Pom Poko Evet 78%
1995 Yüreğinin Sesi Evet Evet 91%
On Your Mark Evet Müzik videosu
1997 Prenses Mononoke Evet Evet 92%
2001 Ruhların Kaçışı Evet Evet 97%
Kujiratori Evet Evet Kısa film
2002 Koro no Dai-sanpo Evet Evet Kısa film
Mei to Koneko basu Evet Evet Kısa film
Kūsō no Sora Tobu Kikaitachi Evet Evet Kısa film
Sihirli Kedi Evet 89%
2004 Yürüyen Şato Evet Evet 87%
2006 Mizugumo Monmon Evet Evet Evet Kısa film
Yadosagashi Evet Evet Evet Kısa film
Hoshi o Katta Hi Evet Evet Kısa film
2008 Küçük Deniz Kızı Ponyo Evet Evet 92%
2010 Pandane to tamago hime Evet Evet Kısa film
Aşırıcılar Evet Evet 95%
2011 Tepedeki Ev Evet Evet 83%
2013 Rüzgar Yükseliyor[not 2] Evet Evet 89%
2013 The Kingdom of Dreams and Madness Evet Belgesel 90%
2018 Boro the Caterpillar Evet Kısa film

Önemli ödülleri ve adaylıkları[değiştir | kaynağı değiştir]

Akademi Ödülleri
Yıl Adaylık çalışması Kategori Sonuç
2001 Ruhların Kaçışı En İyi Animasyon Filmi Kazandı
2004 Yürüyen Şato En İyi Animasyon Filmi Adaylık
2013 Rüzgar Yükseliyor En İyi Animasyon Filmi Adaylık
2014 Yok Onur Ödülü Kazandı
Altın Küre Ödülleri
Yıl Adaylık çalışması Kategori Sonuç
2013 Rüzgar Yükseliyor En İyi Yabancı Dilde Film Adaylık
Annie Ödülleri
Yıl Adaylık çalışması Kategori Sonuç
1997 Prenses Mononoke Bir Animasyon Üretimindeki Yönetmenlikte Üstün Bireysel Başarı Adaylık
1998 Yok Winsor McCay Ödülü Kazandı
2001 Ruhların Kaçışı Bir Animasyon Üretiminde Üstün Yönetmenlik Kazandı
Bir Animasyon Üretiminde Üstün Senaryo Kazandı
2004 Yürüyen Şato Bir Animasyon Üretiminde En İyi Yönetmenlik Adaylık
Bir Animasyon Üretiminde En İyi Senaryo Adaylık
2008 Küçük Deniz Kızı Ponyo Bir Animasyon Üretiminde Yönetmenlik Adaylık
2011 Tepedeki Ev Bir Animasyon Üretiminde Senaryo Yazımı Adaylık
2013 Rüzgar Yükseliyor Bir Animasyon Üretimindeki Senaryo Yazımında Üstün Başarı Kazandı
BAFTA Ödülleri
Yıl Adaylık çalışması Kategori Sonuç
2001 Ruhların Kaçışı En İyi İngilizce Olmayan Film Adaylık
Berlin Uluslararası Film Festivali
Yıl Adaylık çalışması Kategori Sonuç
2001 Ruhların Kaçışı Altın Ayı Kazandı[not 3]
César Ödülleri
Yıl Adaylık çalışması Kategori Sonuç
2001 Ruhların Kaçışı En İyi Yabancı Film Adaylık
Hugo Ödülleri
Yıl Adaylık çalışması Kategori Sonuç
2001 Ruhların Kaçışı En İyi Dramatik Sunum - Uzun Biçim Adaylık
Japon Akademisi Ödülleri
Yıl Adaylık çalışması Kategori Sonuç
1997 Prenses Mononoke Yılın Filmi Kazandı
2001 Ruhların Kaçışı En İyi Film Kazandı
2002 Yok Yaşam Boyu Başarı Ödülü Kazandı
2008 Küçük Deniz Kızı Ponyo En İyi Animasyon Filmi Kazandı
2013 Rüzgar Yükseliyor En İyi Animasyon Filmi Kazandı
National Board of Review Ödülleri
Yıl Adaylık çalışması Kategori Sonuç
2001 Ruhların Kaçışı En İyi Animasyon Filmi Kazandı
2013 Rüzgar Yükseliyor En İyi Animasyon Filmi Kazandı
Nebula Ödülleri
Yıl Adaylık çalışması Kategori Sonuç
1997 Prenses Mononoke En İyi Senaryo Adaylık
2001 Ruhların Kaçışı En İyi Senaryo Adaylık
2004 Yürüyen Şato En İyi Senaryo Kazandı
Satellite Ödülleri
Yıl Adaylık çalışması Kategori Sonuç
2001 Ruhların Kaçışı En İyi Sinema Filmi, Animasyonlu ya da Karışık Medya Kazandı
2004 Yürüyen Şato En İyi Sinema Filmi, Animasyonlu ya da Karışık Medya Adaylık
2013 Rüzgar Yükseliyor En İyi Sinema Filmi, Animasyonlu ya da Karışık Medya Kazandı
Saturn Ödülleri
Yıl Adaylık çalışması Kategori Sonuç
2001 Ruhların Kaçışı En İyi Animasyon Filmi Kazandı
En İyi Senarist Adaylık
Tokyo Anime Ödülleri
Yıl Adaylık çalışması Kategori Sonuç
2001 Ruhların Kaçışı Kayda Değer Giriş - Japon Filmi Kazandı
Yılın Animasyonu Kazandı
En İyi Yönetmen Kazandı
En İyi Senaryo Kazandı
En İyi Karakter Tasarımı Kazandı
2004 Yürüyen Şato En İyi Yönetmen Kazandı
Yılın Animasyonu Kazandı
2008 Küçük Deniz Kızı Ponyo Kayda Değer Giriş - Japon Filmi Kazandı
Yılın Animasyonu Kazandı
En İyi Yönetmen Kazandı
En İyi Orijinal Hikaye Kazandı
2013 Rüzgar Yükseliyor Yılın Animasyonu Kazandı
En İyi Senaryo/Orijinal Hikaye Kazandı
Venedik Film Festivali
Yıl Adaylık çalışması Kategori Sonuç
2004 Yürüyen Şato Altın Aslan Adaylık
2005 Yok Altın Aslan – Onur Ödülü Kazandı
2008 Küçük Deniz Kızı Ponyo Altın Aslan Adaylık
Mimmo Rotella Vakfı Ödülü Kazandı
Gelecek Film Festivali Dijital Ödülü - Özel Mansiyon Kazandı
2013 Rüzgar Yükseliyor Altın Aslan Adaylık
  • (Kaynak:[3])
  • (Yıllar filmin gösterime girdiği yıla göre düzenlenmiştir. Ödül törenleri genellikle sonraki yıllarda gerçekleşmektedir.)

Notlar ve kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar:
  1. ^ Japonca'da soyisim önce gelir, dolayısıyla Miyazaki'nin ismi Japonca'da Miyazaki Hayao olarak söylenir.
  2. ^ Rüzgar Yükseliyor, Miyazaki'nin son uzun metrajlı animasyon filmidir. Bu filmden sonra emekliye ayrıldığını açıklamıştır. Ancak Temmuz 2015'te Boro the Caterpillar adında 3D bir filmde yer alacağı açıklanmıştır.
  3. ^ Kanlı Pazar adlı filmle paylaştı.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]