İzmir Büyükşehir Belediyesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
İzmir Büyükşehir Belediyesi
Amblemde kullanılan ve İzmir'in sembolü olan tarihî İzmir Saat Kulesi İzmir'in geçmişini ve aydınlık geleceğini simgelemektedir.
Harita
Kuruluş1867
TürBüyükşehir belediyesi
MerkezKonak, İzmir
Büyükşehir Belediye BaşkanıTunç Soyer (CHP)
ÜyelikTarihi Kentler Birliği
Türkiye Belediyeler Birliği
Resmî siteizmir.bel.tr

İzmir Büyükşehir Belediyesi, İzmir il sınırlarının belediye işlerini yürüten devlet kuruluşudur. İzmir Büyükşehir Belediyesi Binası Konak Meydanı'nda bulunmaktadır. Belediye Başkanı Tunç Soyer'dir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı arşivlerinde bulunan belgeye göre İzmir Belediyesi 25 Kasım 1867 tarihinde resmî olarak kurulmuş, 1868 yılından itibaren fiilen çalışmaya başlamıştır. Belediyenin ilk başkanı Yenişehirlizade Ahmet Efendi'dir.[1]

İzmir Belediyesi'nin kurumsal bir yapıya kavuşması Eşref Paşa döneminde yaşanmıştır. Bu dönemde; denetimler artırılırken sağlık, temizlik, altyapı gibi hizmetlerde gelişmeler kaydedilmiştir. Türk Kurtuluş Savaşı sonrasında 1922 İzmir Yangını'nın yarattığı tahribatın üzerine ekonomik sorunlar, aşırı göç ve altyapı hizmetlerinini yaygınlaştırma sorunlarıyla karşılaşılmıştır. Bu sorunların telafi edilebilmesi amacıyla Kültürpark ve 9 Eylül Panayırları kurulmuş ve şehre ekonomik canlılık getirilmiştir.

İzmir Belediyesi, 1984 yılında çıkarılan 2972 sayılı kanun[2] ve 195 sayılı kanun hükmünde kararname[3] sonucu büyükşehir belediyesi olmuştur. Aynı yıl çıkarılan 3030 sayılı kanun ile büyükşehir ve ilçe belediyeleri statüleri netleşti.[4] Başlangıçta üç ilçe (Bornova, Karşıyaka, Konak) İzmir Büyükşehir Belediyesinin sınırlarına dahil edildi. Zamanla bağlı ilçelerin sayısı on bire ulaştı. 2004 yılında çıkarılan 5216 sayılı kanun ile büyükşehir belediyesinin sınırları valilik binası merkez kabul edilerek yarıçapı 50 kilometre olan dairenin sınırlarına genişletildi.[5] Bu sınırlar içinde kalan 21 ilçe, büyükşehir ilçe belediyeleri hâline geldi.[5][6] 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile 2014 Türkiye yerel seçimlerinin ardından büyükşehir belediyesinin sınırları il mülki sınırları oldu.[7]

Bağlı ilçeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Konak'ta bulunan eski belediye binası
Eski Belediye binası, 2017

6 Mart 2008 tarihinde kabul edilen 5747 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla Bayraklı ve Karabağlar ilçeleri kurulup İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne bağlanmıştır. Ayrıca 6 Aralık 2012 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'a göre ilin bütün sınırları İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırlarına dahil edilmiştir.

Büyükşehir ilçeleri

Organizasyon yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

İzmir Büyükşehir Belediyesi, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi ve İzmir Büyükşehir Belediye Encümeni olmak üzere üç ana gruba ayrılır.

Bağlı birimler[değiştir | kaynağı değiştir]

İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin 35 daire başkanlığı, bir doğrudan bağlı şube müdürlüğü, bir başhekimlik ve dört denetleyici ve düzenleyici kurumu bulunmaktadır.[8]

Bunun dışında Etik Komisyonu olmak üzere bir komisyon bulunmaktadır.

Bağlı iştirakiler[değiştir | kaynağı değiştir]

İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin 13 anonim şirketi, kamu kuruluşu olarak ise İZSU ve ESHOT olmak üzere iki kuruluşu bulunmaktadır.[9]

Meclis[değiştir | kaynağı değiştir]

İBB Meclis dağılımı (2019)
  CHP: 115 sandalye
  AK Parti: 47 sandalye
  MHP: 7 sandalye
  İYİ Parti: 7 sandalye
İBB Meclis dağılımı (2023)
  CHP: 111 sandalye
  AK Parti: 44 sandalye
  İYİ Parti: 7 sandalye
  MHP: 6 sandalye
  Bağımsız: 3 sandalye
  DEVA: 1 sandalye
  Kayyum: 1 sandalye
  Boş: 3 sandalye

İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi, İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin faaliyetleriyle ilgili kararları almak için oluşturulan bir organdır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 13. maddesine göre her ayın ikinci haftası birleşim gerçekleşmektedir.

Meclisin başkanlık divanı üyeleri aynı zamanda büyükşehir belediye başkanı olan meclis başkanı Tunç Soyer, 1. başkan vekili Murat Aydın (hukukçu) ve 2. başkan vekili İsmet Orhan'dır.[10][11][12]

Dış ilişkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Uluslararası ilişkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Uluslararası etkinliklerin geliştirilmesi ve böylelikle İzmir’in uluslararası bir kent haline gelmesi amacıyla Büyükşehir Belediyesi birçok uluslararası kuruluşa üye olmuştur. Bunlar arasında Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), Birleşmiş Kentler ve Yerel Yönetimler Ortadoğu ve Batı Asya Bölge Teşkilatı (UCLG-MEWA), Balkan Kentleri Ağı (BALCINET), Avrupa Kentler Birliği (EUROCITIES), Akdeniz Kentleri Birliği (MEDCITIES), Avrupa Hayvanat Bahçeleri ve Akvaryumları Birliği (EAZA) ve İslam Başkentleri ve Kentleri Teşkilatı (OICC), Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Sağlıklı Kentler Birliği ve Hareketli Kentler Ağı (CFM) bulunmaktadır.

Uluslararası organizasyonlar[değiştir | kaynağı değiştir]

“Fuarlar, Kongreler, Festivaller Kenti” olma yolunda hızla ilerleyen İzmir, ulusal ve uluslararası birçok fuar organizasyonu düzenlemektedir. “İzmir Enternasyonal Fuarı” ile kent, 1931 yılından bu yana süren güçlü bir fuarcılık geleneğine sahiptir.

Gerçekleştirilen ve desteklenen 35 dolayında ihtisas fuarı arasında "Mermer ve Doğaltaş Teknolojileri Fuarı", İtalya-Verona’dan sonra alanında dünyanın ikinci büyük sektör fuarıdır. İzmir "If Wedding Fashion" da, sadece birkaç yıl içinde Avrupa’nın alanında en önemli üç fuarından biri olmuştur.

İzmir’de organize edilen diğer ihtisas fuarları arasında; ayakkabı, aksesuar, mücevher, saat, gelin-damat, seracılık ve peyzaj, eğitim, kitap, plastik ve ambalaj fuarı, elektrik, elektronik, şarap-zeytin-zeytinyağı ve alkollü içecekler, yenilenebilir enerji, yapı, otomobil ve hafif ticari araçlar, turizm fuarı ve hediyelik eşya fuarı bulunmaktadır.

İzmir, 1971 Akdeniz Oyunları ve UNIVERSIADE 2005 İZMİR (Dünya Üniversiteler Yaz Spor Oyunları) organizasyonları ile, uluslararası büyük organizasyon gerçekleştirebilme yeteneğini kanıtlamış bir kenttir.

Bu iki büyük organizasyon dışında İzmir, pek çok uluslararası spor organizasyonuna da ev sahipliği yapmıştır. Avrupa Eskrim Şampiyonası, Avrupa 20 Yaş altı Erkekler Basketbol Şampiyonası, 7. Dünya Gençler Tekvando Şampiyonası, 1. Dünya İşitme Engelliler Atletizm Şampiyonası ve 2009 Avrupa Erkekler Voleybol Şampiyonası ile kentin organizasyon deneyimi güçlenmiştir.

Kardeş kentler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kardeş kent, kentlerin yerel yönetimleri aracılığıyla yabancı ülke kentleri ile kurdukları resmî dostane ilişkiyi ifade etmektedir. Belediye Meclisince alınan karar ile kurulan kardeş kent ilişkisi, içerisinde bulunduğumuz globalleşme sürecinde uluslararası gelişmeler açısından oldukça önemli bir olguyu ifade etmektedir. İzmir Büyükşehir Belediyesi; kurduğu kardeş kent ilişkileri ile sosyo-kültürel, ekonomik, eğitim, sağlık, ticaret, turizm, yerel yönetim hizmetleri ve spor gibi konularla tarafları ilgilendiren diğer alanlarda, iki kentin ilgili birimleri arasında iletişim ve koordinasyonu sağlayarak bilgi/deneyim alışverişi ve işbirliğinin geliştirilmesini amaçlamıştır. Sonuç olarak, iki şehir arasında karşılıklı anlayış, dostluk ve barışın güçlendirilmesi amacıyla; tarihi, kültürel, sosyal ve coğrafi açıdan İzmir ile benzerlikleri olan birçok yabancı şehir ile kardeş kent antlaşmaları imzalanmıştır.

İzmir'in toplam 31 tane kardeş kenti vardır.[13]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ https://www.izmir.bel.tr/tr/IzmirBelediyesiTarihcesi/11/32 5 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  2. ^ "Kanun No. 2972" (PDF). 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Nisan 2014. 
  3. ^ "Kanun No. KHK/195" (PDF). 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Nisan 2014. 
  4. ^ "Kanun No. 3030" (PDF). 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Nisan 2014. 
  5. ^ a b "Kanun No. 5216". 13 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2014. 
  6. ^ "1/25000 Ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı Açıklama Raporu" (PDF). İzmir Büyükşehir Belediyesi. Eylül 2021. s. 7. 22 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2021. 
  7. ^ "Kanun No. 6360". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2014. 
  8. ^ "Birimler". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 3 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2023. 
  9. ^ "Şirketlerimiz". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 3 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2023. 
  10. ^ "Başkanlık Divanı ve Divan Katipleri". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 3 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2023. 
  11. ^ "İzmir Büyükşehir'de Özuslu'nun yerine Murat Aydın atandı". İz Gazete - İzmir Haberleri - Son Dakika Haberler. 25 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2023. 
  12. ^ "Büyükşehir'de yeni başkanvekili belli oldu". www.gercekizmir.com. 25 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2023. 
  13. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af "İzmir'in kardeş kentleri". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 10 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2010. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]