Karşıyaka

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Koordinatlar: 38°27′N, 27°4′E

Karşıyaka
—  İlçe  —
Karşıyaka Çarşı
Karşıyaka Çarşı
İzmir'deki konumu
İzmir'deki konumu
Koordinatlar: 38°27′K 27°4′D / 38.45°K 27.067°D / 38.45; 27.067
Ülke Türkiye
İl İzmir
Coğrafi bölge Ege Bölgesi
Yönetim
 - Kaymakam Sadettin Yücel
 - Belediye başkanı Hüseyin Mutlu Akpınar (CHP)
Yüzölçümü
 - Toplam 495 km2 (191,1 mi2)
Rakım [1] 10 m (33 ft)
Nüfus (2016)[2]
 - Toplam 338,485
 - Kır -
 - Şehir 338,485
Zaman dilimi UDAZD (UTC+03:00)
Posta kodu 35520
İl alan kodu 0232
İl plaka kodu 35
İnternet sitesi: http://www.karsiyaka.gov.tr/

http://www.karsiyaka.bel.tr/

Karşıyaka, İzmir'in bir ilçesi. İzmir Körfezi'nin kuzey kıyısında yer alır. Yamanlar Dağı'nın eteği ile deniz arasında kalan kısımda şehir dokusu ile büyük ölçüde bütünleşmiş bir ilçedir. İlçenin güneyinde Bornova, doğusunda Bayraklı, batısında Çiğli, kuzeyinde Menemen ilçeleri yer almaktadır.

Köken bilimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yerleşim alanı İzmir şehir merkezinin karşısında bulunması sebebiyle "Karşıyaka" adını almıştır. 19. yüzyıl Batı kaynaklarında "Kordelio" adı altında anılmıştır. "Batılı Kordelyo" ismini önceleri Haçlı Seferleri komutanı İngiltere Kralı I. Richard ile bağlantılandırmışlar ise de, buralara hiç gelmemiş olan kralın Kordelyo ismi ile ilişkisi olabileceği tezi daha 19. yüzyıl kaynaklarında reddedilmiştir. 13. yüzyıl Bizans kaynaklarında bölgede yer alan ve yeri tam olarak tespit edilemeyen "Kordeleon" adlı bir yerleşimin bahsi geçmektedir ve ismin kökeninin bu tarihlerden de geriye götürülebileceği savunulmuştur.

Buna göre Kordelyo'nun öz bir Anadolu ismi olabileceği söz konusu edilmekte ve etimolojik olarak Gordion, Gördes, Kardakçı Dağı, Kardamyla gibi benzer Anadolu isimleri ile bağı bulunabileceği öne sürülmüştür.[3]. Sanskrit'teki "grha-", Slav dillerindeki "grad", Latince'deki "hortus" ve Almanca/İngilizce'deki "garden" kelimeleri ile bağlantılı olarak, "herhangi bir amaçla tecrit edilmiş yer, kesik, kale, bahçe" gibi anlamlar taşıyabilen Hititçe/ Luvicedeki "gurta" [4] kelimesi ile Pelasgların/Luvilerin/Lidyalıların dillerinde "geçit, boğaz, vadi" anlamına gelen "ela" bileşmesi ve sonradan eski Grekçe ve çağdaş Yunancada yer isimlerinin sonuna gelen -ieon, -eio son ekinin aktarılmasıyla oluşturulduğu öne sürülmüştür.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Karşıyaka, 1865 yılında İzmir-Menemen demiryolunun hizmete girmesiyle yerleşime açılmış ve özellikle 1874 sonrasında İzmir merkez (Konak) ile vapur seferlerinin başlatılmasıyla gelişmiş bir yerleşim yeridir. 2008'de ilçenin doğusundaki bazı mahalleler yeni kurulan Bayraklı ilçesine bağlandı.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Karşıyaka, İzmir Körfezi'nin kuzeyinde yaklaşık 84 km'lik bir alana yerleşmiştir. Rakımı 1 ila 700 metre arasında değişir. Sınırları içerisinde Yamanlar Dağı bulunmaktadır. İlçenin güneyinde Bornova, doğusunda Bayraklı, batısında Çiğli, kuzeyinde Menemen ilçeleri yer almaktadır. 27 mahallesi vardır.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe nüfusu 2015 yılı itibarıyla 333.250 kişidir. İlçe nüfusunun 157.457 kişisi erkek, 175.793 kişisi ise kadındır.

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[5] 96.344 82.574 13.770
1970[6] 141.728 120.794 20.934
1975[7] 203.697 171.600 32.097
1980[8] 272.623 227.790 44.833
1985[9] 348.513 342.944 5.569
1990[10] 424.196 418.724 5.472
2000[11] 438.764 438.430 334
2007[12] 515.184 514.917 267
2008[13] 296.031 295.743 288
2009[14] 304.507 304.220 287
2010[15] 310.061 309.790 271
2011[16] 312.213 311.931 282
2012[17] 315.294 315.008 286
2013[18] 321.870 321.870 veri yok
2014[19] 325.717 325.717 veri yok
2015[20] 333.250 333.250 veri yok
2016[21] 338.485 338.485 Veri yok

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ege Park Mavişehir Alışveriş Merkezi ve Mavibahçe, ilçede yer alan alışveriş merkezleridir.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Latife Hanım Köşkü Anı Evi'nin restorasyon sonrasındaki görünümü (2008)

Karşıyaka, burada vefat eden Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'ın adıyla anılan ve söz konusu tarihlerde Atatürk'ün eşi Latife Hanım'ın ailesi Uşşakizadelere ait olan ve yakın geçmişte bir anı evi olarak restore edilmiş Latife Hanım Köşkü Anı Evi ve bunun dışında İzmir Levanten köşkleri tanımına giren birkaç tarihî yapı ile tanınır. İlçede ayrıca Bilim Müzesi, Bostanlı Açıkhava Arkeoloji Müzesi, Deprem Müzesi, Haberleşme Müzesi ve Hamza Rüstem Fotoğraf Müzesi yer almaktadır.[22] 1905'te açılan St. Helen Kilisesi, ilçedeki en eski Katolik kilisesidir.[23] Türkiye'nin ilk opera binası Opera İzmir, ilçe sınırları içerisindedir.[24]

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçede Karşıyaka SK adındaki bir spor kulübü faaliyet göstermektedir. Bu kulüp; tenis, futbol, basketbol, yelken, voleybol, karate, judo, masa tenisi, kürek, golf, atlı spor, ragbi ve hokey alanlarında faaliyet gösteren bir kulüptür.

Basketbol takımı 2014 yılında Cumhurbaşkanlığı Kupası ve Türkiye Kupası şampiyonu olmuştur. Ayrıca yine aynı yıl Basketbol Süper Ligi şampiyonudur. 6.500 kişi kapasiteli Karşıyaka Arena basketbol ve voleybol maçlarına ev sahipliği yapmaktadır.

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

Belediye başkanları
Belediye başkanları, partileri ve aldıkları oy oranları
Yıllar Belediye Başkanı Parti Oy oranı (%)
2014 Hüseyin Mutlu Akpınar Cumhuriyet Halk Partisi 70.47
2009 Cevat Durak Cumhuriyet Halk Partisi 64.16
2004 Cevat Durak Cumhuriyet Halk Partisi 49.21
1999 Şebnem Tabak Demokratik Sol Parti 34.56
1994 Ahmet Kemal Baysak Doğru Yol Partisi 23.84
1989 Cihan Türsen Sosyaldemokrat Halkçı Parti 55.63
1984 Nevzat Çobanoğlu Anavatan Partisi 44.48

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ankara İlköğretim Okulu ve İzmir Karşıyaka Lisesi, ilçede yer alan eğitim kurumları arasındadır.

Altyapı[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçede İZBAN ve Karşıyaka tramvayı ile demiryolu ulaşım hizmeti verilmektedir. İZBAN istasyonlarının bazıları Karşıyaka Demiryolu Tüneli içerisindedir. Karşıyaka Vapur İskelesi'nden şehrin çeşitli yerlerine vapur seferleri düzenlenmektedir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.yerelnet.org.tr/ilceler/ilce_belediye_koordinat.php?ilceid=198663
  2. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 22 Mart 2015 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  3. ^ Prof. Bilge Umar. Makale: "Kordelio (şimdiki Karşıyaka) isminin kökeni ve anlamı üzerine" |url= değerini kontrol edin (yardım). Dokuz Eylül Üniversitesi. 
  4. ^ David Michael Weeks (1985). Sözdizini: "Hittite Vocabulary" |url= değerini kontrol edin (yardım) (İngilizce). Kaliforniya Üniversitesi. 
  5. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  6. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  7. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  8. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  9. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  10. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  11. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  12. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  13. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  14. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  15. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  16. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  17. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  18. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  19. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 22 Mart 2015 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  20. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  21. ^ "2016 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 7 Mart 2017. 
  22. ^ Umurbilir, Emre (11 Şubat 2015). "Latife Hanım Köşkü Anı Evi'ne 600 bin ziyaretçi". Hürriyet. Erişim tarihi: 17 Ekim 2018. 
  23. ^ "Kordelya'nın ilk Katolik Kilisesi: St. Helen". İzmir Kültür ve Turizm Dergisi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2018. 
  24. ^ "Türkiye'nin Opera Sanatına Özel İlk Yapısı Geliyor". Milliyet. 20 Eylül 2018. 21 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2018. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]