Cumhuriyet Ağacı
 | |
 | |
| Koordinatlar | 38°26′09″K 27°08′22″D / 38.43583°K 27.13944°D |
|---|---|
| Konum | Konak, İzmir, Türkiye |
| Tür | Anıt |
| Malzeme | |
| Yükseklik | 13,5 metre |
| Tamamlanma tarihi | 2003 |
| Açılış tarihi | 29 Ekim 2003 |
| Adandığı | Millî Mücadele |
Cumhuriyet Ağacı, Türkiye'nin İzmir ilinin Konak ilçesinde, Gündoğdu Meydanı içerisinde yer alan bir anıttır.
Heykeltraş Ferit Özşen'in eseridir. Cumhuriyetin ilanının 80. yıl dönümü olan 29 Ekim 2003'te açılışı yapılan anıt, Millî Mücadele'yi simgeler. Bakırdan yapılmış olan heykelin yüksekliği 5 metre, mermer kaplı kaidenin yüksekliği 8,5 metre, tüm anıtın yüksekliği ise 13,5 metredir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]İzmir'de 1997'den itibaren deniz dolgusu ile genişletilen Kordon üzerinde 2000'de Gündoğdu Meydanı oluşturuldu.[1] meydana bir anıt yapılması için İzmir Büyükşehir Belediyesi, heykeltıraş Ferit Özşen ile anlaştı.[2] 2003'te tamamlanan anıt, aynı yıl cumhuriyetin ilanının 80. yıl dönümü olan 29 Ekim'de açıldı.[3]
Anıt, 2014 Türkiye yerel seçimleri öncesinde 16 Mart'ta Gündoğdu Meydanı'nda düzenlenen Adalet ve Kalkınma Partisi mitinginde vandalların saldırısına uğradı.[4]
Mimari
[değiştir | kaynağı değiştir]Cumhuriyet Ağacı, 8,5 m yüksekliğinde mermer kaplı bir kaide ve bu kaidenin üzerine yerleştirilmiş on atlının betimlendiği bakır bir heykelden oluşmaktadır.[2][5] Toplam uzunluğu 13,5 metredir.
Millî Mücadele'yi simgeleyen heykel, daha iyi ışık alması için batıya bakacak şekilde yerleştirilmiştir.[2] Özşen, heykelin üst kısmını Nazım Hikmet'in “Dört nala gelip uzak Asya'dan, Akdeniz’e bir kısrak başı gibi uzanan bu memleket bizim” dizelerinden esinlenerek oluşturduğunu ifade etmiştir. Bu dize, atlı heykellerin alt tarafındaki çıkıntılarda kelime kelime bölünmüş şekilde yazar.[6] Heykelde betimlenen atlıların yüzleri belli değildir ve asker ya da sivil kıyafetleri yoktur.[2] Özşen,atlı figür topluluğu ile de Atatürk ve silah arkadaşlarını tesmil etmeyi amaçlamıştır.[5]
Heykelin kaidesinde cumhuriyetin kuruluşunu anlatan, cumhuriyet kazanımlarını temsil eden kabartmalar ve yazılar yer almaktadır.[2][5] Kabartmaların bazıları şunalrdır: Elinde "Lozan" yazan bir kâğıt ile oturarak "Sevr" yazan bir taşa basan İsmet İnönü, kara tahta önündeki Atatürk figürü, oy kullanan kadın figürü, gözleri bağlı bir elinde kılıç bir elinde terazi olan kadın figürü.
Başlangıçta anıtın çevresine taş ve sütunlardan oluşan bir gölgelik yapılması düşünülmüş, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından kabul edilmediği için yapılmamıştır.[7]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ "Dünden Bugüne Kordon'un Geçirdiği Evrimin Hikayesi". izmirmag.net. Nisan 2016. 23 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2018.
- 1 2 3 4 5 "Gündoğdu'ya Medeniyetler Anıtı Yapılacak". yapı.com.tr. 4 Şubat 2003. 1 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2020.
- ↑ "İzmir 'Anıtlar' kenti oluyor". İzmir Büyükşehir Belediyesi. 22 Aralık 2003. 1 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2020.
- ↑ Kızık, Mete (17 Mart 2014). "'Cumhuriyet Ağacı Heykeli' temizlenmeye başlandı". Cumhuriyet. 1 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2020.
- 1 2 3 Çil, Hayati (2010). "Kamusal Alanda Heykelin Çevreyle İlişkisi ve İzmir". İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi. ss. 68-69. 15 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2020.
- ↑ Tokmak, Ahmet; Kara, İlyas (30 Ekim 2023). "İzmir'in Cumhuriyet ile Birlikte Yeniden İnşası ve İzmir Şehir Anıtlarının Cumhuriyet Temsili". Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (Cumhuriyet Özel Sayısı): 433-450. doi:10.53568/yyusbed.1300303. ISSN 1302-6879. 1 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi9 Temmuz 2025.
- ↑ Eren, Cengizhan (24 Mayıs 2015). "Gündoğdu'daki anıtın yaratıcısı Özşen, eserini anlattı". Ege Meclisi. 26 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2018.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'ta Cumhuriyet Ağacı ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
