Ödemiş

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Koordinatlar: 38°13′N, 27°58′E

Ödemiş
—  İlçe  —
Ödemiş'in İzmir'deki konumu
Ödemiş'in İzmir'deki konumu
Koordinatlar: 38°13′K 27°58′D / 38.217°K 27.967°D / 38.217; 27.967
Ülke Türkiye
İl İzmir
Coğrafi bölge Ege Bölgesi
Yönetim
 - Kaymakam Celil Ateşoğlu
 - Belediye başkanı Abdurrahman Mahmut Badem (AK Parti)
Yüzölçümü [1]
 - Toplam 1.025 km2 (395,8 mi2)
Rakım 123 m (404 ft)
Nüfus (2016)[2]
 - Toplam 131,728
 - Kır -
 - Şehir 131,728
Zaman dilimi UDAZD (+3)
Posta kodu 35750
İl alan kodu 0232
İl plaka kodu 35
İnternet sitesi: Odemis.bel.tr
İlçenin kuzeyini çevreleyen Bozdağlar

Ödemiş (Yunanca: Οδεμήσιο), İzmir'e bağlı ilçe ve ilçe merkezidir. Ödemiş, İzmir ilinin Bergama'dan sonra en geniş yüzölçümüne sahip ilçesidir. İzmir'in en kalabalık 12. ilçesidir. Ayrıca Küçük Menderes ilçeleri arasında yüzölçümü en geniş ilçe ve en kalabalık 2. ilçedir. Ödemiş, İzmir ilinin merkez ilçeleri dışında en büyük ilçesidir. 2004 verilerine göre Ödemiş'in tarımsal üretim değerinin ülke içindeki payı 0,70675'dir. Bu oranla tarımsal üretim değer sıralamasında ülke içinde 13. sırada yer almıştır.[3]

Kökenbilim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ödemiş ilçesinin ismi hakkında pek çok görüş vardır. Kimi görüşlere göre Ödemiş ismi Yunanca Eudaimos (Mutluluk) ya da Adamis (Ana Tanrıça) kelimelerinden gelmektedir. Fransız oryantalist Vital Cuinet'in V.La Turquie d’Asie eserine göre bölgenin ismi Teke Türkmenlerine bağlı Ötemiş oymağından gelmektedir. Ayrıca Refik Ahmet-Anadolu Türkmen Aşiretleri eserinde de bu görüşe yer alır.[4][5]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Ödemiş Türkiye’nin batısında Ege bölgesinde İzmir iline bağlı bir ilçedir. 2015 yılı nüfus verilerine göre toplam nüfusu 132.028'dir. Ödemiş´in İzmir’e uzaklığı 113 kilometredir. Denizden yüksekliği 123 metre olup en yüksek noktası 2157 metre ile Bozdağlar'dır. Yüzölçümü 107.900 hektardır. Büyük bir kısmı ovalık olan arazinin ortasından Küçük Menderes Nehri akmaktadır. Gölcük Gölü ilçe topraklarında bulunur.

Bölge Akdeniz ikliminin etkisi altındadır. İlçede yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağmurlu geçer. Bozdağlar ve Aydın Dağları'na kar yağar, nem oranı %64 dür. Ödemiş bitki örtüsü genelde makidir. Dağlarda meşe ağacı türleri, kestane menengiç ve kızılçam ağaçları yetişmektedir. Ovada ise ceviz, incir, kavak, fıstıkçamı, turunçgiller, zeytin ve meyve ağaçları yer almaktadır.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ödemiş'in ekonomisi tarıma dayalı olup ilçe yüzölçümünün %36 sı tarım arazisidir. 21 binden fazla aile tarımla uğraşmakta ve geçimini böylelikle sağlamaktadır. Başlıca tarım ürünleri patates, incir, zeytin, karpuz, susam, kestane, tütün, üzüm ve yaş sebzelerdir. Yöre verimli topraklara sahip olup, tarlalardan bir yılda üç ürün kaldırılabilmektedir. Ayrıca Bademli yöresi meyve fidanı yetiştiriciliği ve kiraz üretimi alanlarında Türkiye ekonomisinde büyük bir paya sahiptir. Ayrıca Ödemiş'te üretilen bir diğer önemli ürün ise Ödemiş Deri Tulum Peyniri'dir. Tüm Ege bölgesinde enfes tadını bilmeyen yoktur. Ege bölgesinde Deri Tulum Peyniri sadece Ödemiş'te yapılmaktadır.

İlçe'nin ilçe halkı tarafından "kompir" olarak nitelendirilen sarı renkli patatesi sadece Ege Bölgesi'nde değil tüm Türkiye pazarlarında görülebilen en meşhur tarım ürünüdür.

İlçenin hazır yemek kültürünün en meşhur örnekleri Ödemiş Kebabı, Ödemiş Sandviçi ve Töngül Pidesi'dir. Ev yemek kültüründe ise sebze ve et yemeklerine ilaveten birçok bölgede bilinmeyen ebegümeci, ısırgan, iğnelik, sarmaşık gibi çeşitli otlardan yapılan leziz ot kavurmaları mevcuttur.

Ödemiş'in sanayi yapısı da tarımsal hammaddelere dayalıdır. Ayrıca imalat sanayi içinde değerlendirilecek iş makineleri, çelik döküm, elektronik, süt ürünleri, plastik, ağaç ürünleri, zeytinyağı vb. fabrikalar ve işletmeleri bulunmaktadır. Sanayileşme yönünde özellikle son yıllarda önemli adımlar atılmaktadır.

Ödemiş türküleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Mezarımın Taşı Bozdağa Karşı
  2. Muhabbetler kuruldu
  3. Yeşil Gey Yeşil Kuşan
  4. Ödemiş Kavakları
  5. Bakırlım Da İnip Gelir İnişten
  6. Demirci Mehmet Efe
  7. Eminemin Duvağı
  8. Ödemiş Dedikleri
  9. Ödemiş'in İçinde Camlı Meyhane
  10. Kaymakçı Kahvesi

Turistik yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ödemiş ilçesinde bulunan turistik yerler şöyledir:

Alışveriş[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçede büyük market olarak 6 tane A101, 5 tane Şok,13 tane Karabıyık Market, 2 tane Pehlivanoğlu, 2 tane UCZ Sistem, 5 tane BİM, 2 tane Migros, 2 tane Kipa vardır. Giyim mağazası olarak: Koton, Defacto, LC Waikiki, Şanel, S-Wass gibi mağazalar vardır.

Tarihi yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ödemiş bölgesine ait tarihi sit alanları şöyledir; Hypaipa (Günlüce), Dios Hieron (Birgi), Digda (Ovakent), Potamia (Bademli), Ayasurat (Türkönü), Torrhebia (Gölcük), Mesotmolos (Bozdağ), Bazdegümi (Yolüstü), Medeksis (Ortaköy), Adagüme (Konaklı), Bükürgüme (Bademli).

Mutfak[değiştir | kaynağı değiştir]

Ödemiş ilçesine ait yöresel yemekler şöyledir: Ödemiş Kebabı, Töngül Pidesi, Keşkek, Ekmek Dolması, Yağlı Sulu Akıtma, Kestirme Çorbası, Höşmerim, Heybeli Çorba, Yağlı Ekmek, Sinkonta, Isırgan Avukması, Dibile, Kabakaşı Tatlısı, Kalburbastı Tatlısı.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[6] 112.902 30.580 82.322
1970[7] 117.842 34.630 83.212
1975[8] 123.935 37.364 86.571
1980[9] 128.671 40.736 87.935
1985[10] 135.673 47.475 88.198
1990[11] 124.968 51.620 73.348
2000[12] 128.259 61.896 66.363
2007[13] 128.253 71.219 57.034
2008[14] 128.797 71.480 57.317
2009[15] 129.210 73.310 55.900
2010[16] 129.695 74.054 55.641
2011[17] 129.968 75.299 54.669
2012[18] 129.005 75.577 53.428
2013[19] 129.295 129.295 veri yok
2014[20] 129.407 129.407 veri yok
2015[21] 132.028 132.028 veri yok
2016[22] 131.728 131.728 Veri yok

Belediye başkanları[değiştir | kaynağı değiştir]

05.03.1923-31.03.1923 Dönemi Ödemiş Belediye Başkanı Şükrü Saraçoğlu
Belediye başkanları, partileri ve aldıkları oy oranları
Yıllar Belediye Başkanı Parti Oy oranı (%)
2014 Abdurrahman Mahmut Badem AK Parti 39.06
2009 Bekir Keskin CHP 46.47
2004 Abdurrahman Mahmut Badem AK Parti 37.42
1999 Mehmet Eriş CHP 28.92
1994 Münir Bezmez DYP 25.93
1989 Gülen Köymen DYP 39.26
1984 Hüseyin Son ANAP 28.80
1977 Tahir Çaylı CHP 52,09
1973 Fuat Kılcı AP 47,38

Genel Seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Kazanan Parti Oy Oranı
1973 CHP %48
1977 CHP %52
1983 HP %42
1987 SHP %30
1991 DYP %34
1995 DYP %35
1999 DSP %38
2002 DYP %22
2007 Ak Parti %32
2011 Ak Parti %45
2015 CHP %39
2015 CHP %38

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

İzmir'den Aydın Otoyoluna girip Torbalı-Ödemiş kavşağından çıkarak Bayındır-Ödemiş yoluna girerek Ödemiş'e varılır. Ankara-İzmir yolundan geliyorsanız Salihli ilçesinden Bozdağ-Ödemiş yönüne sapılır ve Ödemiş'e varılır.

Denizli'den geliyorsanız Buldan ilçesinden Alaşehir Yoluna girilir ve Alaşehirden Kiraz-Ödemiş yönüne sapılarak Ödemiş'e varılır.

Demiryolu ile İzmir(Basmane)-Torbalı-Bayındır-Ödemiş istasyonları arası günde 7 kez karşılıklı 100 dk süren modern tren seferleri düzenlenmektedir.

Torbalı(İZBAN) - Ödemiş arasında 795 numaralı düzenli ESHOT seferleri düzenlenmektedir.

İzmir, Balıkesir, Bursa, İstanbul, Uşak, Afyon, Ankara ve Antalya otogarından karşılıklı otobüs seferleri de düzenlenmektedir.

Ayrıca ilçe merkezinden Tire, Bayındır, Kiraz, Aydın, Nazilli, Beydağ, Alaşehir, Salihli ve Kuşadası’na karşılıklı minibüs seferleri vardır.

ÖDEMİŞ , İZMİR'den yönler
Salihli
 
Bayındır ve Tire
Compasspoint-nw.png K Compasspoint-ne.png
B RoseVents.svg D
Compasspoint-sw.png G Compasspoint-se.png
Beydağ ve Kiraz
Nazilli
 

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Okullar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ödemiş Anadolu İmam Hatip Lisesi
  • Ödemiş Ticaret Odası Anadolu Öğretmen Lisesi
  • Ödemiş Anadolu Lisesi
  • Ödemiş Yabancı Dil Ağırlıklı Lisesi
  • Ödemiş Hulusi Uçaçelik Anadolu Lisesi
  • Ödemiş Fen Lisesi
  • Ödemiş Kaymakçı Lisesi
  • Ödemiş Anadolu Meslek ve Endüstri Meslek Lisesi
  • Prof. Dr. Muzaffer Kula Anadolu Lisesi
  • Ödemiş İlk Kurşun Mesleki Teknik Ve Anadolu Lisesi
  • Ödemiş Ovakent Çok Programlı Anadolu Lisesi
  • Birgi Fazlı Alpay M.T.A.L

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ 6/11
  2. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 22 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6XDI2q9rF. Erişim tarihi: 22 Mart 2015. 
  3. ^ http://www.tkhk.gov.tr/Dosyalar/5e32d48195ff4f0a9568f1d7daf79136.pdf
  4. ^ Refik Ahmet-Anadolu Türkmen Aşiretleri, 1930,S.206
  5. ^ Vital Cuinet- V.La Turquie d’Asie, cilt:3, Paris-1894,s.515
  6. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bspoq2nl. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnWGvcQ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btq3aeJB. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtufBw1x. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btwj7yKW. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyMchfP. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0UyXta. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu209gxs. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3nVSQR. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuD1h3Ox. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFbZCgl. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGuy9WN. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxkK12b. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  19. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUw3npf. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  20. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 22 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6XDI2q9rF. Erişim tarihi: 22 Mart 2015. 
  21. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  22. ^ "2016 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/. Erişim tarihi: 7 Mart 2017. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]