Osmanlı kültürü

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Osmanlı İmparatorluğu kültürü, Osmanlı İmparatorluğu içinde yaşayanların ortak kültürüdür.

Kültür etkileşimi[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbul'da bir park.
Göksu Deresi'nde kayık turu.

Osmanlı Türkleri, kuruluş öncesi yüzyıllardan beri birlikte getirdikleri Arap ve Pers İslam kültürlerinin geleneklerinden ve dillerinden büyük ölçüde etkilenmişlerdi. Anadolu'ya yerleştikten sonra başta Yunan, Ermeni ve Yahudi olmak üzere yerli halkların kültürleriyle bir ölçüde kaynaştılar. Böylece eklektik tarzda bir Osmanlı kültürü ortaya çıktı. Özellikle İmparatorluk haline geldikten sonra diğer kültürlerle değişim süreklilik kazandı.

Osmanlılar farklı kültür ve dinlere karşı -o çağlara göre- büyük bir toleransa sahipti. Osmanlı Hanedanını yöneten erkekler, eşlerini çeşitli etnik gruplardan aldılar ve bu nedenle sultanlar karışık ırk ve kültürel mirasa sahip oldular.

Hattatlık[değiştir | kaynağı değiştir]

Sultan II. Mahmud 'un tuğrası.

Diwani elyazısı Arap hattatlık yazısı olup erken Osmanlı döneminde (16. ve 17. yüzyıllarda) geliştirilmiştir. Bu yazı, Housam Roumi tarafından bulunmuş ve en üst seviyesine Kanuni Sultan Süleyman idaresi altında (152066) erişmiştir. Süsleme sanatı olarak kullanıldığı kadar hislerin açıklanmasında da kullanılır.

Ayrıca bakınız

dış bağlantılar:

Karagöz (gölge oyunu)[değiştir | kaynağı değiştir]

Hacivat (solda) ve Karagöz (sağda)
Ana madde: Karagöz

Türk gölge tiyatrosu, ayrıca Karagöz olarak da bilinir. Karagöz, ana karakterlerinden birinin adı olup, oryantal gölge tiyatrosundan gelmektedir. Bugün bilim adamları genel olarak elle idare edilen kukla oyununda diyalog için sesin yaratıldığını ve şarkı söylemenin bile mümkün olduğunu kabul ederler. Bu oyunun kaynağının Endonezya, Çin olduğu üzerinde görüşler vardır.[1] Osmanlı İmparatorluğu'ndaki gölge oyunu ustaları, Karagöz'e Yunan hikâye söyleme yapısını eklediler. Türk gölge tiyatrosunun, Roma toplumundan ve Türklerin göçebe olduğu dönemde Çin'den etkilendiğine dair iki görüş vardır.

Osmanlı kahvehanesinde gösterisini yapan bir meddah.

Meddah[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Meddah

Meddah, veya diğer bilinen adıyla Kıssahan. Bir topluluk önünde çeşitli hikâyeler anlatan ve taklit sanatı yapan kişiye denir. Bu oyuna ise meddah oyunu denir. Bir tek oyuncunun çeşitli kılıklara girerek bir oyunu canlandırmasıdır.

Osmanlı mutfağı[değiştir | kaynağı değiştir]

Harem'de kahve
Ana madde: Türk mutfağı

Osmanlı mutfağı, İstanbul'da sarayda ve saray çevresinde yaşayan, güzel yemeklerden hoşlanan bir seçkinler grubu tarafından, 15. yüzyıldan itibaren biçimlendirilmiş bir yemek kültürüdür. Bu kültür, kullanılan malzemeden pişirme yöntemlerine, yemek çeşitlerinden, yemek yeme alışkanlıklarına, yemek öğünlerine, sofradaki görgü kurallarına, mutfak yapılarına kadar pek çok konuyu kapsar.[2] Orta Doğu ve Balkan mutfaklarının yararlanmış melez bir mutfaktır.

Zaman içinde Osmanlı mutfak kültürü, Anadolu, Balkanlar, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da da yaygınlaşmıştır.[3]

İçecekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yiyecekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sporlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Yağlı güreş Türkler'in ata sporu tabir edilen eski bir sporudur.

Güreş
Cirit
Okçuluk

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Karagöz tarihi
  2. ^ 500 Yıllık Osmanlı Mutfağı, Marianna Yerasimos, Boyut Yayın Grubu, İstanbul, 2002, ISBN 9789752301115.
  3. ^ Osmanlı mutfak kültürünün haritası.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Osmanlı kültürü ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.