Porto Riko

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Porto Riko Estado Libre Asociado de Puerto Rico
Slogan	"Joannes Est Nomen Eius" (Onun adı John)
Milli Marş	La Borinqueña
Başkent (Aynı zamanda en büyük kenti)	San Juan
Etnik gruplar	80.5% Beyaz (İspanyol, Fransız, İtalyan, diğer), 8.0% Zenci (Yoruba, Igbo), 0.4% Taíno, 0.2% Asyalı, 10.9% Melez
Resmi dil	İspanyolca, İngilizce
Siyasi sistem - Devlet başkanı - Vali	Cumhuriyet Barack Obama Luis Fortuño
Yüzölçümü - Toplam	9,104 km²(168'inci)
Nüfus - Toplam - Nüfus yoğunluğu	3,994,259 (124'üncü) 438/km²
Kişi başına düşen milli gelir	$19,600 ABD Doları
Para birimi	Amerikan Doları
Saat dilimi	CET (UTC-4)
İnternet alan adı	.pr
Uluslararası telefon kodu	+1-787 ve +1-939

ABD'ye bağlı, içişlerinde bağımsız özerk bölge (İspanyolca Estado Libre Asociado de Puerto Rico, İngilizce The Commonwealth of Puerto Rico). Karayipler denizininin kuzeydoğusunda Dominik Cumhuriyetinin doğusundadır. Adı İspanyolca "Zengin Liman" anlamına gelir.

Puerto Rico, Büyük Antiller'in en küçük adası olup, Porto Riko ana adası yanısıra Mona, Vieques, Culebra gibi adacıklardan oluşur. Mona adası insanların sürekli kaldığı bir ada değildir. Daha çok Puerto Riko Doğal Kaynaklar kuruluşunun çalışanlarınca, ya da özel izinle adaya çıkan doğa gezginlerince kullanılır.

Konu başlıkları 1 Tarihi 2 Güzellik Yarışmalarındaki Başarısı 3 Coğrafya 4 Nüfus 5 Yönetimi 6 Ekonomi 7 İletişim Bilgileri 8 Ulaşım ve Taşımacılık

[değiştir] Tarihi

Askeri tarihi İspanyol istilacıların Taino yerlilerine saldırdıkları 16.yy.'a kadar uzanır. Porto Rikolu'lar istilacı İngiliz, Fransız ve Almanlar'a karşı savundukları 4 yüzyıl boyunca İspanyol İmparatorluğu tarafından yönetildi. Ada İspanyol - Amerikan Savaşı boyunca Amerika Birleşik Devletleri tarafından işgal edildi ve İspanya resmi olarak savaşı sona erdiren 1898 Paris Antlaşması gereği ülkeyi terketti. Şu an ülke iç işlerinde bağımsız dış işlerinde ABDye bağlıdir. Bu nedenle ülkede ABD doları kullanılır, halk ABD pasaportuna sahiptir ve ABD sosyal sigorta kurumuna dahildir. Bununla birlikte Porto Riko ABD başkanlık seçimlerine katılmadığı gibi vergiler iç yönetim tarafından toplanır. Porto Riko'ya gidebilmek icin ABD vizesi gereklidir. Adanın iklimi tropik olup yazları çok sıcak, kışları ise ılımandır. Yaz ve son bahar ayları fırtına mevsimi olarak adlandırılır. Adada El Yunque adı verilen bir yağmur ormanı da mevcuttur. Eski San Juan tarihi, plajları ve adadaki çesitli ormanlar ise doğal güzellikler olarak görmeye değerdir.

[değiştir] Güzellik Yarışmalarındaki Başarısı

Porto Riko yakın geçmişteki kainat güzellik yarışmalarında dört birincilik kazandığı gibi her sene dereceye girmeyi de başarmıştır. 55. Dünya Güzellik Yarışması'nda (2006) tacı yine bir Porto Riko'lu güzel Zuleyka Mendoza taktı. Adada bu konuya ayrı bir önem verilir ve güzellik yarışmaları çok ciddiye alınır.

[değiştir] Coğrafya

Konum: Karayipler, Karayip Denizi ile Kuzey Atlas Okyanusu arasında ada, Dominikan Cumhuriyeti'nin doğusunda yer alır.

Coğrafi konumu: 18 15 Kuzey enlemi, 66 30 Doğu boylamı

Haritadaki konumu: Orta Amerika ve Karayipler

Yüzölçümü: 13,790 km²

Kara komşuları: 0 km

Sahil şeridi: 501 km

İklimi: Tropikal deniz iklimi

Arazi yapısı: Çoğunlukla dağlıktır, kuzeyde kıyı ovaları yer alır, batı tarafında denizde dik kayalar vardır, kıyı bölgeleri boyunca kumsallar vardır.

Deniz seviyesinden yüksekliği: en alçak noktası: Karayip Denizi 0 m

en yüksek noktası: Cerro de Punta 1,339 m

Doğal kaynakları: Bakır, nikel, kara ve denizde petrol potansiyeli

Arazi kullanımı: tarıma uygun topraklar: %3.69

daimi ekinler: %5.59

diğer: %90.72 (2005 verileri)

Sulanan arazi: 400 km²(2003 verileri)

Doğal afetler: Periyodik kuraklıklar, kasırgalar

[değiştir] Nüfus

Nüfus: 3,927,188 (Temmuz 2006 verileri)

Nüfus artış oranı: %0.4 (2006 verileri)

Mülteci oranı: -1.14 mülteci/1,000 nüfus (2006 tahmini)

Bebek ölüm oranı: 9.14 ölüm/1,000 doğan bebek ( 2006 tahmini)

Ortalama hayat süresi: Toplam nüfus: 78.4 yıl

erkeklerde: 74.46 yıl

kadınlarda: 82.54 yıl (2006 verileri)

Ortalama çocuk sayısı: 1.75 çocuk/1 kadın (2006 tahmini)

Ulus: Porto Rikalı

Din: Roma Katolikleri %85, Protestanlar ve diğer %15

Diller: İspanyolca, İngilizce

Okur yazar oranı: 15 yaş ve üzeri için veriler

Toplam nüfusta: %94.1

Erkekler: %93.9

Kadınlar: %94.4 (2002 verileri)

[değiştir] Yönetimi

Ülke adı: Porto Riko Devleti

Bağımsızlık durumu: ABD yönetimine bağımlıdır.

Başkent: San Juan

Bağımsızlık günü: yok (ABD yönetimine bağımlıdır.)

Milli bayram: ABD Bağımsızlık Günü, 4 Temmuz (1776)

Anayasa: 3 Mart 1952

Üye olduğu uluslararası örgüt ve kuruluşlar: Caricom (Karayipler Topluluğu ve Ortak Pazarı), ECLAC (Birleşmiş Milletler Latin Amerika ve Karayipler Komisyonu), FAO (Tarım ve Gıda Örgütü), ICFTU (Uluslararası Serbest Ticaret Birlikleri Konfederastonu), Interpol (Uluslararası Polis Teşkilatı), IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi), WCL (Dünya Emek Konfederasyonu), WFTU (Dünya İşçi Sendikaları Federasyonu), WHO (Dünya Sağlık Örgütü)

• Porto Riko Bağımsızlık Partisi

[değiştir] Ekonomi

GSYİH: Satınalma Gücü paritesi - 74.89 milyar $ (2006 verileri)

GSYİH - reel büyüme: %0.5 (2006 verileri)

GSYİH - sektörel bileşim: tarım: %1

endüstri: %45

hizmet: %54 (2002 verileri)

Enflasyon oranı (tüketici fiyatlarında): %6.5 (2003 verileri)

İş gücü: 1.3 milyon (2000)

İşsizlik oranı: %12 (2002)

Endüstri: Eczacılık ürünleri, elektronik eşyalar, giyim eşyaları, gıda maddeleri, turizm

Elektrik üretimi: 24.14 milyar kWh (2004)

Elektrik tüketimi: 22.45 milyar kWh (2004)

Elektrik ihracatı: 0 kWh (2004)

Elektrik ithalatı: 0 kWh (2004)

Tarım ürünleri: Şekerkamışı, kahve, ananas, muz, çiftlik hayvanları, tavuk

İhracat: 46.9 milyar $ (2001)

İhracat ürünleri: Eczacılık ürünleri, elektronik eşyalar, giyim kuşam, konserve ton balığı, rom, meşrubat konsantreleri, tıbbi malzeme

İhracat ortakları: ABD %90.3, Birleşik Krallık %1.6, Hollanda %1.4, Dominikan Cum. %1.4 (2004)

İthalat: 29.1 milyar $ (2001)

İthalat ürünleri: Kimyasallar, makine ve parçalar, giyim, gıda, balık, petrol ürünleri

İthalat ortakları: ABD %55.0, İrlanda %23.7, Japonya %5.4 (2004)

Para birimi: ABD Doları (USD)

Para birimi kodu: USD

Mali yıl: 1 Temmuz - 30 Haziran

[değiştir] İletişim Bilgileri

Kullanılan telefon hatları: 1,111,900 (2004)

Telefon kodu: 1787

Radyo yayın istasyonları: AM 74, FM 53, kısa dalga 0 (2006)

Radyolar: 2.7 milyon (1997)

Televizyon yayını yapan istasyonlar: 32 (2006)

Televizyonlar: 1.021 milyon (1997)

Internet kısaltması: .pr

Internet servis sağlayıcıları: 76 (2000)

Internet kullanıcıları: 1 milyon (2005)

[değiştir] Ulaşım ve Taşımacılık

Demiryolları: 96 km

Karayolları: 25,735 km (2005)

Su yolları: yok

Limanları: Guanica, Guayanilla, Guayama, Playa de Ponce, San Juan

Hava alanları: 30 (2006 verileri)