Güney Rodezya

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Güney Rodezya
Colony of Southern Rhodesia
1923–1953
1963–1965
1979–1980
(1964)
Bayrak Arma
Rodezya'nın Afrika kıtasında konumu
(günümüzde Zimbabve)
Başkent Salisbury
Dil(ler) İngilizce
Yönetim Kendi kendini yöneten
Britanya kolonisi
Tarihi
 - Britanya Güney Afrika Şirketi yönetimi 1890-1923
 - Britanya ilhakı 12 Eylül 1923
 - Sorumlu hükumet kurulması 1 Ekim 1923
 - Federasyon 1953-1963
 - Tek taraflı bağımsızlık ilanı 11 Kasım 1965
 - Cumhuriyet ilanı 3 Mart 1970
 - Zimbabve-Rodezya 1 Haziran 1979
 - Bağımsızlık 18 Nisan 1980

Güney Rodezya, Afrika kıtasının güney kesiminde Britanya kraliyet kolonisi olarak 1923 ile 1980 yılları arasında belirli dönemlerde varlığını sürdüren koloni bölgesi. Bölge 1965 yılında tek taraflı olarak Rodezya (1970 yılından itibaren Rodezya Cumhuriyeti) ismi ile bağımsızlığını ilan etmiş ancak hiçbir ülke tarafından kabul görmemiştir. Ülkenin kurulu olduğu bölgede günümüzde Zimbabve bulunmaktadır.

1888 yılında Ndebelelerin kralı tarafından var olan yeraltı madenlerini çıkartabilmesi adına Cecil Rhodes'e tanınan toprak imtiyazı sonucunda Avrupalılar bölgeye göç etmiştir.[1] Bu bölge üzerinde Almanya ve Portekiz'in de hak iddialarına karşı Büyük Britanya bölgeyi 1891 yılında kendi himaye bölgesi olarak ilan etmiştir. Britanya 1923 yılında bölgeyi ilhak ederek kraliyet kolonisi olarak tamamen bünyesine dahil etmiştir.

İlerleyen süreçte beyaz Avrupalıların egemenliği altına giren bölgede beyazların ve siyahi yerlilerin ayrı alanlarda yaşaması adına ayrı yerleşim alanları oluşturulmuştur. 1953 yılında bölge komşu sömürge bölgeleri ile birlikte Rodezya ve Nyasaland Federasyonu çatısı altında birleştirilmiştir. 1963 yılına kadar bu federasyon içerisinde yer alan bölge 1964 yılında diğer bölgeler Kuzey Rodezya (günümüzde Zambiya) ve Nyasaland'a (günümüzde Malavi) tanınan bağımsızlık hakkı Güney Rodezya'ya tanınmamış ve bölgenin adı tekrar Güney Rodezya olarak değiştirilmiştir. Ülkenin bağımsızlığının tanınmaması olarak Ian Smith önderliğinde iktidarda olan beyaz yönetimin, siyahi nüfusun yönetimde yer almasını kabul görmemesi olduğu ve Britanya'nın sahip olduğu çoğunluk olmadan bağımsızlık yok (İngilizce:No independence before majority rule) düşüncesi etkili olduğu ifade edilmiştir.[2][3]

Yaşanan bu gelişmelerin ardından 1 Kasım 1965 yılında bölge tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan etmiştir.[4] Bu tek taraflı ilanın ardından Birleşmiş Milletler tarafından ülkeye 216 ve 217 sayılı BM Güvenlik Konseyi kararları ile yaptırım uygulanmıştır.[5][6] Bağımsızlık ilanı sonrasında iktidar yanlısı kişilere karşı siyahi kişiler tarafından başlatılan gerilla savaşı kapsamında birçok saldırı gerçekleştirilmiştir.

Yaşanan bu gerilla savaşını bitirmek adına 1976 yılında gerçekleştirilen Rodezya Konferansı'nda barış görüşmeleri gerçekleştirilmiş ancak herhangi bir sonuca ulaşılamamıştır. 1978 yılında gerçekleştirilen seçimler sonucu mecliste çoğunluğu elde eden siyahiler, aynı zamanda yeni başbakanın da siyahi olmasını sağlamışlardır.

1979 yılında başbakan Ian Smith bağımsızlık mücadelesi veren gruplar ile ateşkes imzalamıştır. 1979 yılında Rodezya Konferansı kapsamında imzalanan Lancaster House Antlaşması ile Mart 1980 yılında tüm siyasi tarafları kapsayacak şekilde seçimler gerçekleştirilmiş ve seçimlerden Robert Mugabe önderliğindeki ZANU başarılı bir şekilde ayrılmıştır.

18 Nisan 1980 tarihinde aynı bölgede bağımsız Zimbabve ilan edilerek Güney Rodezya'nın varlığına son verilmiştir.

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]