Portal:Yahudilik

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Vikipedi Portalleri: Sanat • Kültür • Coğrafya • Sağlık • Tarih • Matematik • Bilim • Askeriye • Toplum • Din • Teknoloji

YahudilikPortalGiris.PNG

  • Bu portalde dini bayramlardan tarihteki Yahudi devletlerine; dini ve tarihi karakterlerden Yahudilik ile ilgili şablon ve kategorilere kadar çeşitli bilgiler ve bağlantılar bulunur.


Yahudilik (veya Musevilik) ilk olarak İbranilerin Kutsal Kitabı (Tanah) ile gelen, ardından da Talmud'da ve diğer kutsal metinlerde daha da kapsamlı bir şekilde incelenip yorumlanan inanç ve uygulamalar bütününe verilen addır. Yahudilik, İsrailoğulları (daha sonra da Yahudi ulusu) ile Tanrı arasındaki akde dayalı ilişki şeklinde kendini gösterir. İlk tek tanrılı din ya da dinlerden biri olarak kabul edilmekte ve halen günümüzde uygulanan en eski dini gelenekler arasında yer almaktadır. Tarihi, ilkeleri ve etiği ile Hıristiyanlık ve İslamın yanı sıra, kimi semavi olmayan dinleri de etkileyen Yahudiliğin dini metinleri ve geleneklerinin birçoğu diğer semavi dinlerin de merkezinde yer alır. Batı Hıristiyanlığının temelini oluşturan Yahudilik birçok yönü ile laik Batı kavramları olan etik ve medeni hukukla da benzerlikler gösterir.

Gerek sonradan bu dine geçen gerekse doğuştan Yahudi ulusuna mensup olan (laikler de dahil), Yahudiliğin takipçilerine Yahudi adı verilir. Yahudi topluluğu, kutsal metinlerinde bir dinin takipçilerinden ziyade, bir ulus olarak tanımlanmalarından ötürü bir dinsel etnik grup olarak kabul edilir. Devamı...

değiştirDini bayramlar

Şabat  •  Roşaşana  •  Yom Kippur  •  Sukot •  Simha Tora  •  Hanuka •  Asara BaTevet  •  Tu Bişvat  •  Purim  •  Pesah  •  Şavuot  •  9 Av  •  Şaloş Regalim

Pessach Pesach Pascha Judentum Ungesaeuert Seder datafox.jpg

Hamursuz Bayramı'nın ilk iki ve son iki gecesi akşam evde ziyafet düzenlenir. Bu sofraya Seder adı verilir. Sofrada Hamursuz Bayramı'na özgü yiyecekler bulunur ve Mısır'dan çıkışın hikâyesini anlatan Agada diye bilinen hikâyeler okunur.

değiştirBunları biliyor muydunuz?
Question mark
  • Yahudilerin en sık kullandığı soyadın Kohen (veya türevleri) olduğunu?
  • Şabat'ta herhangi bir işin yapılması yasak olmasına rağmen buna sünnetin istisna olduğunu?
  • Yahudi ve Musevinin aynı anlama geldiğini; Yahudi kelimesinin aşağılayıcı bir terim olarak kullanılması sebebiyle Atatürk tarafından bu ulusun adının Musevi'ye değiştirildiğini?
değiştirDini nesneler
Resim Açıklama
Menorah7a.png
Menora
Menora: Kudüs Tapınağı'nda ve Çadır Tapınak'ta zeytinyağı ile yakılan Yedi Kollu Şamdan. Yahudilerin en eski sembollerinden biridir. Musa'nın Sina Dağı'nda gördüğü Yanan Çalı'yı simgeler.
Hanukkijja messing.gif
Hanukiya
Hanukiya: Musevilikte Hanuka Bayramı'nda yakılan Menora'ya benzeyen fakat fazladan iki kolu daha olan Dokuz Kollu Şamdan.
Parashat Noah.jpg
Yad
Yad: Musevilikte dini ayinlerde Tora okunurken Tora'ya dokunmadan okuyabilmeye yardımcı olan çubuktur.
değiştirİsrailoğulları ve kabileleri
İsrail kabilelerinin yaşadığı topraklar

İsrailoğulları, İbrani din büyüğü ve atası, İbrahim'in torunu ve İshak'ın oğlu, Yakup'un oniki oğlunun soyundan gelenlere verilen isimdir. İbrahimi dinlerde Yakub'a Tanrı tarafından İsrail ismi verildiğine inanılır. Yakub'un on iki oğlunun soyundan gelenler On iki İsrail Kabilesi'ni oluşturmuşlardır.

Birleşik Monarşi sistemiyle yönetilen İsrail Krallığı'nda (M.Ö.1050 - M.Ö.930) her kabilenin kendine ait özerk bir toprağı bulunmaktaydı. Levi ve Yosef bu duruma istisnadır çünkü:

  • Leviler din işlerinden sorumluydu ve diğer kabilelerin din işlerini yürütmeleri için her kabile kendi topraklarından bir ya da birkaç şehri Levilere verdiler. Böylece Levilerin kendi özerk devletleri yerine diğer kabilelerin topraklarında özerk şehirleri oldu.
  • Yosef'in adına bir kabile yoktur; onun yerine Yosef'in iki oğlunun (Menaşe ve Efraim) adına iki kabile vardır. Böylece İsrail Krallığında Menaşe ve Efraim kabilelerinin toprakları oldu.

Böylece On İki İsrail Kabilesi denildiğinde iki ayrı anlam ortaya çıkmakta.

# Geleneksel
(Yakup'un oğulları)
Yöresel
(Toprak sahibi olanlar)
1 Ruben Ruben
2 Şimon Şimon
3 Yehuda Yehuda
4 İssakar İssakar
5 Zevulun Zevulun
6 Dan Dan
7 Naftali Naftali
8 Gad Gad
9 Aşer Aşer
10 Bünyamin Bünyamin
11 Levi Menaşe
12 Yosef Efraim
Devamı...
değiştirYahudi devletler
İsrail kabilelerinin dağılımı

Musa önderliğinde Mısır'dan çıkan İsrailoğulları Kenan topraklarına yerleşti. Uzun yıllar yan yana yaşayan İsrailoğulları'nın on iki kavmi birbirlerinden bağımsız olarak yaşıyordu. Dışarıdan gelen tehditler karşısında Şaul'un krallığı altında bu on iki kavim birleşip M.Ö. 1050'de İsrail Krallığı adında tarihte ilk defa bir Yahudi devleti kurdu. Davud ve Süleymanın da krallığını yaptığı bu devlet, Süleyman'ın M.Ö. 930'da ölümünden sonra ikiye bölündü. Devamı...

Tarihteki Yahudi devletlerin listesi

değiştirSeçilen konu
Beth Hamedrash Hagodol WTM sheila 0015 crop.jpg
Bet Hamidraş Hagadol, Lower East Side, Manhattan, New York'ta bulunan 120 yıllık tarihi Ortodoks Yahudiliğin bulunduğu 60–64 Norfolk Street adresinde bulunan sinagogdur. Bu cemiyet, Doğu Avrupalı Yahudilerin New York'taki ve Rus Yahudilerinin ABD'deki ilk cemiyetidir.

1852'de Bet Hamidraş adıyla Rabbi Abraham Ash tarafından kurulan cemiyet 1859'de bölününce, üyelerinin çoğunluğunun bulunduğu bu cemiyete Bet Hamidraş Hagadol adı verildi. Cemiyetin başkanı ve az sayıdaki üyesi ise Kahal Adat Yeşurun adında yeni bir cemiyet oluşturdu. New York'un ilk ve tek hahambaşısı Rabbi Jacob Joseph, 1888'den 1902'ye kadar cemiyetin liderliğini yaptı. Holokost'tan kurtulan az sayıdaki Avrupalı poseklerden (Yahudi kanunlarında karar veren yetkili) Rabbi Ephraim Oshry, 1952'den 2003'e cemiyeti yönetti.

Neogotik mimari stille 1850'de tamamlanan bina 1885'te satın alındı ve Lower East Side'daki en büyük sinagoglardan biri oldu. 1999'da National Register of Historic Places'a eklendi. 20.yy'ın sonlarına doğru cemiyetin üye sayısı azaldıkça fırtınadan hasar gören binanın bakım görmesi zorlaştı. Bağışlar ve fonlara rağmen yapı tehlikeli bir hal aldı.

2008'de, burayı bir eğitim merkezine dönüştürme amacıyla, Lower East Side Conservancy tadilat için 4.5 milyon $ bağış toplamaya çalıştı. Düzenli olarak sinagoga gidenlerin sayısı 20'ye kadar düştü ve cemiyet, binasını Henry Street'teki cemiyetle paylaşmaya başladı. Devamı...


değiştirSözler
Yahudilik bir nişandan, doğum izinden öte birşeydir; yaşamdır.
Morris Joseph
değiştirSeçkin ve kaliteli içerik
Featured article star.svg Seçkin resimler
Coloured hebrew letters.JPG

Yahudiler tarih boyunca farklı diller konuşmuşlar ve bu dillerde eserler vermişlerdir. Günümüzde Yahudiler, birinci dil olarak bulundukları ülkenin dilini konuşurlarken, ikinci dil olarak İbranice, Yidiş, Ladino, Aramice, Yahudi Arapçası, Karayca gibi kendi orijinlerine uygun Yahudi dillerinden birini konuşurlar. Devamı...

Ayrıca Yahudi dillerinin bir listesi de buradadır.
değiştirEtnik bölünmeler
Bir Buhara Yahudisi

Afrika: Berberi Yahudiler  •  Falaşa  •  Magrebim
Asya: Bney Menaşe  •  Buhara  •  Koçin Yahudileri  • Paradesi Yahudileri
Avrupa: Aşkenaz  • İtalkim  • Sefarad
Kafkas: Cuhoro  • Gurjim  • Karaylar
Orta Doğu: Arap Yahudileri  • Kürt Yahudileri  • Mizrahi  • Musta'arabim  • Parsim  • Romanyot  • Samaritler  • Temani

değiştirMusevi hayatı
Düğün için hazırlanmış bir sinagog
Her Yahudinin doğumdan ölümüne kadar geçen sürede dini açıdan dönüm noktaları vardır ve bunlar özel törenlerle kutlanır. Yeni doğan kız çocuklara İsim koyma töreni düzenlenir, erkek çocukların ismi ise sekiz günlükken yapılan sünnet töreninde verilmesi ise bir gelenektir. Doğal yolla doğan ilk çocuk erkek ise ve dedelerinden hiçbirisi Kohen veya Levi değil ise bebeğe otuz günlükken Pidyon töreni düzenlenir. Ergenlik çağına gelen erkek çocuklara (genellikle on üç yaşında) Bar Mitsva yapılır, kızlar için yapılan Bat Mitsva töreninin ise zorunluluğu yoktur; bunun yerine adet dönemine başlayan kızlara Nida adı verilen seremoni yapılır. Evlilik çağına gelenler eğer hala bekarlarsa Şiduh denilen çöpçatanlık yoluyla eş aramaya çalışırlar. Vefat durumunda ise Yahudi geleneklerine uygun olarak cenaze töreni düzenlenir.
değiştirKategoriler

Yahudilik kategorileri

değiştirYardım etmek ister misiniz?
Clipboard.svg
İşte yapılabileceklerden bazıları :
değiştirİlgili VikiProjeler
Community.png

Yahudilik ile ilgili VikiProjeler:

VikiProje nedir?

değiştirKonular
değiştirİlgili VikiPortaller
değiştirDiğer VikiPortaller
I. Dünya Savaşı • Afrika • Amerika Birleşik Devletleri • Anime ve manga • Ankara • Antropoloji • Askeriye • Astronomi • Asya • Avrupa Birliği • Azerbaycan • Beşiktaş • Bilim • Bizans İmparatorluğu • Bosna-Hersek • Caz • Cinsellik • Coğrafya • Çin • Dil • Din • Edebiyat • Enerji • Ermenistan • Evrimsel biyoloji • Felsefe • Feminizm • Fenerbahçe • Filistin • Fizik • Fransa • Futbol • Galatasaray • Güney Kore • Gürcistan • Harry Potter • Havacılık • Hristiyanlık • Irak • İngiltere • İnsan hakları • İnternet • İran • İslam • İstanbul • İzmir • Japonya • Kazakistan • Kıbrıs • Kuveyt • Kültür • Lady Gaga • LGBT • Liberalizm • Madonna • Makedonya • Matematik • Medya • Meksika • Michael Jackson • Mustafa Kemal Atatürk • Müzik • Orta Doğu • Orta Dünya • Osmanlı İmparatorluğu • Otomobil • Pakistan • Psikoloji • Rusya • Sanat • Simpsonlar • Sinema • Siyaset • Sosyalizm • Sovyetler Birliği • Spiritüalizm • Spor • Suriye • Tarih • Teknoloji • Televizyon • Terörizm • Tıp • Tiyatro • Toplum • Türk Silahlı Kuvvetleri • Türk tarihi • Türkiye • Video oyunları • Yahudilik • Yıldız Geçidi

değiştirKardeş projelerde Yahudilik