Yehuda (Beni İsrail)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Yehuda
יְהוּדָהYehuḏāh
Yehuda, son of Jacob.jpg
Yehuda'nın portresi (1840), Horace Vernet [en] tarafından
Ata
Doğum Yehuda ben Yakov
y. MÖ 1566
Paddan Aram, Aramiye
(günümüzde Suriye)
Ölüm MÖ 1448–1447
Yehud, Yehudiye
(günümüzde İsrail)
Ebeveyn(ler)
Eş(ler)
Çocuk(lar)
Akraba(lar)
Dinsel
Tanınma nedeni Yehuda kabilesinin ve ardılı olan Yehuda Krallığının kurcusudur
Hareket Yehudizm
Etkin yıllar MÖ 14'üncü asır

Yehuda (İbraniceיְהוּדָה‎, Modern: Yəhūdah, Tiberyan: Yehuḏāh), Yehuda kabilesinin ve ardılı olan Yehuda Krallığının kurucusu olmuş İbrani ata ve liderdi. Yakub'un oğlu, İshak'ın torunu, İbrahim'in ise büyük torunudur. Yehuda hakkında ilk defa Tanakh'ın Yaratılış Kitabında bahsedilirken, Yehuda'nın soyundan gelenlerede "Yehuda'nın soyundan" anlamına gelen Yehudī/Yahudī denilmiştir.[Yaratılış 46:12] Gelecek asırlarda Yehuda ve İsrail Krallığını yönetecek Davud ve Süleyman da, MS 1'nci asırda Mesih olduğuna inanılmış ve Hristiyanlığı kurmuş Nasıralı İsa'da yine Yehuda'nın soyundan gelmiştir.[1][2][3]

Annesi Leah ve babası İsrail'in on iki oğlundan dördüncüsü olarak Paddan Aram'da MÖ 1566 civarında dünyaya geldi. İnanışa göre, Torah'daki On Kayıp Kabile olayıyla birlikte Yehuda'nın on kardeşinin kabileleri Neo-Asur tarafınca yağmalandı ve kayboldu. Yehuda kabilesi ise gerek kalabalık olmasından, gerekse daha güneyde olmasından dolayı saldırılardan korunabildi.[4][5][6][7]

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Yehuda ismi, üç harfli bir İbranice kökten gelir (יהדY-H-D) ve 'şükran' veya 'övmek' anlamına gelir. İbranicenin sağdan sola yazılımından dolayı bu üç harf Dalet (ד) + He (ה) + Yod (י) şeklinde sağdan sola yazılır. Yaratılış 29:35'te bizzat babası İsrail tarafından "Bu sefer LORD YHVH'e şükredecek, onu öveceğim!" denilerek veriliyor.

Torah'ta[değiştir | kaynağı değiştir]

Tamar (sağda) ile konuşan Yehuda (solda) (1606–1669), Rembrandt tarafından

Yehuda, patrik Yakub ve ilk karısı Leah'ın dördüncü oğullarıdır. Kendinden büyük öz erkek kardeşleri Reuben, Şimon, Levi iken kendinden küçük öz erkek kardeşleri İssakar, Zevulun'du. Bir de kız kardeşe sahipti: Dinah. Hepsinin dışında sekiz üvey kardeşi vardı.

Onun doğumunu babası Yakub tarafından Yusuf'a armağan edilen rengarenk bir kaftan ve tarlada çalışan kardeşleriyle birlikte Yusuf'u kıskanıp onu uyuya attıkları olay takip etti. MısırKenan güzergâhında yolculuk yapan bir İsmailli kervanını gören Yehuda, kardeşi Yusuf'u öldürmek üzere olan diğer kardeşlerine dönüp "Kardeşimizi öldürüp kanını saklarsak ne kâr eder, söylesenize? ... Elimiz onun üzerinde olmasın, çünkü o bizim kardeşimiz, bizim kanımızdır, etimizdir." der[8] ve Yusuf'u kervana satarlar.

Soyağacı[değiştir | kaynağı değiştir]

Terah
Sarah[9]İbrahimHacerHaran
Nahor
İsmailMilkahLutİskah
İsmailoğulları7 oğullar[10]Betuel1'inci kız2'nci kız
İshakRebekaLavanMoabitlerAmmonitler
EsavYakubRaḥel
Bilhah
EdomitlerZilpah
Leah
1. Reuben
2. Şimon
3. Levi
4. Yehuda
9. İssakar
10. Zevulun
Dinah (kız)
7. Gad
8. Aşer
5. Dan
6. Naftali
11. Yusuf
12. Binyamin


Bilimsel eleştirilerde[değiştir | kaynağı değiştir]

Yusuf ve Yahuda anlatıları arasındaki ilişki[değiştir | kaynağı değiştir]

Yahuda'nın hegemonyasının habercisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarih bilimsel bağlamda Yahuda ve Tamar'ın hikâyesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yahudi geleneğinde[değiştir | kaynağı değiştir]

Rabbinik yorumlamalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Yahuda'nın Ahiti[değiştir | kaynağı değiştir]

Yahuda'nın ömrünün tarihlenmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Finkelstein, Israel (2002). The Bible Unearthed: Archaeology's New Vision of Ancient Israel and the Origin. ss. 369-373. 
  2. ^ Exell, Joseph Samuel (1892). Homiletical Commentary on the Book of Genesis. ABD: Funk & Wagnalls. s. 583. 
  3. ^ Ginzberg, Louis (1909). The Legends of the Jews Volume II: Judah Pleads and Threatens (Translated by Henrietta Szold) Philadelphia: Jewish Publication Society.
  4. ^ Mann, Thomas W. (1988). Book of the Torah: The Narrative Integrity of the Pentateuch. USA: John Knox Press. pp. 67, 76–80. ISBN 9780804200851.
  5. ^ השבטים אני מעלה מלמד שכל שבט ושבט העלה עצמות ראש שבטו עמו"
  6. ^ תלמוד ירושלמי סוטה (דף ח ע"ב; פרק א הלכה י): "ככתוב (בראשית מו) אנכי ארד עמך מצרים ואני אעלך גם עלה מה ת"ל גם עלה. אמר אותך אני מעלה ושאר כל
  7. ^ Simón Dubnow, Manual de la historia judía: desde los orígenes hasta nuestros días, Buenos Aires: Sigal, 1977, capítulo 4 y mapa en p. 57; el autor presenta además sus conclusiones acerca de la evidencia científica al respecto en ss. 58–59).
  8. ^ Yaratılış 37:26–28
    וַיֹּאמֶר יְהוּדָה, אֶל-אֶחָיו: מַה-בֶּצַע, כִּי נַהֲרֹג אֶת-אָחִינוּ, וְכִסִּינוּ, אֶת-דָּמוֹ:Yaratılış 37:26
    לְכוּ וְנִמְכְּרֶנּוּ לַיִּשְׁמְעֵאלִים, וְיָדֵנוּ אַל-תְּהִי-בוֹ, כִּי-אָחִינוּ בְשָׂרֵנוּ, הוּא; וַיִּשְׁמְעוּ, אֶחָיו:Yaratılış 37:27
    לְכוּ וְנִמְכְּרֶנּוּ לַיִּשְׁמְעֵאלִים, וְיָדֵנוּ אַל-תְּהִי-בוֹ, כִּי-אָחִינוּ בְשָׂרֵנוּ, הוּא; וַיִּשְׁמְעוּ, אֶחָיו:Yaratılış 37:28
  9. ^ Sarah, İbrahim'in üvey kızkardeşiydi.[Yaratılış 20:12]
    Alternatif bir iddiaya göreyse O, İbrahim'in yeğeniydi (bakınız Sarah § In rabbinic literature).
  10. ^ Yaratılış 22:21–22'de: Uz, Buz, Kemuel, Ḥesed, Hazo, Pildaş, ve Yidlaf