Google Chrome

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Google Chrome
Google Chrome icon (September 2014).svg
Geliştirici(ler) Google
İlk yayınlanma 2 Eylül 2008 (10 yıl önce) (2008-09-02)
Kararlı sürüm 64.0.3282.140 / 1 Şubat 2018 (9 ay önce) (2018-02-01)
Programlama dili C++
İşletim sistemi Android (4.0 ve sonrası)
iOS (10 ve sonrası)
Linux
macOS (10.9 ve sonrası)
Windows 7 ve sonrası
Platform IA-32, x64, ARM (ARMv7)
Erişilebilirlik 47 dil desteği
Tür Web tarayıcısı
Lisans Google Chrome Hizmet Şartları[1] kapsamında ücretsiz sahipli yazılım
Resmî sitesi google.com/chrome

Google Chrome, Google tarafından geliştirilen ücretsiz bir web tarayıcısıdır. Eylül 2008'de Microsoft Windows sürümü yayımlanmış; daha sonra Linux, macOS, iOS ve Android sürümleri de geliştirilmiştir.[2][3][4]

Google, Chrome'un kaynak kodlarının büyük kısmını Chromium adlı açık kaynak projesi kapsamında paylaşır.[5][6][7] Dahili Adobe Flash Player gibi bazı bileşenlerin kaynak kodları paylaşılmaz. Chrome'un 27. sürümüne dek WebKit layout motoru kullanılıyordu, ancak 28. sürümden itibaren iOS dışındaki tüm platformlarda WebKit motorunun bir çatallaması olan Blink motoruna geçilmiştir.

StatCounter istatistiklerine göre 2017’nin ikinci çeyreğinde Google Chrome'un masaüstü tarayıcı pazarındaki payının %63 olduğu tahmin edilmektedir. Aynı tahminlere göre tüm platformların toplamındaki pazar payı %54, akıllı telefonlardaki pazar payı %54'tür.

Google Chrome'un başarısı nedeniyle Google, "Chrome" markasını Chromecast, Chromebook, Chromebit, Chromebox ve Chromebase gibi farklı ürünlerde de kullanmaktadır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Google'ın CEO'su Eric Schmidt Google Chrome' un çıkışından 6 yıl önce bağımsız bir tarayıcı yapma fikrine karşıydı. Google'ın küçük bir şirket olduğunu düşünüyor ve bu fikrin şirketi zedelemesini istemiyordu. Ancak şirket kurucuları Sergey Brin ve Larry Page birkaç Mozilla Firefox geliştiricisini işe alarak beta sürümünün oluşmasını sağladılar.

Duyurular[değiştir | kaynağı değiştir]

Orijinal duyuru tarihi 3 Eylül 2008 olan bu yeni tarayıcının özelliklerini ve nedenini açıklayan, Scott McCloud tarafından oluşturulan karikatür gazetecilere ve bloglara gönderilmiştir.[8] Avrupa için hazırlanan kopyalar Philipp Lenssen'nin Google Blogoscoped'da yer almıştır[9] 38 sayfalık karikatür 1 Eylül 2008 tarihinden itibaren sayfalarında yer almaktadır.[10] Hemen ardında Google, Google Books adıyla karikatürleri kendi sitesinde yayınlamaya başladı.[11] Ve resmi blogunda erken duyuru açıklamasıyla birlikte bundan bahsetti.[12]

Beta sürümü[değiştir | kaynağı değiştir]

Microsoft Windows için Beta sürüm 2 Eylül 2008'de, 43 dilde kullanıma sunuldu. Google, diğer işletim sistemleri için de uygulamanın kısa zamanda tamamlanacağını ifade etmektedir.

3 Eylül'de, Slashdot haberlerinde;[13] beta sürümdeki hizmet koşulları metninde yer alan bir pasaja dikkat çekildi. Buna göre hizmet koşulları kabul edildiğinde, Google'ye bütün içerikleri Chrome aracılığıyla elde edebileceği bir lisans sağlanmış oluyordu.[14] Söz konusu metin genel Google hizmet koşullarından alınmıştı.[15] The Register metni "Özlük haklarınız yanacak." şeklinde özetledi.[16] Aynı gün, Google kullanılan metnin diğer Google ürünlerinden alındığını belirterek eleştirileri yanıtladı ve söz konusu pasajı hizmet koşullarından kaldırdı.[17] Google ayrıca bu değişikliğin daha önce Google Chrome kullanmaya başlayanlar içinde geçerli olduğunu ekledi.[18]

Google Chrome'un ilk sürümü Acid1 ve Acid2 testlerinden geçmiştir fakat Acid3 testi uygulanmamıştır; Ne var ki, aldığı puan 78/100, Internet Explorer 7 ve Firefox 3'ten daha yüksektir. Ayrıca Acid3 testini birkaç defa tekrarlandığında 76-79/100 arası farklı sonuçlar veren ilk tarayıcıdır.[19]

Tasarım[değiştir | kaynağı değiştir]

Öncelikli tasarlanma amaçları, varolan görüntüleyiciler arasında güvenliği geliştirmek, hız ve kararlılığı sağlamak. Bunlarla birlikte geniş bir kullanıcı arayüzü değişimi yapılmıştır.[11] Chrome, Google ve Netscape gibi diğer üçüncü parti yazılımlardan oluşan 26 farklı kod kütüphanesinden oluşturulmuştur.[20]

Güvenlik[değiştir | kaynağı değiştir]

Chrome periyodik olarak iki adet karalisteyi (phishing ve malware) güncellemektedir. Ve kullanıcılar zararlı siteleri ziyaret etmeyi denediklerinde onları uyarır. Bu hizmet diğer kullanıcılar tarafından, "Google Safe Browsing API" adıyla anılan kamuya açık alan vasıtasıyla kullanılabilmektedir. Bu listelerin oluşturulma sürecinde Google ayrıca, zararlı yazılım uygulamaları bulunduran site sahiplerinin listesini bildirmektedir.[11]

Chrome'daki her sekmenin bir oyun alanıyla (sandbox) sınırlanmış kendine ait bir süreci vardır; böylece "kötü niyetli yazılımların kendini yüklemesinin" ve "bir sekmede olanların diğer sekmeyi etkilemesinin" önüne geçilmiş olur. En düşük yetki ilkesi gereğince, süreçlerin dosya yazma ve hassas bölgelerden (ör. belgeler, masaüstü) okuma hakları elinden alınmıştır —Windows Vista üzerinde Internet Explorer 7 tarafından kullanılan "Güvenli Kip"te olduğu gibi. Sandbox Takımı "mevcut olan bu süreç sınırlandırmasını alıp bir hapishaneye çevirdiklerini" söylüyor[21]. Örneğin, bir sekmede çalışan kötü niyetli bir yazılım kredi kartı numaralarını sezemez, fare ile etkileşime geçemez, "Windows'a açılışta bir programı çalıştırmasını" söyleyemez ve sekme kapatılır kapatılmaz sonlandırılır. Bu, iki katmanlı (kullanıcı ve oyun alanı) güvenliğin olduğu ve oyun alanının yalnızca kullanıcı tarafından başlatılan isteklere cevap verebildiği basit bir bilgisayar güvenlik modelini şart koşar.

Adobe Flash Player gibi eklentiler sekmelerden farklı olarak yapılanmıştır, kendi oyun alanlarına (sandbox) sahip değildirler. Eklentiler genellikle tarayıcının genel seviyesinin üzerinde bir güvenliğe ihtiyaç duyar. Eklentiler saldırıların etkilerini azaltmak için, belli bir iletişim içerisinde sekme dahilinde düşük öncelikli ayrı işlemler olarak çalışırlar. Fakat eklentilerin en düşük öncelik prensibine uygulayabilmesi için bu yazılım mimarisi içinde çalışabilecek şekilde düzenlenmesi gerekir..[11]

Chrome Netscape Plugin Application Programming Interface 'i (NPAPI) desteklemekte[22][23], ancak gömülü ActiveX kontrollerini desteklememektedir.[23]

Java 6.10 uygulamalarını desteklemektedir.[24]

Chrome; özel tarama özelliği olan Incognito mod desteği sağlamaktadır. Bu özellik tarayıcının herhangi bir tarih tarama bilgisi cookies depolamaksızın web sitelerini ziyaret etmesini sağlar. Bu özel tarama özelliği Apple Safari ve Internet Explorer 8'in son beta versiyonundaki ile benzerdir.[25]

Google Chrome 4'ün Acid3 test sonucu.

Kullanıcı arayüzü[değiştir | kaynağı değiştir]

Kullanıcı arayüzü temel olarak geri, ileri, yenile, yer imi, git ve iptal opsiyonlarını içerir. Bu opsiyonlar Safari ile benzerdir. Ayarların lokasyonu ise Internet Explorer 7/8 ile benzeşmektedir. Minimize, maksimize ve pencereyi kapatma butonlarında ise Windows Vista temel alınmıştır.

Pencere en geniş olarak açılmadan, askı çubuğu unvan çubuğu standart pencerelerin altında doğrudan görünür. Tam ekrana alındığında, başlık çubuğu yok olur ve sekme çubuğu yerine ekranın en üst kısmı gösterilir. Internet Explorer ya da Firefox gibi tam ekran modunda işletim sistemi arayüzünü tamamen saklayan tarayıcıların aksine, Chrome sadece normal bir Windows uygulaması gibi tam ekrana alınabilir. Ek olarak, Windows görev yöneticisi, sistem tepsisi ve başlangıç menüsü bağlantıları "her zaman gizle" ayarına rağmen hala yer alır.

Tab sekmeleri Chrome kullanıcı arayüzünün öncelikli bileşenidir ve pencerenin altında kontrol edilmektense, üstüne yerleştirilmiştir (Opera gibi). Bu ayrıntı, varolan windows tabanlı ve tab uygulaması içeren pek çok görüntüleyiciye zıttır. Sekmeler şeffaf biçimde pencerenin istenilen yerine, sürükleme yoluyla trasfer edilebilmektedir. Her sekmenin, omnibox (URL box) dahil kendine ait kontrolü bulunmaktadır.[11]

Varsayılan olarak, diğer browserlarda olan ve ekranın altında yer alan durum çubuğunun (status bar) aksine, durum çubuğu görüntülenmemektedir. Fakat, kursör bağlantının üzerine geldiğinde, bağlantının adresi ekranın sol alt köşesinde görüntülenir.

Değerlendirme[değiştir | kaynağı değiştir]

The Daily Telegraph'dan Matthew Moore, programı ilk inceleyenlerden biri olarak şu değerlendirmeyi yapmıştır: "Google Chrome göz alıcı, hızlı ve etkileyici yeni özelliklere sahip fakat henüz Microsoft'u tehdit eden bir rakip değil."[26]

Microsoft'dan yapılan açıklama: "Chrome tarafından gelen tehdit önemsenmemektedir" ve "pek çok insanın Internet Explorer 8'i kabulleneceklerini tahmin etmekteyiz."[27] Opera Software: "Chrome, en büyük uygulama platformu olarak Web'i güçlendirecektir."[27] Mozilla ise Chrome'un web tarayıcı pazarına girmesinin sürpriz olmadığını ve Chrome'un Firefox'un rakibi olma gibi bir hedefi olmadığını belirtmektedir. Dahası bu durumun Google'ın, Firefox'u finanse etmesinde etkili olmaması gerektiğini söylemektedir.[28][29]

« Chrome'un dizaynı, masaüstü ile internet tabanlı geliştirilen bilgisayar teknolojisi (cloud computing) arasında köprü kurmaktadır. Başlat, veya Hızlı Başlangıç menüleri içinde bulunan butonları kullanarak, web sayfası ve çeşitli web uygulamalarına ulaşmak için masaüstü oluşturmanıza izin veriyor, neyin PC içinde, neyin online işlem olduğu konusundaki çizgiyi bulanıklaştırıyor. Örneğin, benGoogle Maps için bir masaüstü kısayolu oluşturdum. Web uygulaması için bir kısayol oluşturduğunuzda, Chrome tüm araç çubuklarından ve sekmelerden arınmış durumda, Size bir web uygulaması veya web sayfasından daha çok bir masaüstü uygulaması hissi vermektedir. »

Gizlilik[değiştir | kaynağı değiştir]

Kullanıcılar, Chrome içinde veri toplaması konusunda (privacy) seslerini yükseltmektedir. Omnibar's auto-suggest özelliği, girilen anahtar sözcükleri Google'a veri olarak göndermektedir. Google yaptığı açıklamada, gönderilen verilerin yaklaşık %2'nin bilgisayarın IP adresleriyle birlikte depolandığını açıklamıştır. Google ayrıca, kullanıcıların auto-suggest özelliğini kapatmayı ya da kimlik saklamayı (Incognito) tercih edebileceklerini ifade etmektedir.[31]

Güvenlik açıkları[değiştir | kaynağı değiştir]

Çoklu güvenlik uzmanları, otomatik dosya indirme özelliğinin, Google Chrome ile varsayılan olarak ayarlanmış biçimde gelmesini eleştirmektedir. Bu durumun saldırganlar tarafından kötü amaçlı yazılım yüklemede kolayca kullanılabileceğini tartışmaktalar.[32]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Google Chrome Hizmet Şartları
  2. ^ Pichai, Sundar (1 Eylül 2008). "A fresh take on the browser". Google Blog. 11 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2008. 
  3. ^ "Google Chrome update: First screenshot, and live-blog alert". CNet. 1 Eylül 2008. Erişim tarihi: 2 Eylül 2008. 
  4. ^ Associated Press (September 2008). "Google launches Chrome web browser". 9 Eylül 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2008. 
  5. ^ Google Chrome ile Chromium arasındaki farklar
  6. ^ Google unveils Chrome source code and Linux port
  7. ^ dev.chromium.org
  8. ^ Scott McCloud (1 Eylül 2008). "Surprise!". Google Blogoscoped. 6 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2008. 
  9. ^ Philipp Lenssen (1 Eylül 2008). "Google Chrome, Google's Browser Project". 24 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2008. 
  10. ^ Philipp Lenssen (1 Eylül 2008). "Google on Google Chrome - comic book". Google Blogoscoped. 18 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2008. 
  11. ^ a b c d e "Google Chrome". Google Books. 1 Eylül 2008. 17 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2008. 
  12. ^ Scott McCloud and Google Chrome team (1 Eylül 2008). "Google Chrome By the Google Chrome team, comics adaptation by Scott McCloud". Google Books. 26 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2008. 
  13. ^ Reading Google Chrome's Fine Print, Slashdot  Bilinmeyen parametre |http://yro.slashdot.org/article.pl?sid= görmezden gelindi (yardım);
  14. ^ "By submitting, posting or displaying the content you give Google a perpetual, irrevocable, worldwide,kamil, royalty-free, and non-exclusive license to reproduce, adapt, modify, translate, publish, publicly perform, publicly display and distribute any content which you submit, post or display on or through, the services." Google's EULA Sucks, tapthehive.com  " erişimtarihi-2008-09-03" yazısı görmezden gelindi (yardım)
  15. ^ Google Terms of Service
  16. ^ Burned by Chrome
  17. ^ "Google Chrome Terms of Service (English)". 22 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2008. 
  18. ^ Google Amends Chrome License Agreement After Objections, PC World, 3 Eylül 2008, erişim tarihi: 3 Eylül 2008 
  19. ^ Hoffman, Harrison (2 Eylül 2008). "Chrome tops IE, Firefox in Acid3 test". CNET News. 15 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2008. 
  20. ^ Code reuse in Google Chrome Browser
  21. ^ Google (1 Eylül 2008). "Google Chrome". Erişim tarihi: 3 Eylül 2008. 
  22. ^ "Chrome Supports NPAPI (Netscape Plugin Application Programming Interface)". Wearechrome.com. 3 Eylül 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2008. 
  23. ^ a b Google Chrome FAQ for web developers
  24. ^ "Java and Google Chrome". Java.com. 24 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2008. 
  25. ^ "Explore Google Chrome Features: Incognito Mode". 2 Eylül 2008. 28 Kasım 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2008. 
  26. ^ Moore, Matthew (2 Eylül 2008). "Google Chrome browser: Review of reviews". Daily Telegraph. Telegraph Media Group. Erişim tarihi: 4 Eylül 2008. 
  27. ^ a b The Associated Press: Google polishes product line with Chrome browser
  28. ^ John's Blog, Thoughts on Chrome & More
  29. ^ PC Pro: News: Mozilla: Google's not trying to kill us
  30. ^ http://www.pcworld.com/article/150579/google_chrome_web_browser.html
  31. ^ "Google's Omnibox could be Pandora's box". 3 Eylül 2008. Erişim tarihi: 4 Eylül 2008. 
  32. ^ Ryan Naraine (2 Eylül 2008). "Google Chrome vulnerable to carpet-bombing flaw". ZDNet. 27 Şubat 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2008. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]