Nobel Kimya Ödülü sahipleri listesi
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Nobel Kimya Ödülü sahipleri (İsveççe: Nobelpriset i kemi) kimyanın çeşitli dallarından biliminsanlarına İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından her yıl takdim edilir. Nobel Ödülü, Alfred Nobel'in 1895 tarihli vasiyeti üzerine; kimya, fizik, edebiyat, barış, ve fizyoloji veya tıp alanlarında olmak üzere beş dalda seçkin katkılarda bulunanlara verilmeye başlanmıştır.[1] Nobel'in vasiyetinde belirttiği gibi, ödül sahibine İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi'nin seçtiği beş üyelik komite tarafından karar verilir ve ödül Nobel Vakfı tarafından karşılanır.[2] Nobel Kimya Ödülü ilk kez 1901 yılında verilmiş, bu ödülü Hollanda'dan Jacobus Henricus van 't Hoff kazanmıştır. Her ödül sahibi, bir madalya, bir diploma ve miktarı yıllara göre değişen nakit para ile ödüllendirilir.[3] 1901 yılında, van 't Hoff 150.782 İsveç kronu almıştır, ki bu Aralık 2007 tarihinde 7.731.004 İsveç kronuna eşdeğerdir. 2008 yılında, bu ödüle Osamu Shimomura, Martin Chalfie ve Roger Y. Tsien nail görülmüş ve 10.000.000 İsveç kronu ile ödüllendirilmişlerdir.[4] Ödül töreni; geleneksel olarak Stokholm'da, Nobel'in ölüm yıldönümü olan 10 Aralık tarihinde yapılmaktadır.[5]
Yirmi beşten fazla kişi organik kimya alanındaki katkıları için Nobel Kimya Ödülü'ne layık görülmüştür ki, bu sayı diğer tüm diğer kimya dallarından daha fazladır[6] Nobel Kimya Ödülü'nü kazanan iki Alman'ın, Richard Kuhn (1938) ve Adolf Butenandt (1939), kendi hükümetleri tarafından ödülü kabul etmelerine izin verilmemiştir. Sonradan madalya ve diplomaları teslim edilmiş, fakat paraları verilmemiştir. 1958 ve 1980 yıllarında Nobel Kimya Ödülü'ne layık görülen Frederick Sanger, bu ödülü iki kez kazanan tek kişidir. Nobel Ödülü'nü iki kez kazanan diğer kişiler şunlardır: Marie Curie (1903'te fizik, 1911'de kimya) ve Linus Carl Pauling (1954'te kimya, 1962'de barış).[7] Bugüne kadar dört kadın Nobel Kimya Ödülü'nü kazanmıştır: Marie Curie (1911), Irène Joliot-Curie (1935), Dorothy Crowfoot Hodgkin (1964) ve Ada E. Yonath (2009).[8] 2008 yılına geldiğimizde Nobel Kimya Ödülü 102 defa verilmiş ve toplamda 156 kişi bu ödülü kazanmıştır. Ayrıca sekiz defa Nobel Kimya Ödülü verilmemiştir.[9]
Konu başlıkları |
[değiştir] Kazananlar listesi
.jpg&filetimestamp=20080311115907)
.png&filetimestamp=20060128021134)
.jpg&filetimestamp=20090313230544)
[değiştir] Ödül kazananların listesi
Nobel Kimya Ödülü'nü bugüne dek kazanmış olan bilim insanlarının listesi, 25 yıllık dönemlere ayrılmış halde, aşağıda sunulmuştur.
[değiştir] 1901 - 1925
| Yıl | İsim | Ülke | Konu |
|---|---|---|---|
| 1901 | Jacobus Henricus van 't Hoff |  Hollanda |
"...çözeltilerdeki kimyasal dinamik ve ozmoz basıncı kanunlarını keşfi için..." |
| 1902 | Hermann Emil Fischer |  Almanya |
"...şeker ve pürin sentezi üzerine çalışmaları için..." |
| 1903 | Svante August Arrhenius |  İsveç |
"...çözünmenin elektrolitik teorisi için..." |
| 1904 | Sör William Ramsay |  Birleşik Krallık |
"...havadaki asal gaz nitelikli elementleri keşfi için..." |
| 1905 | Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer | Almanya |
"...organik boyalar ve hidroaromatik bileşikler üzerine çalışmaları için..." |
| 1906 | Henri Moissan |  Fransa |
"...flor elementini araştırması ve ayrıştırması ile kendi adıyla alınan elektrik fırını için..." |
| 1907 | Eduard Buchner | Almanya |
"...biyokimyasal araştırmaları ve hücreden bağımsız fermentasyonu keşfi için..." |
| 1908 | Ernest Rutherford |  Yeni Zelanda ve Birleşik Krallık |
"...elementlerin parçalanması ve radyoaktif maddelerin kimyası üzerine araştırmaları için..." |
| 1909 | Wilhelm Ostwald | Almanya |
"...kataliz üzerine çalışması ile kimyasal denge ve kimyasal reaksiyon hızları üzerine araştırmaları için..." |
| 1910 | Otto Wallach | Almanya |
"...alisiklik bileşikler alanındaki çalışması için..." |
| 1911 | Maria Sklodowska-Curie |  Polonya / Fransa |
"...radyum ve polonyumu keşfi için..." |
| 1912 | Victor Grignard | Fransa |
"...Grignard reaktifini keşfi için..." |
| Paul Sabatier | Fransa |
"...organik bileşikleri hidrojenlendirme yöntemi için..." | |
| 1913 | Alfred Werner |  İsviçre |
"...moleküllerdeki atomların bağlanması üzerine çalışması için..." |
| 1914 | Theodore William Richards |  ABD |
"...çok sayıdaki elementin atom ağırlığını belirlemesi için..." |
| 1915 | Richard Martin Willstätter | Almanya |
"...bitki pigmentleri üzerine araştırması için..." |
| 1918 | Fritz Haber | Almanya |
"...amonyak sentezi için..." |
| 1920 | Walther Hermann Nernst | Almanya |
"...termokimya üzerine çalışması için..." |
| 1921 | Frederick Soddy | Birleşik Krallık |
"...radyoaktif maddelerin kimyası ile ilgili çalışması ve izotoplar üzerine alıştırmaları için..." |
| 1922 | Francis William Aston | Birleşik Krallık |
"...radyoaktif olmayan çok sayıda elementin içindeki izotopları keşfi ve tam sayı kuralı için..." |
| 1923 | Fritz Pregl |  Slovenya |
"...organik maddelerin mikroanalizi yöntemini buluşu için..." |
| 1925 | Richard Adolf Zsigmondy | Almanya |
"...kolloid çözeltilerin heterojen doğasını göstermesi ve kullandığı yöntemler için..." |
[değiştir] 1926 - 1950
| Yıl | İsim | Ülke | Konu |
|---|---|---|---|
| 1926 | Theodor Svedberg | İsveç | "...kolloid sistemler üzerine çalışması için..." |
| 1927 | Heinrich Otto Wieland | Almanya | "...safra asitleri ve ilişkili maddeleri araştırması için..." |
| 1928 | Adolf Otto Reinhold Windaus | Almanya | "...steroller ve onların vitaminlerle olan bağlantısını üzerine araştırması için..." |
| 1929 | Arthur Harden, Hans Karl August Simon von Euler-Chelpin | Birleşik Krallık, Almanya | "...şeker fermentasyonu ve fermentasyon enzimleri üzerine araştırmaları için..." |
| 1930 | Hans Fischer | Almanya | "...hemin ve klorofil üzerine araştırması için..." |
| 1931 | Carl Bosch, Friedrich Bergius | Almanya, Almanya | "...kimyasal yüksek basınç konusundaki katkıları için..." |
| 1932 | Irving Langmuir | ABD | "...yüzey kimyası ile alakalı çalışmaları için..." |
| 1934 | Harold Clayton Urey | ABD | "...döteryum elementinin keşfi için..." |
| 1935 | Frédéric Joliot, Irene Joliot-Curie | Fransa, Fransa | "...yeni radyoaktif elementlerin sentezi ve keşfi için..." |
| 1936 | Petrus (Peter) Josephus Wilhelmus Debye | Hollanda | "...X ışınları ve elektronların gazlarda kırınımı ile moleküler yapı ve dipol momentleri hakkındaki çalışmaları sebebiyle..." |
| 1937 | Walter Norman Haworth | Birleşik Krallık | "...karbonhidratlar ve c vitamini ile alakalı çalışmaları sebebiyle..." |
| Paul Karrer | İsviçre | "...Karotenoidler, flavinler, vitaminler ve B2 hakkındaki çalışmaları sebebiyle..." | |
| 1938 | Richard Kuhn | Almanya | "...karotenoidler ve vitaminler hakkındaki çalışmaları sebebiyle..." |
| 1939 | Adolf Friedrich Johann Butenandt | Almanya | "...cinsiyet hormonları ile alakalı çalışmaları sebebiyle..." |
| Lavoslav Ružička | İsviçre | "...polimetilenler ve yüksek terpenler ile alakalı çalışmaları sebebiyle..." | |
| 1943 | George de Hevesy | Macaristan | "...izotopları, kimyasal işlemlerin gidişatını gözlemlemek amacıyla radyoaktif iz olarak kullanma konusundaki çalışmaları sebebiyle..." |
| 1944 | Otto Hahn | Almanya | "...ağır çekirdeklerin bölünmesini keşfi için..." |
| 1945 | Artturi Ilmari Virtanen | Finlandiya | "...tarım ve beslenme kimyası alanında yaptığı araştırma ve keşifler, özellikle de yem korunması yöntemi için..." |
| 1946 | James Batcheller Sumner | ABD | "...enzimlerin kristallenebilmesini keşfi için..." |
| John Howard Northrop, Wendell Meredith Stanley | ABD, ABD | "...enzimleri ve virüs proteinlerini saf halde elde edebildikleri için..." | |
| 1947 | Sör Robert Robinson | Birleşik Krallık | "...bitki ürünleri, özellikle alkoloidler üzerine araştırmaları için..." |
| 1948 | Arne Wilhelm Kaurin Tiselius | İsveç | "...elektroforez ve adsorpsiyon analizi üzerine araştırmaları için..." |
| 1949 | William Francis Giauque | ABD | "...kimyasal termodinamik alanındaki katkıları için..." |
| 1950 | Otto Paul Hermann Diels, Kurt Alder | Almanya, Almanya | "...dien sentezini keşfetmeleri ve geliştirmeleri için..." |
[değiştir] 1951 - 1975
| Yıl | İsim | Ülke | Konu |
|---|---|---|---|
| 1951 | Edwin Mattison McMillan, Glenn Theodore Seaborg | ABD, ABD | "...uranyum ötesi elementlerin kimyası alanındaki keşifleri için..." |
| 1952 | Archer John Porter Martin, Richard Laurence Millington Synge | Birleşik Krallık, Birleşik Krallık | "...ayrıştırma kromatografisini keşifleri için..." |
| 1953 | Hermann Staudinger | Almanya | "...makromoleküler kimya alanındaki keşifleri için..." |
| 1954 | Linus Carl Pauling | ABD | "...kimyasal bağın doğası üzerine araştırması için..." |
| 1955 | Vincent du Vigneaud | ABD | "...kükürt bileşikleri üzerine çalışmaları, özellikle de bir polipeptit hormonun ilk kez sentezlemesi için..." |
| 1956 | Sör Cyril Norman Hinshelwood, Nikolay Nikolaevich Semenov | Birleşik Krallık, ABD | "...kimyasal tepkimelerin mekanizması üzerine araştırmaları için..." |
| 1957 | Sör Alexander Todd | Birleşik Krallık | "...nükleotitler ve nükleotit ko-enzimleri üzerine çalışması için..." |
| 1958 | Frederick Sanger | Birleşik Krallık | "...proteinlerin, özellikle de insülinin yapısı üzerine çalışması için..." |
| 1959 | Jaroslav Heyrovský | Çekoslovakya | "...polarografik analiz yöntemlerini keşfi ve geliştirmesi için..." |
| 1960 | Willard Frank Libby | ABD | "...yaş belirlemesinde karbon-14 kullanımı ile ilgili yöntemi için..." |
| 1961 | Melvin Calvin | ABD | "...bitkilerin karbondioksit özümsemesi üzerine araştırması için..." |
| 1962 | Max Ferdinand Perutz, John Cowdery Kendrew | Birleşik Krallık | "...küresel proteinlerin yapıları üzerine çalışmaları için..." |
| 1963 | Karl Ziegler, Giulio Natta | Almanya, İtalya | "...yüksek polimerleri ilgilendiren keşifleri için..." |
| 1964 | Dorothy Crowfoot Hodgkin | Birleşik Krallık | "...öneml biyokimyasal maddelerin yapısını X ışını teknikleri ile belirlemesi için..." |
| 1965 | Robert Burns Woodward | ABD | "...organik sentez ile ilgili başarıları için..." |
| 1966 | Robert Sanderson Mulliken | ABD | "...kimyasal bağlar ve molekillerin elektronik yapısını konu alan çalışmaları için..." |
| 1967 | Manfred Eigen, Ronald George Wreyford Norrish, George Porter | Almanya, Birleşik Krallık, Birleşik Krallık | "...aşırı hızlı kimyasal tepkimelerle ilgili çalışmaları için..." |
| 1968 | Lars Onsager | ABD | "...kendi adını taşıyan çift taraflı bağıntıları keşfi için..." |
| 1969 | Derek Harold Richard Barton, Odd Hassel | Birleşik Krallık, Norveç | "...konformasyon kavramının gelişmesine katkıları için..." |
| 1970 | Luis F. Leloir | Arjantin | "...şeker nükleotitleri ve onların karbonhidrat biyosentezindeki işlevlerini keşfi için..." |
| 1971 | Gerhard Herzberg | Kanada | "...moleküllerin, özellikle de serbest radikallerin elektron yapı ve geometrileri üzerine katkıları için..." |
| 1972 | Christian B. Anfinsen | ABD | "...ribonükleazla ilgili çalışması için..." |
| Stanford Moore, William H. Stein | ABD, ABD | "...ribonükleaz molekülünün kimyasal yapısıyla katalitik aktivitesi arasındaki bağlantının anlaşılmasına yönelik katkıları için..." | |
| 1973 | Ernst Otto Fischer, Geoffrey Wilkinson | Almanya, Birleşik Krallık | "...organometal bileşikleri üzerine çalışmaları için..." |
| 1974 | Paul J. Flory | ABD | "...makromoleküllerin fiziksel kimyası üzerine temel teorik ve deneysel çalışmaları için..." |
| 1975 | John Warcup Cornforth | Birleşik Krallık ve Avustralya | "...enzimlerle katalizlenen tepkimelerin stereokimyası üzerine çalışması için..." |
| Vladimir Prelog | İsviçre | "...organik molekül ve reaksiyonların stereokimyası alanındaki araştırmaları için..." |
[değiştir] 1976 - 2000
| Yıl | İsim | Ülke | Konu |
|---|---|---|---|
| 1976 | William Nunn Lipscomb, Jr. | ABD | "...boranların yapısı üzerine çalışmaları için..." |
| 1977 | Ilya Prigogine | Belçika | "...denge dışı termodinamik konusuna katkıları için..." |
| 1978 | Peter D. Mitchell | Birleşik Krallık | "...kemiozmotik kuramın formüllerini bulduğu için..." |
| 1979 | Herbert C. Brown, Georg Wittig | Birleşik Krallık, Almanya | "...sırasıyla, bor ve fosfor içeren bileşiklerin organik sentez reaktifleri olarak kullanımlarını geliştirmeleri için..." |
| 1980 | Paul Berg | ABD | "...nükleik asitlerin, özellikle de rekombinant DNA'nın biyokimyası üzerine temel çalışmaları için..." |
| Walter Gilbert,Frederick Sanger | ABD, Birleşik Krallık | "...nükleik asitlerdeki baz dizilerinin belirlenmesiyle ilgili katkıları için..." | |
| 1981 | Kenichi Fukui, Roald Hoffmann | Japonya, ABD | "...kimyasal tepkimelerin davranışını ilgilendiren kuramları için..." |
| 1982 | Aaron Klug | Birleşik Krallık, Güney Afrika | "...kristalografik elektron mikroskopisini geliştirmesi ve biyolojik önemi olan nükleik asit-protein komplekslerinin yapılarını aydınlatışı için..." |
| 1983 | Henry Taube | ABD | "...elektron aktarım tepkimelerinin işleyişi üzerine çalışması için..." |
| 1984 | Robert Bruce Merrifield | ABD | "...katı bir matris üzerinde kimyasal senteze yönelik yöntem geliştirmesi için..." |
| 1985 | Herbert A. Hauptman, Jerome Karle | ABD, ABD | "...kristal yapılarının belirlenmesine yönelik doğrudan yöntemler geliştirmedeki başarıları için..." |
| 1986 | Dudley R. Herschbach, Yuan T. Lee, John C. Polanyi | ABD, ABD, Kanada | "...temel kimyasal süreçlerin dinamiğini ilgilendiren katkıları için..." |
| 1987 | Donald J. Cram, Jean-Marie Lehn, Charles J. Pedersen | ABD, Fransa, ABD | "...yapıya özgü etkileşimi yüksek seçicilik gösteren moleküller geliştirme ve kullanmaları için..." |
| 1988 | Johann Deisenhofer, Robert Huber, Hartmut Michel | Almanya, Almanya, Almanya | "...bir fotosentetik tepkime merkezinin üç boyutlu yapısını belirlemeleri için..." |
| 1989 | Sidney Altman, Thomas R. Cech | Kanada ve ABD, ABD | "...RNA'nın katalitik özelliklerini keşifleri için..." |
| 1990 | Elias James Corey | ABD | "...organik sentez kuramı ve metodolojisini geliştirdiği için..." |
| 1991 | Richard R. Ernst | İsviçre | "...yüksek çözünürlüklü nükleer manyetik rezonans (NMR) spektroskopsinin geliştirilmesine katkıları için..." |
| 1992 | Rudolph A. Marcus | ABD | "...kimyasal sistemlerde elektron aktarım tepkimleri kuramına katkıları için..." |
| 1993 | Kary B. Mullis, Michael Smith | ABD, Kanada | "...DNA tabanlı kimya üzerine yöntemler geliştirilmesine yaptığı katkılar için..." |
[değiştir] Ayrıca bakınız
[değiştir] Kaynaklar
- ^ Alfred Nobel – The Man Behind the Nobel Prize. Nobel Foundation. Nobelprize.org/alfred nobel Erişim tarihi 07.10.2008 (İngilizce)
- ^ The Nobel Prize Awarders Nobel Foundation. Nobelprize.org/ödül sahipleri Erişim tarihi 07.10.2008 (İngilizce)
- ^ The Nobel Prize. Nobel Foundation. Nobelprize.org/nobel ödülü Erişim tarihi 10.07.2008 (İngilizce)
- ^ The Nobel Prize Amounts. Nobel Foundation. Nobelprize.org/nobel ödülü meblağları Erişim tarihi 07.10.2008 (İngilizce)
- ^ The Nobel Prize Award Ceremonies. Nobel Foundation. Nobelprize.org/ödül töreni Erişim tarihi 07.10.2008 (İngilizce)
- ^ Bo G Malmström ve Bertil Andersson. The Nobel Prize in Chemistry: The Development of Modern Chemistry. Nobelprize.org nobelprize.org, 2001-12-03. Erişim tarihi 08.10.2008
- ^ Nobel Laureates Facts. Nobel Foundation. Nobelprize.org/nobel ödülü vakaları Erişim tarihi 10.16.2008 (İngilizce)
- ^ Women Nobel Laureates. Nobel Foundation Nobelprize.org/ödül kazanan kadınlar listesi Erişim tarihi 07.10.2008 (İngilizce)
- ^ All Nobel Laureates in Literature. Nobel Foundation. Nobelprize.org/ kimya ödülü sahipleri Erişim tarihi 15.06.2009 (İngilizce)
- ^ The Nobel Prize in Chemistry 1901, Nobelprize.org http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1901/index.html 06-10-2008
- ^ The Nobel Prize in Chemistry 1902, Nobelprize.org http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1902/index.html 10-06-2008
- ^ Nobel Kimya Ödülü 1994. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 1994 Erişim tarihi 05.07.2009 (İngilizce)
- ^ Nobel Kimya Ödülü 1995. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 1995 Erişim tarihi 05.07.2009 (İngilizce)
- ^ Nobel Kimya Ödülü 1996. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 1996 Erişim tarihi 05.07.2009 (İngilizce)
- ^ a b Nobel Kimya Ödülü 1997. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 1997 Erişim tarihi 05.07.2009 (İngilizce)
- ^ a b Nobel Kimya Ödülü 1998. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 1998 Erişim tarihi 05.07.2009 (İngilizce)
- ^ Nobel Kimya Ödülü 1999. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 1999 Erişim tarihi 05.07.2009 (İngilizce)
- ^ Nobel Kimya Ödülü 2000. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 2000 Erişim tarihi 05.07.2009 (İngilizce)
- ^ a b Nobel Kimya Ödülü 2001. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 2001 Erişim tarihi 05.07.2009 (İngilizce)
- ^ a b Nobel Kimya Ödülü 2002. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 2002 Erişim tarihi 05.07.2009 (İngilizce)
- ^ a b Nobel Kimya Ödülü 2003. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 2003 Erişim tarihi 05.07.2009 (İngilizce)
- ^ Nobel Kimya Ödülü 2004. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 2004 Erişim tarihi 05.07.2009 (İngilizce)
- ^ Nobel Kimya Ödülü 2005. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 2005 Erişim tarihi 05.07.2009 (İngilizce)
- ^ Nobel Kimya Ödülü 2006. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 2006 Erişim tarihi 05.07.2009 (İngilizce)
- ^ Nobel Kimya Ödülü 2007. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 2007 Erişim tarihi 05.07.2009 (İngilizce)
- ^ Nobel Kimya Ödülü 2008. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 2008 Erişim tarihi 05.07.2009 (İngilizce)
- ^ Nobel Kimya Ödülü 2009. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Kimya Ödülü 2009 Erişim tarihi 08.11.2010 (İngilizce)
[değiştir] Dış bağlantılar
Wikimedia Commons'ta
Nobel Kimya Ödülü sahipleri listesi ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.
- İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi'nin resmi websitesi
- Nobel Vakfı'nın resmi websitesi
- Nobelprize.org/Nobel sahipleri ve Üniversiteleri
|
||||||||
