Nikolay Semyonov

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Nikolay Nikolayevich Semenov
Nikolay Semyonov Nobel.jpg
Doğum Nikolay Nikolayeviç Semyonov
3 Nisan 1896
Saratov, Rusya
Ölüm 25 Haziran 1986
Moskova
Milliyeti Rusya Rus
Dalı Fizikçi, kimyacı
Doktora hocası Abram Ioffe
Aldığı ödüller Nobel prize medal.svg 1956 Nobel Kimya Ödülü

Nikolay Nikolaevich Semenov(3 Nisan 1896 - 25 Haziran 1986), Rus fizikçi, kimyager. Kimyasal Tepkimelerin nasıl oluştuğunu açıklayan çalışmaları özellikle zincirleme kimyasal tepkimeler buluşuyla 1956 yılında Nobel Kimya Ödülünü almıştır.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

21 yaşında fizik ve matematik öğrenimi gördüğü Petersburg Üniversitesini bitirdi.Tomsk'takı Sibirya Üniversitesi'nde 3 yıl tak dersleri verdi.Devrimden sonra Leningrad Fizik ve Teknoloji kurumunda görevlendirildi.Burada Elektronik Oluşumlar deneyliğı başkanı oldu 32 yaşında profesörlüğe yükseltildi ve Leningrad Politeknik kurumuna atandı.Daha sonra Moskova Üniversitesi Kimyasal Kinetik bölüm başkanlığı yaptı.Semenov´un çalışmaları daha çok kimyasal tepkimelenn nasıl olduğu üzerinde yoğunlaştı.

Buluşu[değiştir | kaynağı değiştir]

Oksitlenme, çatlama, halojenleşme (halojenler grubundan biri olma, eksiği olan bir elektronu almaya eğilimli) ve polımerleşme (formülü bileşenlerin formülleri olma) gibi pek çok tepkime zincirleme oluyordu.Yani tepkimede ortaya çıkan şey veya şeyler tepkimenin devam etmesini sağlıyordu.Ikül çatılmış oyun kağıdı dizilerinden birinin devrilmesiyle bütün dizinin art arda yıkılmasına benzer yanma ve lisyon gibi kimyasal veya atomsal oluşumlar.

Max Bodenstein ilk kez kimyasal zincirleme tepkimeden söz etmiş fakat bilim adamları konu üzerinde duramamışlardı. Araştırma işlerinde çalışanların veya araştırmayı hayal biçimi seçenlerin en büyük sorunu uygun bir problemi ele alınabilir şekilde düzenlemektir.Problem açık ve seçikse düzenlendikten sonra çözüm aranır. Problem düzenlemek en az onu çözmek kadar güçtür.Bunu bilen Semenov, Bodenstein'in düzenlediği iakal üzerinde yeterince durulmamış " kimyasal zincirleme tepkimelerin" nasıl olduğunu çözülmesi gereken bir problem olarak kabul edip araştırmalarına başladı.

Fosforun oksitlenmesini incelerken dallanan zincirleme tepkimeler gördü.Fosfor durağan halinden birdenbire şiddetli bir tepkimeye giriyordu.Bunun nedeni, bileşiğin basınç, yoğunluk ve kütlesi İle zincirleme sonunda oluşan karışımın miktarı gibi etkenlerdi.Bu öğelerden herhangi birindeki değişiklik bir sınır değere ulaştırıyordu.Bu değerin altında tepkime olmuyor fakat üstünde saniyeden çok daha kısa bir sürede "zincirleme patlama" denilen olay görülüyordu. "Isıl patlamanın" aksine, zincirleme patlama yavaş tepkımelenn oluşturduğu ısınmalardan tamamen bağımsızdı.

Semenov bütün bu olguların geliştirdiği dallanan zincirleme tepkimeler kuramı ile açıklıyordu.Atom ve kökçükler içeren ana zincirin her aşamasında etkili olan birden fazla merkez belirdiğini ileri sürüyordu.Dallanma sayısı uç noktalann sayısını aşarsa, zincirleme tepkime hızı katlanarak anıyor ve bütün karışımın tutuşmasına yanı zincirleme patlamaya neden oluyordu.Fakat zincirin tamamında dallanma hiç olmazsa tepkime durağanlaşıyor ve çok düşük sıcaklıklarda son derece yavaşlıyordu.Bu nedenle zincirleme tepkimelerde dış öğelerin büyük önemi vardı.Daha sonraları yaptığı araştırmaları sonucunda "yozlaşmış dallanma " adını verdiği olgunun bulunduğu yeni zincirleme tepkiler buldu.

Birçok tepkimede ısı vererek başlıyordu.Tepkimede ortaya çıkan ısı ortamdan ayrılan ısıdan (fazla ise "ısıl patlama" görülüyordu.Yani ısıl patlamanın nedeni olan ortaya çıkan ısı zincirleme patlamanın sonucuydu.1934 yılında "zincirleme tepkimeler" adlı kitabı yayınlanıp bir yıl sonra batı dillerine çevrilince tepkimelerin daha anlaşılmasına katkıları yaygınlaştı.Hidrojenin ve metanın oksitlenmesi,alkali bromitler ile alkalikloritlerın ayrışmaları açıklığa kavuştu Siyaset ve bilimsel çalışmaları birlikte yürütmeyi çok İyi başaran Semenov. zincirleme tepkimeler pratik ve kuramına katkılanndan dolayı 1956 yılı Nobel Kimya ödülünü aldı Böylece Nobel alan ilk Sovyet vatandaşı oldu.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]