Babür İmparatorluğu

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Bu maddedeki veya maddenin bir bölümündeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız. Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Babür İmparatorluğu گوركانى Soltanat-e Moġulī-ye Hend ←   ← 1526 – 1858 → Bayrak Başkent Lahor, Yeni Delhi, Agra, Kabil, Lucknow ve Bhopal Resmi dili Farsça, Çağatayca, Urduca Yönetim Monarşi İmparator  - 1526-1530 Babür  - 1837-1857 II.Bahadır Şah Tarih  - Kuruluş tarihi 21 Nisan, 1526  - Yıkılış tarihi 21 Eylül, 1858 Yüzölçüm 3.000.000 km² (1.158.306 sq mi) Nüfus  - 1700 est. 150.000.000  Para Birimi Rupi

Babür İmparatorluğu (Farsça: امپراتوری مغولی هند Amīrtārī-ye Moġulī-ye Hend (Hint Moğol Emirliği^[1]) ya da سلطنت مغولی هند Soltanat-e Moġulī-ye Hend (Hint Moğol Sultanlığı^[2]), kendi adlandırması: گوركانى Gurakānī^[3]), günümüzde Hindistan toprakları üzerinde bulunan bölgede kurulmuş olan devlet.

Timur'un torunu olan Babür tarafından 1526 kurulmuştur. 1858 yılında bir isyan üzerine bölgeye müdahale eden İngiliz'lerce Hindistan'daki Babür İmparatorluğu'na son verilerek; Hindistan, Büyük Britanya İmparatorluğu'na bağlanılmıştır.

Hükümdarlığın adı: Gürganiyye 'dir.

Konu başlıkları 1 Siyasi Tarih 2 Egemenlik Alanı 3 Babürlülerin tarihe etkileri 4 Resimler 4.1 Mimarlar 4.2 Minyatürler 5 Kaynakça 6 Hint Moğol İmparatorluğu hükümdarları 6.1 Soyağacı

[değiştir] Siyasi Tarih

Timur'un torunlarından Zahireddin Muhammed Babür tarafından bugünkü Hindistan topraklarında kurulmuştur. Zahireddin Muhammed Babür 1483 yılında Fergana'da doğmuştur. Babası Fergana hükümdarı Ömer Şeyh Mirza'dır, ki Şeyh Mirza aynı zamanda Timur'un torunudur. Babasının ölümünden sonra amcası ile yaptığı taht mücadesini kaybetmiş ve emri altındaki beylerle birlikte 1504' te Kabil'e gitmiştir.

Devletin başkentini de burası yapmıştır. 1519 yılında Pencap bölgesini ele geçirmiş, 1524 yılında Delhi Sultanını yenilgiye uğratarak Lahor'a girmiştir. Delhi'den sonra Agra'yı alan Babür Şah burayı başkent yapmıştır.1530 yılında bu şehirde ölmüştür. Babür Şah'dan sonra devletin başına oğlu Hümayun(1530-1556) geçmiştir.Tahtının ilk yıllarında kardeşleri ve akrabaları ile mücadele eden Hümayun bir yandan da Ludi hükümdarı ile mücadelede bulunmuş ve bu mücadelelerden galibiyetle ayrılmıştır. Yetenekli bir hükümdar olmayan Hümayun Şah 1566 yılında ölmüş yerine Ekber Şah(1556-1605) geçmiştir. Ekber Şah döneminde sarayda Hint etkisinin arttığı görülmüştür.Bu dönemde Hintliler de devlet ve askerlik işlerinde görev almaya başlamışlardır.

1605'de ölümünden sonra yerine Cihangir(1605-1627) geçmiştir. Bu dönemde önemli başarılar görülmemiş ve Kandahar şehrini İran ele geçirmiştir. Yapılan en önemli iş olarak Lahor ile Agra arasında yapılan yoldur. İngilizler bu dönemde Hindistan ticaretine el atmış ve Surat limanında yer açarak zamanla buradan Hindistan'ı ele geçirecek gelişmeyi sağlamışlardır. Cihangir'in ölümü üzerine yerine oğlu Şah Cihan(1628-1658) geçmiştir. Kardeşleri ile girdiği taht mücadelelerini kazandıktan sonra bir daha bu tip mücadelelerin yaşanmaması amacıyla kendi soyundan gelen bütün erkekleri öldürtmüştür. Şah Cihan döneminde Avrupalılar ile ilişkilerin daha da arttığı görülmektedir. Dönemin en önemli eseri ise Tac Mahal olarak bilinmektedir.Çok sevdiği eşi Ercümend Banu(Mümtaz Mahal) ölümü üzerine dünyanın en ünlü usta ve mimarlarını getirterek, (ki bunlar içinde Mimar Sinan'ın öğrencilerinden Mehmet İsa Efendi'de bulunmaktadır) muhteşem bir eser meydana getirilmiştir. Eserin yapımı 1631'de başlamış 1652'de bitirilmiştir.

1658 yılında hastalanan Şah Cihan'ın yerine oğlu Evrengzip(1658-1707) tahta çıkmıştır. Onun zamanında Hindistan ticaretinde Hollandalılar'da rol almaya başlamışlardır. 1707 yılında ölümü ile yine taht kavgaları başlamış ve ülke 1723'te Delhi ve Haydarabad şahlıkları olmak üzere ikiye ayrılmıştır. İran Hükümdarı 1739'da Delhi'yi zaptetmiş ve imparatorluk hazinesinin büyük bölümüne el koymuştur. 1748 yılında Afgan hükümdarı Hindistan'a girmiş ve bir çok eyaleti ele geçirmiştir. 1760'ta II. Alemgirşah'ın yerine II. Şah Alem geçmiş bu dönemde İngilizlerle 1764 Baksar Savaşı yapılmış ancak yenilgiye uğranınca İngilizler Hindistan'da hüküm sürmeye başlamışlardır. 1766 Allahabad Antlaşması ile İngiliz hakimiyeti daha da artmıştır. 1857 yılında çıkan Sipahi İsyanı'nı da bastıran İngilizler 1858 yılında bütün Hindistan'ı İngiliz İmparatorluğu'na katmışlardır (Bk:Britanya Hindistanı). Babür devleti Hindistan'ı tek bir çatı altında toplayarak, Hindistan'da İslamiyet'in yayılmasını sağlamışlardır.

[değiştir] Egemenlik Alanı

Kapladığı Alan : Hindistan, Pakistan, Bangladeş ve Afganistan ülkeleridir. (2.700.000 km 2).

[değiştir] Babürlülerin tarihe etkileri

• Hindistanda müslümanlığın yerleşmesini sağlamışlardır.
• Tac Mahal'i miras bırakmışlardır.

[değiştir] Resimler

[değiştir] Mimarlar

Babüri Mescidi	Hümayun Türbesi	Agra kalesi	Fatehpur Sikri
Lahore kalesi	Mirza Gıyas Beg'in mezarı (Agra)	Şalımar bahçesi (Şrinagar)	Tac Mahal
Kızıl Kale (Delhi)	Badşahi Mescidi (Lahore)

[değiştir] Minyatürler

Babür	Panipat muharebesi	Ekber	Saraya davet edilen Cizvit rahibi ile Ekber
Şah Abbas (Safevi, solda) ile Cihangir Şah (sağda)	Cihangir döneminin ressamlarından Üstad Mansur'un Truthahn (kuş)	Şah-ı Cihan	Kuran'ı okuyan Evrengzeb

[değiştir] Kaynakça

1. ^ L. Canfield, Robert; Jonathan Haas (2002). Turko-Persia in Historical Perspective. Cambridge University Press. ISBN 0521522919, 9780521522915. ; p. 20;
2. ^ Edward Balfour The Encyclopaedia Asiatica, Comprising Indian Subcontinent, Eastern and Southern Asia, Cosmo Publications 1976, S. 460, S. 488, S. 897
3. ^ Zahir ud-Din Mohammad (2002-09-10). Thackston, Wheeler M.. ed. The Baburnama: Memoirs of Babur, Prince and Emperor. Modern Library Classics. ISBN 0375761373. "Note: Gurkānī is the Persianized form of the Mongolian word "kürügän" ("son-in-law"), the title given to the dynasty's founder after his marriage into Genghis Khan's family."

[değiştir] Hint Moğol İmparatorluğu hükümdarları

• Babür Şah (1483 - 1530)
• Nasireddin Muhammed Hümayun Şah (1530 - 1540)
• Ekber (1556 - 1605)
• Cihangir Şah (1605 - 1627)
• Şah-i Cihan I (1627 - 1658)
• Alemgir Şah I (Evrengzeb, 1658 - 1707)
• Bahadır Şah I (1707 - 1712)
• Cihahgir Şah (1712 - 1713)
• Ferruh - Siyer Şah (1713 - 1719)
• Refiudderecat Şah (1719)
• Şah-i Cihan II (1719)
• Muhammed Şah (1719 - 1748)
• Ahmet Şah (1748 - 1754)
• Alemgir Şah II (1754 - 1759)
• Şah-I Alem (1759 - 1806)
• Ekber Şah (1806 - 1837)
• Bahadır Şah II (1837 - 1858)

[değiştir] Soyağacı

Ömer Şeyh

Kutluk Nigâr

Babür (1526-30)

Hümayun (1530-39, 1555-56)

Kamran

Hindar

Askari

Ekber (1556-1605)

Mirza Hakim

Cahangir (1605-27)

Murad

Daniyal

Hüsrev

Şah Cahan (1628-58)

Şahriyar

Dala Şiko

Şah Şuca

Avrangzeb (1658-1707)

Murad Bahş

Muhammed Sultan

I.Bahadur Şah (1707-12)

M.Azzam

Ekber

Cahandar Şah (1712-13)

Acem üş-Şan

Rafi üş-Şan

Cahan Şah

II.Alamgir (1754-59)

Ferruh Siyer (1713-19)

Rafi Ud-Daulat (1719)

Rafi ul-Darcat (1719)

M.İbrahim (1719)

Muhammed Şah (1719-48)

Şah Alem (1759-1806)

Ahmed Şah (1748-54)

II.Ekber Şah (1806-37)

II.Bahadur Şah (1837-58)