Batı Hiung-nu

	Türk tarihi;
Ön Türk Bozkır İmparatorlukları Memlûklar / Türkmenler Moğolların Mirasçıları Anadolu - Rumeli Türk Cumhuriyetleri	g • t • d
	g • t • d

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Git ve: kullan, ara

Batı Hiung-nu (Çince: 西匈奴 pinyin: xī xiōng nú; M.Ö. 56 - 36), Hiung-nu'nun tanhu sülalesinden Çiçi Tanhu (郅支單于 zhìzhī dānyú ; taht M.Ö. 56 - 36)'nun batıya kayarak kurduğu yönetim.

Hiung-nu'ların başında bulunan Ho-han-ye Tanhu (呼韓邪單于 hūhánxié dānyú)'nin ekonomik sıkıntıları da neden göstererek Çin egemenliğine girmek istemesi kardeşi Çiçi tarafından "atalarına saygısızlık" olarak kabul edilmiştir. Bu nedenle Hiung-nu, M.Ö. 46 yılında Çiçi ve Ho-han-ye kardeşler arasında Doğu Hiung-nu ve Batı Hiung-nu olmak üzere ikiye ayrıldı. Batı Hiung-nu'yu Çiçi, Doğu Hiung-nu'yu Ho-han-ye yönetti. Batı Hiung-nu Talas'ın batısında Aral gölü, Batı Türkistan ve Karadeniz'in kuzeyine kadar^{[kaynak belirtilmeli]} olan bölüme egemen olmuştur.

Batı Hiung-nu'ların başında bulunan Çiçi'nin Çin'e karşı verdiği mücadelede kısa bir süre sonra başarısız olduğu görülmüştür. Zira Çiçi, Çin ile mücadelede eski Hiungnu savaş taktiklerini bırakarak bir şehir kurup burayı kale haline getirerek savunma savaşı yapmayı yeğlemiştir. Bu kendisinin birinci hatasıdır. Yenilgisinde etkili olan diğer hata ise emri altında bulunan askerlere çok sert davranmasıdır.

Ho-han-ye'nin ölümünden sonra M.S. 46 - 48 yıllarında Doğu Hiung-nu Panu ve yeğeni Pi'nin taht kavgasına sahne oldu.

Çiçi yönetimindeki Hiung-nu'lara daha sonra Kuzey Hiung-nu'ların dağılmasıyla batıya göç eden Kuzey Hiung-nu kabileleri de katılmıştır. Bu kabilelerin bir kısmının daha sonra Batıya göçerek Avrupa hunlarını kurduğu, bir kısmının da daha güneye inerek Akhunları oluşturduğu görüşü yaygındır.^{[kaynak belirtilmeli]}

Konu başlıkları

1 Çiçi'nin Çin kayıtlarındaki sözleri
2 Literatürde meydana gelen karışıklık
- 2.1 Kaynakça
3 Hiung-nu Soyağacı
4 Ayrıca bakınız

[değiştir] Çiçi'nin Çin kayıtlarındaki sözleri

Ho-han-ye'nin Çin egemenliğine girme politikasına karşı çıkan Çiçi, bağlı kabileleriyle birlikte Issık Gölü ve çevresine çekilmiştir.

Çin kayıtlarında Çiçinin bir sözü: "Boyun eğmeyeceğiz. Zira öteden beri Hiungnular kuvveti takdir eder, tabi olmayı hakir görürler. Savaşçı süvari hayatımız sayesinde adı yabancıları titreten bir ulus olduk. Biz ölsek de, kahramanlığımızın şöhreti kalacak, çocuklarımız ve torunlarımız diğer kavimlerin efendisi olacaktır.^{[kaynak belirtilmeli]}

[değiştir] Literatürde meydana gelen karışıklık

Türk tarih literatüründe üç tane "Batı Hun İmparatorluğu" ismine rastlanmaktadır.

1. 16 Büyük Türk devleti içerisinde sayılan "Batı Hun İmaparatorluğu"; Türkiye Cumhuriyeti'nin literatüründe, hiç bir zaman batıda kalmamış bu yönetim "Batı Hun" olarak adlandırılmakta ve Kuzey Hiung-nu'nun ilk tanhu'su olan Panu, Güney Hiung-nu'nun ilk tanhu'su olarak gösterilmektedir.
2. Asıl Batı Hiung-nu; Çiçi'nın yönettiği Batı Türkistan'ı kapsayan kısa ömürlü devlettir.
3. Avrupa'daki Hun İmparatorluğu da Batı Hun (Avrupa-Batı kastedilerek) olarak bazı kaynaklarda ifade edilmektedir.