İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı

681-744
Başkent Belirlenmemiş
Dil(ler) Göktürkçe
Din Tengricilik
Yönetim Monarşi
Kağan
 - M.S. 680-691 Kutluk Kağan
 - M.S. 743-745 Bomey Tegin Kağan
Türk tarihi
Kashgari map.jpg

İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı (Çince: 後突厥/后突厥, pinyin: Hou Tūjué veya 突厥第二汗國; 681 - 744), Çin egemenliğine giren Göktürkler (Doğu Göktürk Kağanlığı) Kutluk Kağan zamanında yeniden bağımsızlığına kavuştu. Bu yüzden bu devlete "Kutluk Devleti" de denir.

Göktürklerin yeniden bağımsızlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kutluğ İlteriş Kağan dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Elli yıllık bir esaretin ardından 680 yılında Aşina soyundan gelen Kutluk akıl hocası Bilge Tonyukuk la birlikte Çine isyan etti. Kutluk az zamanda Ötüken başkent olmak[kaynak belirtilmeli] üzere kağanlığı örgütledi Bu yüzden İl'i (devleti) derleyip toparlayan anlamına gelen İl Teriş ünvanı verildi. Kardeşi Kapgan'ı şad ilan etti ve Veziri Tonyukuk'u diplomasi ve ordu işlerinin başına geçirdi.

Oğuzlara karşı sefer[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırgızlar'a karşı sefer[değiştir | kaynağı değiştir]

Türgişlere karşı sefer[değiştir | kaynağı değiştir]

Kapgan Kağan dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kutluğun ölümünden sonra yerine Kapgan Kağan geçti. Bu dönemde Kutluk Devleti en parlak dönemini yaşadı. Kapgan Kağanın siyaseti;

Bu amaçla Çin'i hakimiyet altına aldı[kaynak belirtilmeli] fakat Çinin kültüründen uzak kalmak için sadece vergiye bağladı.

Bilge Kağan dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kapgan Kağan'dan sonra Bilge Kağan geçti. Kardeşi Kültigin ile taht kavgasına girişmedi; beraber devleti yönettiler. En büyük yardımcıları Tonyukuk idi. Çin ile ticari ilişki geliştirildi. Batı Türkistan'daki türk boyları tamamen bağlandı. 725 yılında devletin bel kemiği olan Tonyukuk öldü. 731’de Kültigin öldü. 734 yılında da Bilge öldü.

Daha sonra tahta çıkan kağanlar atalarının kurduğu devleti iyi yönetme becerisi gösteremediler. Karluk, Basmil ve (Onogurlar- Oğuzlar:Uygurlar)’ın çıkardığı isyanı bastıramadılar. 745 yılında Ötüken ve çevresini Uygurlar ele geçirerek; Türklerin ve Orta Asya'nın yeni temsilcisi oldular. Türgişler de Batı Türkistan'ı yönettiler.

Oğuzlara karşı sefer[değiştir | kaynağı değiştir]

Basmillere karşı sefer[değiştir | kaynağı değiştir]

Kitanlara karşı sefer[değiştir | kaynağı değiştir]

Yiyen Kağan[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilge Kutluk Kağan[değiştir | kaynağı değiştir]

Orhun Yazıtları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilge Kağan Orta Asya Türk boylarına şöyle sesleniyor:

“Ey Türk budunu. Üstte gök yıkılmaz, altta yer delinmezse devletini, töreni kim bozabilir?” [1]

II. Göktürk Kağanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Göktürklerin soyağacı[değiştir | kaynağı değiştir]

 
 
 
 
 
 
 
 
Göktürk Kağanlığı (Aşina)
Doğu Kanadı (Bumin Kağan)
Batı kanadı (İstemi Yabgu)
(552 - 582)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Batı Göktürk
(Tarduş Kağan)
(582 - 657/739)
 
 
 
 
 
 
 
Doğu Göktürk
(İşbara Kağan)
(582 - 630)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İkinci Doğu Göktürk
İlteriş Kağan (Kutluk)
(682 - 745)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Hazar Kağanlığı
(tartışmalı)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Beş Hanedan
Şatuo (Göktürk)
(907 - 960)
 
 


Otuz Göktürk tezi[değiştir | kaynağı değiştir]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Göktürk Kağanlığı (Aşina)
Doğu Kanadı (Bumin Kağan)
Batı kanadı (İstemi Yabgu)
(552 - 587)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Karluk
Üç Ok -3-
 
 
Batı Göktürk
(Tardu Kağan)
(587 - 657/739)
On Ok -10-
 
 
 
 
 
Doğu Göktürk
(İşbara Kağan)
(587 - 630)
Oniki Ok -12-
 
Basmıl
Beş Ok -5-
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tang Hanedanı
"Esaret dönemi"
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İkinci Doğu Göktürk
İlteriş Şad
(681 - 744)
Otuz Ok -30-
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Orhon Yazıtları-Kül Tigin, Bilge Kağan, Tanyukuk, Talat Tekin, Simurg, ISBN 975-7981-20-6.