İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı
|
|||||||||||||||||||||||||||||
| Türk tarihi |
Ön Türkler
Bozkır imparatorlukları
Memlûkler / Türkmenler
Moğolların mirasçıları
Anadolu / Rumeli
Türk cumhuriyetleri
|
İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı (Çince: 後突厥/后突厥, pinyin: Hou Tūjué veya 突厥第二汗國; 681 - 744), Çin egemenliğine giren Göktürkler (Doğu Göktürk Kağanlığı) Kutluk Kağan zamanında yeniden bağımsızlığına kavuştu. Bu yüzden bu devlete "Kutluk Devleti" de denir.
Konu başlıkları |
[değiştir] Göktürklerin yeniden bağımsızlığı
[değiştir] Kutluğ İlteriş Kağan dönemi
Elli yıllık bir esaretin ardından 680 yılında Aşina soyundan gelen Kutluk akıl hocası Bilge Tonyukuk la birlikte Çine isyan etti. Kutluk az zamanda Ötüken başkent olmak[kaynak belirtilmeli] üzere kağanlığı örgütledi Bu yüzden İl'i (devleti) derleyip toparlayan anlamına gelen İl Teriş ünvanı verildi. Kardeşi Kapgan'ı şad ilan etti ve Veziri Tonyukuk'u diplomasi ve ordu işlerinin başına geçirdi.
[değiştir] Oğuzlara karşı sefer
| Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
[değiştir] Kırgızlar'a karşı sefer
| Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
[değiştir] Türgişlere karşı sefer
| Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
[değiştir] Kapgan Kağan dönemi
Kutluğun ölümünden sonra yerine Kapgan Kağan geçti. Bu dönemde Kutluk Devleti en parlak dönemini yaşadı. Kapgan Kağanın siyaseti;
- Çin'i baskı altında tutmak.[kaynak belirtilmeli]
- Çin hakimiyetinde bulunan Göktürk topraklarını geri almak.[kaynak belirtilmeli]
- Orta Asya'daki tüm Türk boylarını bir çatı altında toplamak.[kaynak belirtilmeli]
Bu amaçla Çin'i hakimiyet altına aldı[kaynak belirtilmeli] fakat Çinin kültüründen uzak kalmak için sadece vergiye bağladı.
[değiştir] Bilge Kağan dönemi
Kapgan Kağan'dan sonra Bilge Kağan geçti. Kardeşi Kültigin ile taht kavgasına girişmedi; beraber devleti yönettiler. En büyük yardımcıları Tonyukuk idi. Çin ile ticari ilişki geliştirildi. Batı Türkistan'daki türk boyları tamamen bağlandı. 725 yılında devletin bel kemiği olan Tonyukuk öldü. 731’de Kültigin öldü. 734 yılında da Bilge öldü.
Daha sonra tahta çıkan kağanlar atalarının kurduğu devleti iyi yönetme becerisi gösteremediler. Karluk, Basmil ve (Onogurlar- Oğuzlar:Uygurlar)’ın çıkardığı isyanı bastıramadılar. 745 yılında Ötüken ve çevresini Uygurlar ele geçirerek; Türklerin ve Orta Asya'nın yeni temsilcisi oldular. Türgişler de Batı Türkistan'ı yönettiler.
[değiştir] Oğuzlara karşı sefer
| Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
[değiştir] Basmillere karşı sefer
| Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
[değiştir] Kitanlara karşı sefer
| Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
[değiştir] Yiyen Kağan
| Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
[değiştir] Bilge Kutluk Kağan
| Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
[değiştir] Orhun Yazıtları
Bilge Kağan Orta Asya Türk boylarına şöyle sesleniyor:
“Ey Türk budunu. Üstte gök yıkılmaz, altta yer delinmezse devletini, töreni kim bozabilir?” [1]
[değiştir] II. Göktürk Kağanları
- Kutluk Kağan (680-691)
- Kapgan Kağan (691-716)
- İnel Kağan (716)
- Bilge Kağan (716-734)
- Yollyg-Tegin Izhan-Kağan (734-39)
- Bilge Kutluk Tengri-Kağan (739-41)
- Siuan Kağan (741)
- Il-Itmysh Bilge-Kağan (741-42)
- Ozmyş (Ozmış) Kağan (742-43)
- Bomei-Tegin Kağan (743-45)
[değiştir] Göktürklerin soyağacı
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Göktürk Kağanlığı (Aşina) Doğu Kanadı (Bumin Kağan) Batı kanadı (İstemi Yabgu) (552 - 582) |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
Batı Göktürk (Tarduş Kağan) (582 - 657/739) |
|
|
|
|
|
|
|
Doğu Göktürk (İşbara Kağan) (582 - 630) |
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
İkinci Doğu Göktürk İlteriş Kağan (Kutluk) (682 - 745) |
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
Hazar Kağanlığı (tartışmalı) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Beş Hanedan Şatuo (Göktürk) (907 - 960) |
|
|
||||||||||||||||||||||||
[değiştir] Otuz Göktürk tezi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Göktürk Kağanlığı (Aşina) Doğu Kanadı (Bumin Kağan) Batı kanadı (İstemi Yabgu) (552 - 587) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
Karluk Üç Ok -3- |
|
|
Batı Göktürk (Tardu Kağan) (587 - 657/739) On Ok -10- |
|
|
|
|
|
Doğu Göktürk (İşbara Kağan) (587 - 630) Oniki Ok -12- |
|
Basmıl Beş Ok -5- |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Tang Hanedanı "Esaret dönemi" |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
İkinci Doğu Göktürk İlteriş Şad (681 - 744) Otuz Ok -30- |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
[değiştir] Kaynakça
- ^ Orhon Yazıtları-Kül Tigin, Bilge Kağan, Tanyukuk, Talat Tekin, Simurg, ISBN 975-7981-20-6.