Avrupa ekonomisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Avrupa Ekonomisi
aksi ifade edilmedikçe 2003 süresinde
Nüfus: 710.000.000
GDP (PPP): US$ $12,82 Trilyon (2006)
GDP/capita (PPP): $ 29.300
GDP/capita (currency): $30.937
Yıllık büyüme
kişi başı GDP:
%2,8
%10 üst gelir %27,5
Milyonerler 2.6 milyon (%0,3)
İşsizlik %8,8 (2006)
Tahmini Bayan
gelir
%56 erkeklerin
Rakamların çoğu 2002 UNDP den alınmadır.Bazı rakamlar bazı ülkelerin
noksan bilgilerini hesaba katmaz.

Avrupa ekonomisi, 48 farklı devlet içinde 710 milyondan fazla kişiyi kapsar. Benzer diğer kıtalar, Avrupa devletlerinin farklı zenginlikleri, en fakirlerinin diğer kıtalardaki en fakir devletlerin yaşam standartlarından ve GDP koşullarından çok üstünde olmasına rağmen. Zenginlikler farkı en kabaca Avrupa boyunca batı-doğu bölümünde görülebilir. Batı Avrupa ülkelerinin hepsi yüksek GDP ve yaşam standartlarına sahipken Avrupa ekonomilerinin pek çoğu hâӀâ eski Yugoslavya ve çöken Sovyetler Birliği'inden hasıl olmaktadır. Buradaki Avrupa sözcüğü Avrupa ekonomisi sınırlarını Asya'da Azerbaycan ve Kıbrıs sınırı olarak içerir. Kıta olarak Avrupa, dünyada en büyük ekonomiye sahiptir. Avrupa'nın en geniş ulusal ekonomisi Almanya olup nominal GDP de global olarak 3. sıradadır ve satın alma gücü paritesi 'nde (PPP) GDP beşinci sıradadır ve onun ikincisi Birleşik Krallık olup nominal GDP de global üçüncüsü ve PPP GDP de altıncıdır. Avrupa Birliği dünyanın en geniş (IMF ve Dünya Bankası'na göre 2005) veya ikinci en geniş ekonomisidir (CIA world Factbook-2006).

Ekonomik Gelişme[değiştir | kaynağı değiştir]

1945 öncesi: Endüstriyel büyüme[değiştir | kaynağı değiştir]

II. Dünya Savaşı öncesi büyük finansman ve endüstri devletleri Birleşik Krallık,Fransa,Almanya ve İtalya idiler. Endüstri devrimi Britanya'da başladı ve hızla Avrupa'ya yayıldı.

1945-1990:Soğuk savaş dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

II. Dünya Savaşı'nı takiben Avrupa'nın ekonomisi ve alt yapısı parçalanmıştı.

Avrupa Birliği'nin yükselişi[değiştir | kaynağı değiştir]

1991 yılında Doğu Avrupa ve SSCB etrafında sosyaӀizm çöktüğünde bu devletler serbest piyasa ekonomi sistemine adapte olmaya çalışıyorlardı. Mamafih, başarı derecesinde çeşitli farklar vardı. Merkezi Avrupa devletlerinden olan Macaristan, Slovenya, Romanya ve Polonya kabul edilebilir çabuklukta adapte oluyordu. Buna rağmen Sovyet Devletleri'nden Rusya ve Ukrayna kolayca ufalanabilen alt yapılarını reform etmek için uğraşıyorlardı. Batı Avrupa yeni demokratik doğu ile ekonomik bağlarını çabukça geliştirecekti. Eski Sovyet devletleri değişim ile meşgul olduğunda Yugoslavya sivil savaşta küçülüyordu. Avrupa'nın en büyük ekonomisi Almanya, 1991 yılında eski Sovyet devletleri ile birleşmek için uğraşıyordu. Rusya, ülkenin doğu kısmını kontrol ediyordu ve altyapısını soğuk savaş döneminde başka yere nakletmişti ve batı uzun yıllar doğuyu eşit seviyeye getirmek için uğraştı. Barış Yugoslavya'ya on yıldır gelmedi ve 2003 yılı ile hâӀâ orada pek çok NATO ve Avrupa Birliği barış gücü askerleri Bosna-Hersek, Makedonya ve Kosova'da hazır bulunuyor. Savaş, ekonomik büyümeye şiddetlice zarar veriyordu, 1990 yılında sadece Slovenya gerçek ilerleme kaydediyordu. Bu zamanda Avrupa Birliği'nde 16 üyeden 12'si Avrupa Bölgesi'nin parçası haline geldi. Bu ülkeler arasında para birliği sağlandı. Kalan üç devlet olan Danimarka, İsveç ve Birleşik Krallık kendi ulusal paralarını kullanmaktadırlar. Türkiye de kendi parası olan Türk Lirası'nı kullanmaktadır.

Para birimi ve Merkez Bankaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa içindeki çoğu ülkelerin para birimi, Avrupa Birliği'nin para birimi olan Avro'dur. Avrupa Birliği üyesi olup kendi ülke parasını kullanan ülkelerden Birleşik Krallık, Danimarka'dır .Üye olmadığı halde Avro kullanan ülkeler ise Monako, San Marino ve Vatikan'dır. Aşağıdaki liste 17 Kasım 2004 tarihine göre Merkez Bankaları ve Avrupa para birimleri arasındaki pariteyi USD $ karşı değerlerini ifade etmektedir.

Memleket Para Birimi Avro Değeri USD $ değeri Merkez Bankası
 Arnavutluk Lek 0,008 0,01 Arnavutluk Merkez Bankası
 Andorra Peseta, Fransız Frangı 1,3 Andorra Merkez Bankası
 Bosna-Hersek Konvertibilna Marka 0,5 0,7 Bosna-Hersek Merkez Bankası
 Bulgaristan Leva 0,5 0,7 Bulgaristan Ulusal Bankası
 Hırvatistan Kuna 0,15 0,2 Hırvatistan Ulusal Bankası
 Kıbrıs Cumhuriyeti Lira 1,7 2,3 Kıbrıs Merkez Bankası
 Çek Cumhuriyeti Çek Korunası 0,03 0,04 Çek Ulusal Bankası
 Danimarka Danimarka Kronu 0,1 0,2 Danimarka Ulusal Bankası
 Estonya Estonya Kronu 0,06 0,08 Estonya Bankası
 Finlandiya Fin Markkası 1,3 Finlandiya Bankası/Avrupa Merkez Bankası
 Fransa Fransız Frangı 1,3 Fransız Bankası/Avrupa Merkez Bankası
 Gürcistan Lari 0,4 0,5 Gürcistan Merkez Bankası
 Almanya Mark 1,3 Almanya Federal Bankası
 Yunanistan Drahmi 1,3 Yunanistan Bankası
 Macaristan Forint 0,004 0,005 Macaristan Ulusal Bankası
 İzlanda İzlanda Kronu 0,01 0,02 İzlanda Merkez Bankası
 İrlanda Sterlin/Lira 1,3 Banc Ceannais na hEireann
 İtalya Lira 1,3 Avrupa Merkez Bankası
 Letonya Lats 1,5 1,9 Litvanya Merkez Bankası
 Lihtenştayn İsviçre Frangı 0,7 0,9 İsviçre Ulusal Bankası
 Litvanya Litas 0,29 0,35 Litvanya Bankası
 Lüksemburg Lüxemburg Frangı - 1,3 Para basma yetkisi Lüksemburg Dükalığı'na bağlıdır.
Makedonya Cumhuriyeti Makedonya Denar 0,2 0,2 Makedonya Cumhuriyeti Ulusal Bankası
 Malta Malta Lirası 2,3 3,1 Malta Merkez Bankası
Moldova Moldavya Moldova Leyi 0,6 0,8 Moldova Ulusal Bankası
 Monako Moldova Leyi - 1,3 Avrupa Merkez Bankası
Sırbistan-Karadağ Sıbistan Karadağ Sırp Dinarı - 1,3 Sırbistan Karadağ Merkez Bankası/Avrupa Merkez Bankası
 Hollanda Güilden/Florin - 1,3 Hollanda Bankası
 Norveç Norveç Kronu 0,1 0,2 Norveç Bankası
 Polonya Zloti 0,26 0,35 Polonya Ulusal Bankası
 Portekiz Escudo - 1,3 Portekiz Merkez Bankası
 Romanya Romanya Leyi 0,29 0,35 Romanya Ulusal Bankası
 Rusya Ruble 0,3 0,3 Rusya Merkez Bankası
 San Marino Lira - 1,3 San Morino Cumhuriyeti Merkez Bankası
 Sırbistan1 Sırbistan Dinarı 0,1 0,2 Sırbistan Ulusal Bankası
 Slovakya Slovak Koruna 0,3 0,3 Slovakya Ulusal Bankası
 Slovenya Slovenya Doları - 1,3 Slovenya bankası
 İspanya Peseta - 1,3 İspanya Bankası
 İsveç İsveç Kronu 0,1 0,2 Sveriges Riksbank
 İsviçre İsviçre Frangı 0,7 0,9 İsveç Ulusal Bankası
 Türkiye Lira 0,5 0,7 Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası
 Ukrayna Hrivna 0,2 0,2 Ukranya Ulusal Bankası
 Birleşik Krallık Sterlin/Lira 1,5 2,0 İngiltere Bankası
 Vatikan Lira 1,3 Vatikan Bankası
 Ermenistan Dram 0,002 0,002 Ermenistan Merkez Bankası
 Avusturya Şilin 1,3 Avrupa Merkez Bankası
 Azerbaycan Manat 0,0002 0,0002 Azerbaycan Milli Bankası
 Beyaz Rusya Ruble 1,3 Belarus Ulusal Bankası

Pek çok Sırp Dinar kullanırken,Otonom bölge olan Kosova 'da Avro resmi paradır. Öncelikle kullanılır; ancak oranın yerli Sırp halkı da Dinar'ı benimsemiştir.


Küresel ticari ilişkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa dış dünyada en fazla ABD, Brezilya, Japonya, Türkiye ve Rusya ile ekonomik ilişkiler içerisindedir.

Bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]