Domuz eti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Satılmak üzere kesilmiş domuz etleri.
Domuz eti paketleme süreci; Öldürme, Etleri Parçalama, Yağı Çıkarma, Tuzlama 1873 Viyana Dünya Fuarı'nda Cincinnati Pork Packers' Association tarafından sergilenen çizim (Kromolitografya, Ehrgott & Krebs, 1873)

Domuz eti, dünyada en çok tüketilen et çeşitlerinden biridir. Geçmişi MÖ 5000'lere dayanan, insanoğlunun en eski besin kaynaklarındandır. Orta Doğu'da ya da Çin'de domuzların evcilleştirilmesi ile tüketilmeye başlanmıştır. Pek çok doğa koşuluna uyum sağlayabilmesi, hemen hemen her şeyi yemesi[kaynak belirtilmeli] ve hızlı üremesi ve büyümesi nedeniyle kolay bakılan domuz, yakın çağlara kadar Avrupa ve Amerika kültürlerinde bir güz yiyeceği olarak değerlendirilmiştir. Yavruların olgunlaştığı bu dönemlerde, topluca mezbahalara giden domuzlar nedeniyle fiyatlar oldukça ucuz olmaktadır.

Günümüz yüksek refah ulkelerindeki tüketim ortamında bolca bulunan artık ve atıl yiyecek maddeleri, insanlarla aynı yiyecekleri tüketebilen domuzlar için yem olarak kullanılabilmektedir. Bu yüzden bu ulkelerde domuz eti sürekli olarak açık arayla en ucuz et çeşididir. Domuz eti ve diğer domuz ürünleri ticari seri üretimde ucuzluk ve ulaşılabilirlik bakımından tercih edilen hatta vaz geçilemez hammaddeler haline gelmiştir.[1]

Şeriata göre yönetilen ülkelerde, İsrail'de satılması, tüketilmesi yasalarca (Kaşrut) yasaklanmış olup, İskoç dağlılarının (Highlands) eski kültüründe domuz eti yemek bir tabuyken, 19. yüzyılda bu tabu ortadan kalmıştır.

Domuz eti tüketimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kişi başı, domuz etinden alınan günlük enerjinin
Ülkelere göre dağılımı.[2]
Sıralama Ülkeler Besin değeri (cal) Besin değeri (kJ)
1 Avusturya 352.8 1477
2 İsviçre 349.6 1464
3 Finlandiya 343.2 1437
4 Çin 331.8 1389
5 Fransa 301.6 1263
6 İspanya 296.3 1241
7 Danimarka 293.5 1229
8 Polonya 267.7 1121
9 Yugoslavya 264.3 1107
10 Almanya 247.1 1035

Kesim yerleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Domuz çok çeşitli kesim yerleri ile bilinmektedir. Bunlar arasında jambon (but), bacon (pastırma), tenderloin (bonfile), chop (pirzola), ribs (kaburga) en bilinenleridir. Ayrıca çok sayıda kıyma türünden işlenmiş et ürünü; sosis, sucuk ve salam da elde edilmektedir. Farklı ülkelerde yüzlerce çeşit işlenmiş domuz ürünleri bulunmaktadır.

Domuz etinden yapılmış çeşitli yemek ve et ürünleri[değiştir | kaynağı değiştir]


Nörosistiserkozis[değiştir | kaynağı değiştir]

thumn

Domuz, nematod ve sestod türünden pek çok parazitin ara veya ana konağıdır. Trichinella Spiralis adlı nematod konağı olan domuzlar insanlara çiğ yenildiklerinde barındırdıkları paraziti bulaştırabilirler. Ama esas tehlike domuzdan bulaşan sestod parazitleridir. Taenia Solium'un ara konak olarak hem domuzu hem insanı seçmiş olması, bu parazitin yumurtalarını taşıyan domuzların etinin çiğ yenilmesi ile insana geçişine ve beyinde cysticercosis (sistiserkozis) keseciklerinin oluşmasına neden olabilmektedir.

Uzun süre farkedilmez ise ölümle sonuçlanabilir.[kaynak belirtilmeli] Ama bunun dışında felç, konuşma yitimi, epileptik nöbet ve delirme olabilir.[kaynak belirtilmeli] Son durumlar düzenli ilaç kullanımı sonucu tamamen kalkabilir.

Dinlerin domuz etine bakış açısı[değiştir | kaynağı değiştir]

İslamiyet ve Yahudilik'te domuz eti yemek haramdır. Ayrıca Hristiyanlık dinine göre Eski Ahit'te domuz eti yemek haramdır. Yeni Ahit'e göre ise bu haram kaldırılmıştır.[kaynak belirtilmeli]

Birçok dinde domuz etiyle ilgili yasakların olması bu konuda dinlerin ötesinde daha eski sebepler, toplumsal tecrübeler olabileceğine işaret eder:

  • Domuzun yediğini insanlar da yiyebileceğinden dolayı komşusu aç iken domuz beslemenin açlık zamanlarında kabul edilir olmasının sosyal dayanışmaya büyük zarar verdiği görülmüş olabilir.
  • Domuz beslemeye düşük değerli yiyecekleri yüksek değerli bir yiyeceğe dönüştürme yöntemi olarak bakılınca, çifte toynaklı hayvan besleme ile bu rekabetinde, onun insan besini bile olmayan ve bol bulunan bir malzemeyi (ot)u yüksek değerli bir yiyeceğe dönüştürme yöntemi olması karşısında, domuz beslemeciliği üretkenlik ve verimlilik bakımından kaybetmiş olabilir.
  • Domuz bünye olarak insana benzer ve benzer hastalıkları vardır (örn. trişin); domuz besleyip domuz eti yiyenlerin diğerlerine göre daha çok hasta oldukları gözlemlenmiş olabilir.
  • Erkek domuzun feromonlarının erkek insanınkine benzemesi ataerkil bir toplumda kabul görmemiş olabilir.[kaynak belirtilmeli]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]