Mangıtlar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Mangıt Hanedanı, 15. yüzyılın başı-16345 arasında Nogay Orda'yı, 1785-1920 yılları arasında Buhara Hanlığı'nı yöneten hanedan. Cengiz Han soyundan gelmedikleri için Han unvanı alamamışlar, kendilerine emir, başlarında bulundukları sürede de Buhara Hanlığı'na Buhara Emirliği denmiştir.

Buhara'daki son Mangıt Emiri olan Alim Han (Sergey Prokudin-Gorski, 1911)

Hanedan, adını Canoğulları'na atabeylik ve vezirlik yapan Muhammed Rahim Bey Mangıt'tan alır. Oğlu Masum Şah Murad Bey son Canoğulları Hanı Ebulgazi Han'ı tahttan indirdi ve bu şekilde devletin yönetimini ele geçirdi. Devleti devraldıklarında hakimiyetleri sadece Maveraünnehir ile kısıtlıyken, zaman içinde Merv, Belh ve Kokand kentlerini de sınırlarına kattı.

Daha sonra kudretlerini yitiren Mangıtlar Güney Türkistan'ı (Belh ve Bedahşan) Afganistan'a kaybettiler. Yenilgiyle biten Kırım Savaşı'nın (1853-1856) ardından Orta Asya Türk hanlıklarına yönelen Rusya'nın askeri harekatı sonuıcunda ise 1868 yılında ise Buhara ve Semerkant'ın Rus işgaline girmesiyle Mangıtlar fiilen bağımsızlıklarını da yitirdiler. 200.000 km²'lik bir toprakta yabancı devletlerle ilişki yürütme hakkında sahip olarak Rusya idaresinde varlıklarını sürdüren Mangıtlar, 1920'de kesin olarak Rusya'ya ilhak edildiler.

Hanedanın son mensupları hanlığın 1920 tarihli ilhakının ardından Afganistan'a iltica ettiler, 1979'da bu ülkenin de Rusya tarafından işgal edilmesi üzerine Almanya üzerinden Amerika Birleşik Devletleri'ne yerleştiler.