II. Kiros

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Büyük Kiros sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Büyük Kiros
Ahameniş İmparatorluğu Şahı, Anshan Kralı, Medya Kralı, Babil Kralı, Sümer ve Akadlar'ın Kralı, Dünya'nın Dört Köşesinin Kralı[1]
Olympic Park Cyrus.jpg
Hüküm süresi MÖ 559 - MÖ 530 (30 yıl)
Önce gelen I. Kambises
Sonra gelen II. Kambises
Tam adı Büyük Kiros
Doğum tarihi MÖ 600 veya MÖ 576
Doğum yeri Anşan, Ahameniş İmparatorluğu
Ölüm tarihi MÖ Aralık 530
Ölüm yeri Syr Derya
Cassandane
Hanedan Ahameniş
Babası I. Kambises
Annesi Media'lı Mandane veya Argoste (of Persia?)
Çocukları II. Kambises
Smerdis
Artystone
Atossa
Adları bilinmeyenler
Dini Zerdüşlük[2]

Büyük Kiros (Antik Persçe: Kuruş[3], Farsça: کوروش بزرگ Kûrôş; MÖ 576 ya da 590 — MÖ Temmuz 529) ayrıca II. Kiros, Büyük Keyhüsrev ve Büyük Kuroş olarak da bilinir.

Pers İmparatorluklarından Akamanış Hanedanı'nı kuran kurucusu ve ilk kraldır.

Büyük Kiros, güneybatı Asya'nın çoğunu ele geçirmişti. İlk insan hakları bildirgesi olarak kabul edilen Kiros Silindiri'ni yazdırmıştır.

Hükümdarlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Anşan'daki Perslerin hükümdarı iken Medya'yı fethetmiş ve ayrık iki Pers devletini birleştirmiştir.

MÖ 559'da Medya İmparatorluğu'nun bir bölgesi olan Anşan'ın yöneticisi olmuştu. MÖ 550 yıllarında Kral Astiages'i bozguna uğratıp Medya Krallığı'nı Pers İmparatorluğu'nun merkezi yaptı. MÖ 545 yılında Lidya Kralı Kroesus'u yenilgiye uğratarak Batı Anadolu'yu ve buradaki Yunan şehir devletlerini de ele geçirdi. MÖ 539'da Babil kentini fethedip Filistin'i de içine alarak Orta Doğu'nun çoğunu hükümdarlığı altına aldı. Orta Asya’da Massagetler ile savaşta öldüğune dair bilgi aktarılmaktadır.

Sakalarla savaşları[değiştir | kaynağı değiştir]

Pers kralı Büyük Kiros ise hiç durmadan Saka topraklarına akın düzenlemiştir. Persler, Saka topraklarına girdiği vakit yakılmış tarlalardan başka bir şey bulamıyorlardı. Çünkü Sakalar, geri çekiliyor ve savaş için uygun bir mevzî ve an bekliyorlar, bu olmadığı takdirde de savaşa girişmiyorlardı. Sakaları kovalamaktan bıkan Büyük Kiros, İran'a geri dönmek zorunda kalıyordu. Bir süre sonra kendisine tâbî olması ve kendisiyle evlenmeyi kabul ettiği takdirde Tomris Hatun ile uğraşmayacağını vaad etti. Tomris Hatun, bunun bir oyun olduğunu biliyordu ve teklifi reddetti.

Buna kızan Büyük Kiros, büyük bir ordu toplayarak tekrar Saka topraklarına girer. (Bu orduda savaş için eğitilmiş yüzlerce köpek de vardır.) Tomris Hatun, artık kaçmanın yarar sağlamayacağını anlayıp uygun bir alan seçerek Büyük Kiros'un ordusunu beklemeye başlar. İki ordu, aralarında birkaç kilometre kalacak bir biçimde mevzilenir. Güneş battığı için savaşa tutuşmazlar. Ancak gece Büyük Kiros bir hile düşünür, iki ordunun arasında bir çadır kurdurup içine güzel kızlar, yiyecekler ve şarap koydurur. Çadıra ansızın saldırı düzenleyen Tomris Hatun'un oğlu ve beraberindeki kuvvetler, içerideki birkaç Persliyi öldürüp eğlenceye dalmışlardır. Ancak birkaç saat sonra bir baskın düzenleyen Pers kuvvetleri, çadırı basıp Tomris Hatun'un oğlu da olmak üzere içerideki Sakaları öldürürler. Tomris, çok sevdiği oğlunun ölümüne üzülür. Yemin ederek "Kana susamış Kurus.... Sen oğlumu mertlikle değil, o içtikçe zıvanadan çıktığı şarapla öldürdün. Ama Güneş'e yemin ederim ki seni kanla doyuracağım" der.

Ertesi gün yapılan savaşı Sakalar kazanır. Ok atmakta usta olan ve savaş arabalarını büyük ustalıkla kullanan Sakalar, savaş köpeklerine rağmen Persleri bozguna uğratır. Ölenler arasında Pers kralı Büyük Kiros da vardır.

Tomris Hatun sözünde durur ve Büyük Kiros'un kesik başını kan dolu bir tulumun içine atar ve "Hayatında kan içmeye doymamıştın, şimdi seni kanla doyuruyorum!" der.

Büyük Kiros'un Kur'an-ı Kerîm'de geçen Zülkarneyn olabileceğini öne sürenler vardır.[4]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ghasemi, Shapour. "The Cyrus the Great Cylinder". Iran Chamber Society. http://www.iranchamber.com/history/cyrus/cyrus_charter.php. Erişim tarihi: 2009-02-22. 
  2. ^ Boyce, Mary. "Achaemenid Religion". Encycloaedia Iranica. vol. 2. Routledge & Kegan Paul. http://www.iranica.com/newsite/articles/unicode/v1f4/v1f4a110.html. ; "The Religion of Cyrus the Great" in A. Kuhrt and H. Sancisi-Weerdenburg, eds., Achaemenid History III. Method and Theory, Leiden, 1988.
  3. ^ Jona Lendering of Livius Antik Persçe dilinde Latin alfabesindeki yazılış.
  4. ^ http://www.orientdienst.de/praxis/gesprachs-tipps/am-koran-anknupfen/, 2013-08-08
II. Kiros
Doğumu: MÖ 590 veya 576 Ölümü: MÖ 529
Önce gelen
I. Kambises
Pers Kralı
MÖ 559–MÖ 529
Sonra gelen
II. Kambises
Önce gelen
Astiages
Medya Kralı
MÖ 550–MÖ 529