Portal:Orta Doğu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Vikipedi Portalleri: Sanat • Kültür • Coğrafya • Sağlık • Tarih • Matematik • Bilim • Askeriye • Toplum • Din • Teknoloji •

Orta Doğu Portalı.png
Orta Doğu Projesi Çalışma Alanı (Yeni).png
Middle east graphic 2003.jpg

Orta Doğu, güneybatı Asya'da, tarihsel ve kültürel yakınlığı olan ülkelerin oluşturduğu coğrafi bölge. Akdeniz'den Pakistan'a kadar uzanır ve Arap Yarımadası'nı kapsar. Orta doğu kavramı Avrupa merkeziyetçi yaklaşıma dayanır ve İngilizlerin 19. yüzyıl'da kullanmaya başladıkları bir kavramdır. Bu tanımlamada İngiltere ve Avrupa ülkeleri merkez kabul edilmiş ve doğu, Uzak Doğu, Yakın Doğu, Orta Doğu gibi kavramlar buna göre tayin edilmiştir.

Devamı...



Seçilen Şehir

Tabriz Mosaic Logo.jpg

Tebriz (Azerice: Təbriz; Farsça: تبریز; Osmanlıca: Kent-i Tebriz veya Tebriz Kend), İran'da Doğu Azerbaycan Eyaleti'nin yönetim merkezi olan şehir. Tebriz, İran'nın kuzey batısındaki en büyük şehirdir ve en çok Türk nüfus barındıran İran kentidir.

Aynı zamanda eyaletin aynı isimli Tebriz Şehristanı'nın da yönetim merkezi olan şehrin 2006 yılı resmi nüfusu 1.378.935'dir.

Şehir nüfusunun çoğunluğunu Azerbaycan Türkleri oluşturur. Halkın dili Azericedir. Nüfus açısından İran’ın Tahran, Meşhed ve İsfahan'dan sonra dördüncü en büyük şehridir. Sanayi bakımından İran’ın ikinci şehridir. Öte yandan İran’ın en kirli havasına sahip şehirler listesinde ikinci sıradadır.

Aynı zamanda, Güney Azerbaycan Milli Özgürlük Hareketi, Güney Azerbaycan Milli Uyanış Hareketi gibi Azerbaycan Türkleri'nin çoğunluk olduğu İran'ın kuzeybatı bölgelerinde, Güney Azerbaycan olarak bağımsızlığı hedefleyen ayrılıkçı hareketlere ev sahipliği yapmış ve yapmaktadır.

Eskiden beri önemli bir merkez olan Tebriz’in kuruluşunu hazırlayan etkenlerden biri de kuzey-güney ve doğu-batı doğrultularında önemli yollar üzerinde (İpek Yolu ve Baharat Yolu) bulunmasıdır. Tebriz, doğu ile batı arasında bir ortaçağ kültür merkezi olmuştur. Tebriz, gerek içinde barındırdığı Türk nüfus ve gerekse İran’ı yüzyıllar boyunca yöneten Türkler açısından önemli bir merkezdir.

1174 yılında Tebriz ele geçirilmiş Kızıl Arslan onu İldenizliler’in başkenti yapmıştır.

Abaka Han devrinde (1265-1281) Tebriz, İlhanlıların başkenti oldu. Gazan Han'ın saltanatı sırasında başkent olan Tebriz'de 1299’dan sonra geniş bir imar faaliyetine girişildi. 1336’dan sonra Celayirlilerin eline geçen şehir daha sonra Timur tarafından istila edildi. Timurlular zamanı imparatorluğun batı eyaletlerinin idari merkezi olan şehir imar faaliyetleri ile daha da geliştirildi. Timur'un ölümünden sonra şehir onun oğulları arasında el değiştirdi.

Kuzeyde Eynali Dağı, güneyde volkanik Sehend Dağı arasında bulunmaktadır. Bu yüzden dağlarla çevrili bir düzlükte kurulmuştur. Ayrıca Kömür Çayı (Mehran Çayı ya da Kuru Çay) ve Acı Çay’ın birleşmesinden oluşan nehir yatağında konumlanmıştır. Tebriz Tren İstasyonu bölgede demiryolu taşımacılığı adına önemli bir yere sahiptir.

Aynı zamanda, Selçuklu döneminin ünlü dini ve tasavvufi düşünürlerinden, Mevlana'nın en yakın arkadaşı, Şems-i Tebrizi 1185 yılında bu şehirde doğmuştur ve adında Tebriz kentine atıf yapılmıştır.

Devamı...

Orta Doğu Seçkin Resmi

Gaziantep 1250639.jpg


Adını Gaziantep şehrinin kendisinden alan, ünlü Antep fıstığı, Türkiye Cumhuriyeti.

Seçilen Kültürel Öge

Halterstandingshotarabianone.jpg

Arap atı, (Arapça: الحصان العربي‎, IPA:ħisˤaːn ʕarabi, DMG: Hiṣān ʿArabī) zekâsı, sadakati ve dayanıklılığı ile bilinen bir at cinsidir. Kökeni İlk Çağ'a kadar dayanır.

Efsaneye göre Arap cinsinin dişisini Muhammed seçmiştir. Çölde uzun bir seyahatten sonra susayan kervandaki hayvanların sadakatini ve dayanıklılığını ölçmek için bir su kaynağının yakınına kadar sürdüğü hayvanları geri çağırmış, bu çağrıya yalnızca beş tane dişi at karşılık vermiş. Suyu bırakarak sahiplerine geri dönecek kadar sadık olmaları sebebiyle bu beş at, el-Hamse, yani beş olarak adlandırılmış. Bu atların, beş Arap atı türünün ataları olduğu söylenir. Bir diğer efsane de Süleyman'a dayanmaktadır.

Günümüzde hemen hemen bütün yarış atlarında Arap atı kanı bulunur. Arap atı, genetik potansiyeli nedeniyle Endülüs atı, Kırma, Amerikan Çeyrek (American Quarter), Morgan, Amerikan bineği, Appoloosa, Oldenburg ve Trakehner gibi birçok sıcakkanlı at cinsine de genlerini vermiştir. Binek atlar dışında Parcheron ve Midilli'de de Arap atı geni görülür. Biçimli başları ve yüksek kuyrukları sayesinde diğer türlerden kolayca ayırt edilirler.

Günumüzde yetiştiriciler birçok at türü için "Arap kırması" yerine yeni isimler türetmişlerdir. Quarab (Arap-Quarter), Welara (Arap-Gal Midillisi) veya Morab (Arap-Morgan) bu yeni türlerden bazılarıdır.

Arap atlarının tüy renkleri (don) değişse de derileri hep siyahtır. Siyah deri güneş ışınlarına karşı koruma sağlar. Göğüs ve ayakları çok kaslıdır.

Çok dayanıklı olan Arap atı, yüksek süzülebilme kabiliyeti ile iyi yol tutuşu sağlar. Dengesi iyidir ve hızlı kalkış yeteneği vardır. Savaş atlarında olması gereken özelliklerin tümüne sahiptir.

Arap atı dünyanın en eski veya en eski at ırklarından biridir. Günümüzdeki oryantal kökenli Arap atları, Arabistan Yarımadası'nda bulunan M.Ö. 2500'lü yıllardan kalma mağara resimlerindeki at figürleriyle aynıdır. Benzer yapıdaki at figürlerine bütün Anadolu, Kafkaslar ve Mezopotamya'daki mağara resimlerinde de rastlanır.


Devamı...

Seçilen Madde

Lebanon PLO ammunition stadium 1982.jpg

Filistin Kurtuluş Örgütü, (FKÖ; Arapça: منظمة التحرير الفلسطينية Munazzamat al-Tahrīr al-Filastīnīya; İngilizce: Palestine Liberation Organization), uluslararası ortamında PLO olarak tanınan bu örgütün temelleri, 13 Ocak-16 Ocak 1964’te Kahire'de toplanan Arap Zirvesi'nde atıldı. 29 Mayıs 1964 tarihinde Filistin Ulusal Konseyinin toplanmasının ardından 2 Haziran 1964 tarihinde Filistin Kurtuluş Örgütü kuruldu. Örgüt Arap devletleri arasında bir liderlik savaşı yüzünden Filistinliler tarafından değil Arap devletleri tarafında özellikle de Mısır devlet başkanı Cemal Abdülnasır'ın yoğun desteği ile kuruldu.

FKÖ'nün kurumsallaşması aşamasında Arap devletleri Filistinlileri mücadele yönünde yetiştirmek amacıyla askeri okullarına alma talebinde bulundular, ayrıca teşkilatın finansmanı için bir Filistin Milli Fonu oluşturuldu. Arap devletlerinde FKÖ'nün ofisleri açıldı ve o sıralarda Gazze ve Sina'da üslenecek bir Filistin Kurtuluş Ordusu kuruldu.

Bir anlamda Filistin davasının siyasal temsilcisi olan ve çok sayıda Filistinli örgütü bir çatı altında toplayan FKÖ, 1967 Arap-İsrail Savaşı'nda etkinliğini artırdı. 1968 yılında yapılan Filistin Ulusal Konseyi'nin dördüncü toplantısında FKÖ yeniden örgütlendi. Silahlı gruplar üye yapılırken, sözleşme yeniden gözden geçirildi ve Filistin Kurtuluş Örgütü'nun askeri kanadı kuruldu.

FKÖ'nün en önemli organı Filistin parlamentosuna eş değer olan Ulusal Konsey'dir. Üyeler, konseyin mevcut kurulu, askeri gruplar, Filistin birlikleri, meslek örgütleri ve önde gelen Filistinlilerin görüşmeleriyle belirlenmektedir. Konsey, FKÖ'nün siyasetini ve programlarını oluşturan en üst kuruldur.

FKÖ şemsiyesi altında bulunan gruplar içindeki en büyük örgüt olan El-Fetih'in lideri Yaser Arafat 1969'da FKÖ Yürütme Kurulu Başkanlığı'na getirildi. Arafat yönetimi 1973 yılından itibaren diplomasiye ağırlık vererek FKÖ'ye sürgün hükümeti niteliği kazandırdı. 1974 yılında örgüt, Arap Birliği, İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) ve Birleşmiş Milletler (BM) tarafından Filistinlilerin tek meşru temsilcisi olarak tanındı. 1980'li yılların başlarına kadar FKÖ pek çok değişik grubu bünyesinde taşıyor olmasına rağmen Filistin davasının önde gelen örgütü olma özelliğini korudu. Örgütün merkezi 1967 savaşından sonra Ürdün'e, 1970'te Lübnan'a ve 1982 yılında İsrail'in Lübnan'ı işgaliyle Tunus'a taşındı.

FKÖ Başkanı Yaser Arafat, Aralık 1988'de FKÖ adına terörizmi kınadığını açıklayan bir konuşma yaptı. Bunun üzerine ABD bu açıklamanın, El-Fetih, Güç 17, Havari Grubu, Filistin Halk Kurtuluş Cephesi (FHKC) ve Filistin Demokratik Halk Kurtuluş Cephesi gibi örgütleri de bağladığını düşündü. Fakat ABD ile FKÖ arasındaki diyalog FHKC'nin 30 Mayıs 1990'da İsrail kıyılarına saldırmasıyla bozuldu.

1990 yılında Körfez Savaşı sırasında Yaser Arafat, Saddam Hüseyin'in Kuveyt'i işgaline tam destek vererek tüm dünya kamuoyunu şaşırttı. Bunun sonucunda savaşın ardından tüm Filistinliler Kuveyt'ten atıldılar.

FKÖ, bugün devam eden varlığı ile Filistin Ulusal Otoritesi'ni yürüten siyasal bir parti gibi işlev görmektedir.

Devamı...

Bunları Biliyor Muydunuz ?

Flag of South Azerbaijan.svg
Biliyor Muydunuz ???

Seçilen Biyografi

Hussein Hilmi Pasha.jpg

Hüseyin Hilmi Paşa, (d. 1855 Midilli, ö. 1922 Viyana), II. Abdülhamit saltanatında, 31 Mart Ayaklanması döneminde 14 Şubat 1909 - 13 Nisan 1909 tarihleri arasında ve V. Mehmet Reşat saltanatında 5 Mayıs 1909 - 28 Aralık 1909 tarihleri arasında iki kez toplam on ay altı gün sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

Sonradan İslam'ı seçmiş bir Rum ailesinin soyundan gelir. İlk eğitimin Midilli'de aldı ve çok iyi Fransızca öğrendi. Genç yaşında, başlangıçta sürgün olarak Midilli'de bulunan Namık Kemal ile tanışmış ve onun hayatı boyunca olanakları dahilinde koruması ve desteğini almıştır.

Osmanlı idaresinde devlet görevine sekreter olarak başladı ve yavaş yavaş yükseldi. 1897'de Adana'ya, 1902'de de Yemen'e vali oldu. Aynı yıl, 1902'de Balkanlarda Osmanlı Devleti adına gözlemlerde bulunmak üzere Makedonya Müfettiş-i Umumiliği görevine atandı. Selanik, Manastır ve Kosova vilayetlerinin oluşturduğu Vilâyet-î Selâse'ye umum müfettişi olarak atandı. Bu görevde kendisinden beklenen bölgede yapılması öngörülen ıslahatları gerçekleştirmekti.

1908'de Osmanlı Anayasası'nın yeniden yürürlüğe girmesinden sonra Osmanlı Devleti'nin Dahiliye Nazırı (İçişleri Bakanı) oldu. II. Abdülhamit saltanatında, 31 Mart Ayaklanması döneminde 14 Şubat 1909 - 13 Nisan 1909 tarihleri arasında ve V. Mehmet Reşat saltanatında 5 Mayıs 1909 - 28 Aralık 1909 tarihleri arasında toplam on ay altı gün sadrazamlıkta yapmıştır.

Devamı...

Seçilen Tarihsel Madde

Tanks Destroyed Sinai.jpg

Süveyş Krizi, 1956 yılında İsrail, Birleşik Krallık ve Fransa'nın oluşturduğu gizli ittifak ile Mısır arasında yapılan savaştır. Mısır lideri Nasır'ın Süveyş Kanalı'nı millileştirdiğini açıklamasından sonra çıkan savaş, Sovyetler Birliği'nin Londra ve Paris'e atom bombası atma tehditi karşısında Birleşik Krallık ve Fransa'nın geri adım atmasıyla sonlanmıştır. Süveyş Krizi, II. Dünya Savaşı öncesinde dünyaya egemen olan Batı Avrupalı devletlerin mutlak egemenliğinin son bulduğunu ve artık Amerika Birleşik Devletleri'nın desteği olmadan hareket edemeyeceklerini göstermiştir.

Süveyş Krizi'nin en önemli sonucu da budur. Bu kriz, Avrupa Devletleri'nin zayıflığını göstermiştir. Yarım yüzyıl öncesinde dünyaya mutlak egemen olan Birleşik Krallık ve Fransa'nın artık ABD'nin askeri desteği olmadan hareket edemeyeceği ortaya çıkmıştır. Bu, dünya hakimiyetinin Avrupa'dan ABD'ye ve SSCB'ye geçtiğinin ilanı olmuştur.

Süveyş Krizi, Birleşik Krallık'ın Falkland Adaları Savaşı'na kadar ABD'nin desteği olmadan yaptığı son harekattır. Bu süre içinde Birleşik Krallık, askeri harekatlarında hep ABD'nin desteğini arayacaktır.

Fransa'da ise General de Gaulle, Fransa'nın dış politika amaçları için ABD'ye güvenemeyeceğini anlamıştır. İktidara geldikten sonra de Gaulle, Fransa'nın bağımsız bir politika izleyebilmesi için nükleer silah geliştirilmesine başlayacak ve Fransa'yı NATO'nun askeri kanadından çekecektir.

Süveyş Krizi'nden, Mısır'da yeni yeni iktidara gelmiş olan Cemal Abdül Nasır, Arap Dünyası'nın en güçlü lideri olarak çıktı. Mısır, savaşı kaybetmiş ve büyük asker kaybı vermiş olmasına rağmen Süveyş Kanalı üzerinde denetimini temelli kurmuştu. Mısır'da 1881 yılından beri var olan Britanya etkisi artık ortadan kaldırılmıştı.

Süveyş Krizi sonrasında Cemal Abdül Nasır yükselirken, Birleşik Krallık'ta başbakan Anthony Eden istifa etmek zorunda kalmıştır.

Birleşik Krallık ve Fransa'nın zayıflığının ortaya çıkması ve Mısır'ın ayakta kalması, Kolonilerin bağımsızlaşma sürecini hızlandırmıştır. Bu iki devletin kalan az sayıdaki Kolonileri de ileriki yıllarda bağımsızlığını kazanmıştır.

Mısır'ı kurtaran, Birleşik Krallık ve Fransa'yı geri çekilmeye zorlayan, Sovyetler Birliği olmuştur. Bu tarihten sonra bölgede SSCB'nin prestiji hızla artmış ve yıkımına kadar bölgede SSCB'yi hakim kılmıştır.

Devamı...
Orta Doğu hakkında daha fazla madde için, VikiProje Orta Doğu sayfasını ziyaret ediniz. Bu konuda bilginiz varsa ve katkı yapabileceksiniz sizi üye olmanız için acil olarak davet etmekteyiz;
 • Proje sayfasına buradan ulaşabilirsiniz.  •
 • Geçmiş seçkin kriterler için arşivi inceleyebilirisiniz.  •

Seçkin ve Kaliteli İçerik

Featured article star.svg Seçkin resimler

Diğer Vikimedya projelerinde Orta Doğu

İlgili Şablonlar

Diğer VikiPorteller

I. Dünya Savaşı • ABD • Afrika • Anime ve Manga • Ankara • Askeriye • Astronomi • Avrupa Birliği • Azerbaycan • Beşiktaş • Bilim • Bizans İmparatorluğu • Coğrafya • Dil • Din • Edebiyat • Enerji • Ermenistan • Evrimsel biyoloji • Fenerbahçe • Fizik • Fransa • Galatasaray • Harry Potter • Havacılık • Hıristiyanlık • İngiltere • İnsan hakları • İnternet • İslam • İstanbul • Japonya • Kazakistan • Kıbrıs • Kuveyt  • LGBT • Matematik • Medya • Michael Jackson • Mustafa Kemal Atatürk • Müzik • Orta Doğu • Osmanlı İmparatorluğu • Otomobil • Sanat • Simpsonlar • Sinema • Siyaset • Sosyalizm • Spiritüalizm • Spor • SSCB • Tarih • Tıp • Tiyatro • Türk tarihi • Türkiye • Video oyunları • Yahudilik • Yıldız Geçidi