Portal:Yahudilik

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Vikipedi Portalleri: Sanat • Kültür • Coğrafya • Sağlık • Tarih • Matematik • Bilim • Askeriye • Toplum • Din • Teknoloji •

YahudilikPortalGiris.PNG

  • Bu portalde dini bayramlardan tarihteki Yahudi devletlerine; dini ve tarihi karakterlerden Yahudilik ile ilgili şablon ve kategorilere kadar çeşitli bilgiler ve bağlantılar bulunur.


Yahudilik (veya Musevilik) ilk olarak İbranilerin Kutsal Kitabı (Tanah) ile gelen, ardından da Talmud'da ve diğer kutsal metinlerde daha da kapsamlı bir şekilde incelenip yorumlanan inanç ve uygulamalar bütününe verilen addır. Yahudilik, İsrailoğulları (daha sonra da Yahudi ulusu) ile Tanrı arasındaki akde dayalı ilişki şeklinde kendini gösterir. İlk tek tanrılı din ya da dinlerden biri olarak kabul edilmekte ve halen günümüzde uygulanan en eski dini gelenekler arasında yer almaktadır. Tarihi, ilkeleri ve etiği ile Hıristiyanlık ve İslamın yanı sıra, kimi semavi olmayan dinleri de etkileyen Yahudiliğin dini metinleri ve geleneklerinin birçoğu diğer semavi dinlerin de merkezinde yer alır. Batı Hıristiyanlığının temelini oluşturan Yahudilik birçok yönü ile laik Batı kavramları olan etik ve medeni hukukla da benzerlikler gösterir.

Gerek sonradan bu dine geçen gerekse doğuştan Yahudi ulusuna mensup olan (laikler de dahil), Yahudiliğin takipçilerine Yahudi adı verilir. Yahudi topluluğu, kutsal metinlerinde bir dinin takipçilerinden ziyade, bir ulus olarak tanımlanmalarından ötürü bir dinsel etnik grup olarak kabul edilir. Devamı...

değiştirDini bayramlar

Şabat  •  Roşaşana  •  Yom Kippur  •  Sukot •  Simhat Tora  •  Hanuka •  Asara BaTevet  •  Tu Bişvat  •  Purim  •  Pesah  •  Şavuot  •  9 Av  •  Şaloş Regalim

Jewish Children with their Teacher in Samarkand.jpg

Semerkand'da Yahudiler. Bugünkü Özbekistan'da Aşkenazi ve Buhori (Buhara Yahudileri) olmak üzere iki Yahudi topluluğu mevcuttu. Buhara Yahudisi olan hocasından ders alan çocukların bazıları Aşkenazi olabilir. (Sergey Prokudin-Gorski, Buhara Emirliği, Rusya İmparatorluğu, 1909 - 1915).

değiştirBunları biliyor muydunuz?
Question mark
  • 19.yy'da, İran Yahudileri'nin kirleri çözülüp Müslümanların ayaklarına dolanmasın diye Yahudilerin yağmurda sokağa çıkmasının yasak olduğunu?
değiştirDini nesneler
Resim Açıklama
Prayer Shawl.JPG
Tallit
Tallit: Yahudilik'te Yahudi erkeklerin sabah dualarında taktıkları beyaz üzerine mavi çizgili şal.
Tzitzis Shot.JPG
Tsitsit
Tsitsit: Yahudi erkeklerin sabah dualarında giydikleri Tallit ve dindar Musevilerin içlerine giydikleri Tallit Katan (Küçük Talet)'in dört ucuna takılmış püskül.
Tefillin.JPG
Tefilin
Tefilin: Yahudi erkeklerin sol kol ve başlarına taktıkları, içlerinde Tevrat'tan bölümler içeren deriden yapılmış iki küçük kübik kutucuk.
değiştirİsrailoğulları ve kabileleri
İsrail kabilelerinin yaşadığı topraklar

İsrailoğulları, İbrani din büyüğü ve atası, İbrahim'in torunu ve İshak'ın oğlu, Yakup'un oniki oğlunun soyundan gelenlere verilen isimdir. İbrahimi dinlerde Yakub'a Tanrı tarafından İsrail ismi verildiğine inanılır. Yakub'un on iki oğlunun soyundan gelenler On iki İsrail Kabilesi'ni oluşturmuşlardır.

Birleşik Monarşi sistemiyle yönetilen İsrail Krallığı'nda (M.Ö.1050 - M.Ö.930) her kabilenin kendine ait özerk bir toprağı bulunmaktaydı. Levi ve Yosef bu duruma istisnadır çünkü:

  • Leviler din işlerinden sorumluydu ve diğer kabilelerin din işlerini yürütmeleri için her kabile kendi topraklarından bir ya da birkaç şehri Levilere verdiler. Böylece Levilerin kendi özerk devletleri yerine diğer kabilelerin topraklarında özerk şehirleri oldu.
  • Yosef'in adına bir kabile yoktur; onun yerine Yosef'in iki oğlunun (Menaşe ve Efraim) adına iki kabile vardır. Böylece İsrail Krallığında Menaşe ve Efraim kabilelerinin toprakları oldu.

Böylece On İki İsrail Kabilesi denildiğinde iki ayrı anlam ortaya çıkmakta.

# Geleneksel
(Yakup'un oğulları)
Yöresel
(Toprak sahibi olanlar)
1 Ruben Ruben
2 Şimon Şimon
3 Yehuda Yehuda
4 İssakar İssakar
5 Zevulun Zevulun
6 Dan Dan
7 Naftali Naftali
8 Gad Gad
9 Aşer Aşer
10 Bünyamin Bünyamin
11 Levi Menaşe
12 Yosef Efraim
Devamı...
değiştirYahudi devletler
İsrail kabilelerinin dağılımı

Musa önderliğinde Mısır'dan çıkan İsrailoğulları Kenan topraklarına yerleşti. Uzun yıllar yan yana yaşayan İsrailoğulları'nın on iki kavmi birbirlerinden bağımsız olarak yaşıyordu. Dışarıdan gelen tehditler karşısında Şaul'un krallığı altında bu on iki kavim birleşip M.Ö. 1050'de İsrail Krallığı adında tarihte ilk defa bir Yahudi devleti kurdu. Davud ve Süleymanın da krallığını yaptığı bu devlet, Süleyman'ın M.Ö. 930'da ölümünden sonra ikiye bölündü. Devamı...

Tarihteki Yahudi devletlerin listesi

değiştirSeçilen konu
Ezekial's-Tomb-at-Kifel.jpg
Irak Yahudileri, Irak'ta doğmuş veya onların çocukları olan Yahudilerdir. Yahudilerin Irak topraklarındaki varlığı MÖ 586'daki Babil Sürgünü ile belgelenmiştir. Irak Yahudileri dünyanın en eski topluluklarından olup tarihi önemi en yüksek Yahudi cemaatlerinden biridir. Ezra, Babil Yahudi cemaatinin üyelerinden biriydi ve onun Judea'ya dönüşü, Yahudi ibadet sistemindeki önemli değişiklerle bağdaştırılır. Talmud, bugün Irak olarak düşünülen Babil'de bir araya getirilmiştir.

Babil döneminden İslam halifelerinin yükselişine kadar, Babil, Yahudi eğitiminin merkezi oldu. Moğol istilası ve Orta Çağ'da İslami dönemdeki ayrımcılıklarla cemaat düşüşe geçti. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Irak Yahudileri daha başarılı oldular. 19.yy'ın ikinci yarısında cemaat, okullar kurmaya başladı. 20.yy'da Irak'ın bağımsızlığını kazanmasında önemli rol oynayan yaklaşık 120.000 Yahudi 1948 Arap-İsrail Savaşıyla zulüme uğrayınca hemen hemen hepsi ülkeyi terketti. Çoğu yeni kurulan İsrail'e göç etti, bugün ise Irak'ta 100'den az Yahudi kalmıştır.

Tora'da Babil şehri ve Babil ülkesi her zaman açıkça ifade edilmemiştir, genelde her ikisi için de aynı isim kullanılmıştır. Bazı pasajlarda Babil toprakları için Şinar ve sürgünden sonra Kaldea dendiği görülür. Tekvin'de Babil, Bavel, Uruk, Akad ve Kalne'yi kapsayan yer olarak tasvir edilir ve Nimrod'un krallığının başladığı yerdir. Burada Babil Kulesi bulunmaktaydı ve hükümdar Amrafel'in makamıydı. Tarihi kitaplarda Babil isminin sıkça ima edildiği görülür (Krallar kitabı'nda en az 31 kere bahsedilmiştir) fakat buradaki Babil'in şehir mi yoksa ülke mi olduğu belirsizdir. Bu imalar İsrailoğullarıyla başta Marduk-baladan ve Nebukadnezar olmak üzere Babil krallarının temasından kaynaklanmaktadır. Tarihler, Ezra ve Nehemya kitaplarında Kiros'a odaklanılmıştır fakat Nebukadnezar ve Artahşasta'ya atıfta bulunur. Devamı...


değiştirSözler
Tanrı kelimesi insanoğlunun zayıflığının dışa vurumudur. Kutsal kitap onursal fakat yine de çocuksu ilkel efsanelerin birleşimidir. Her nasıl tercüme edilirse edilsin bu (benim için) değişmez... Bana göre Yahudilik, diğer dinler gibi, çocuksu batıl inançların yeniden doğuşudur. Mutlulukla parçası olduğum Yahudi halkının nitelik olarak diğer halklardan bir farkı yoktur. Deneyimlerime göre onlar herhangi bir topluluktan daha iyi değiller, buna rağmen en kötü durumlardan güçsüz de olsalar sağ çıkabildiler. Bunun dışında "seçilmişlik" konusunda başka birşey göremiyorum.
Albert Einstein
değiştirSeçkin ve kaliteli içerik
Featured article star.svg Seçkin resimler
Coloured hebrew letters.JPG

Yahudiler tarih boyunca farklı diller konuşmuşlar ve bu dillerde eserler vermişlerdir. Günümüzde Yahudiler, birinci dil olarak bulundukları ülkenin dilini konuşurlarken, ikinci dil olarak İbranice, Yidiş, Ladino, Aramice, Yahudi Arapçası, Karayca gibi kendi orijinlerine uygun Yahudi dillerinden birini konuşurlar. Devamı...

Ayrıca Yahudi dillerinin bir listesi de buradadır.
değiştirEtnik bölünmeler
Bir Buhara Yahudisi

Afrika: Berberi Yahudiler  •  Falaşa  •  Magrebim
Asya: Bney Menaşe  •  Buhara  •  Koçin Yahudileri  • Paradesi Yahudileri
Avrupa: Aşkenaz  • İtalkim  • Sefarad
Kafkas: Cuhoro  • Gurjim  • Karaylar
Orta Doğu: Arap Yahudileri  • Kürt Yahudileri  • Mizrahi  • Musta'arabim  • Parsim  • Romanyot  • Samaritler  • Temani

değiştirMusevi hayatı
Düğün için hazırlanmış bir sinagog
Her Yahudinin doğumdan ölümüne kadar geçen sürede dini açıdan dönüm noktaları vardır ve bunlar özel törenlerle kutlanır. Yeni doğan kız çocuklara İsim koyma töreni düzenlenir, erkek çocukların ismi ise sekiz günlükken yapılan sünnet töreninde verilmesi ise bir gelenektir. Doğal yolla doğan ilk çocuk erkek ise ve dedelerinden hiçbirisi Kohen veya Levi değil ise bebeğe otuz günlükken Pidyon töreni düzenlenir. Ergenlik çağına gelen erkek çocuklara (genellikle on üç yaşında) Bar Mitsva yapılır, kızlar için yapılan Bat Mitsva töreninin ise zorunluluğu yoktur; bunun yerine adet dönemine başlayan kızlara Nida adı verilen seremoni yapılır. Evlilik çağına gelenler eğer hala bekarlarsa Şiduh denilen çöpçatanlık yoluyla eş aramaya çalışırlar. Vefat durumunda ise Yahudi geleneklerine uygun olarak cenaze töreni düzenlenir.
değiştirKategoriler
değiştirYardım etmek ister misiniz?
Clipboard.svg
İşte yapılabileceklerden bazıları :
değiştirİlgili VikiProjeler
Community.png

Yahudilik ile ilgili VikiProjeler:

VikiProje nedir?

değiştirKonular
değiştirİlgili VikiPortaller
değiştirDiğer VikiPortaller
I. Dünya Savaşı • ABD • Afrika • Anime ve Manga • Ankara • Askeriye • Astronomi • Avrupa Birliği • Azerbaycan • Beşiktaş • Bilim • Bizans İmparatorluğu • Coğrafya • Dil • Din • Edebiyat • Enerji • Ermenistan • Evrimsel biyoloji • Fenerbahçe • Fizik • Fransa • Galatasaray • Harry Potter • Havacılık • Hıristiyanlık • İngiltere • İnsan hakları • İnternet • İslam • İstanbul • Japonya • Kazakistan • Kıbrıs • Kuveyt  • LGBT • LiberteryenizmMatematik • Medya • Michael Jackson • Mustafa Kemal Atatürk • Müzik • Orta Doğu • Osmanlı İmparatorluğu • Otomobil • Sanat • Simpsonlar • Sinema • Siyaset • Sosyalizm • Spiritüalizm • Spor • SSCB • Tarih • Tıp • Tiyatro • Türk tarihi • Türkiye • Video oyunları • Yahudilik • Yıldız Geçidi


değiştirKardeş projelerde Yahudilik