Alparslan Türkeş

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Alparslan Türkeş

Türkiye Cumhuriyeti Başbakan Yardımcısı
Görev aralığı 31 Mart 1975, 21 Temmuz 1977 – 21 Haziran 1977, 5 Ocak 1978
Önce gelen	Orhan Ferruh Eyüpoğlu, Turan Güneş, Zeyyat Baykara
Sonra gelen	Orhan Ferruh Eyüpoğlu, Turhan Feyzioğlu, Mehmet Faruk Sükan
Doğum	25 Kasım 1917(1917-11-25) Lefkoşa, Kıbrıs
Ölüm	4 Nisan 1997 (79 yaşında) Ankara, Türkiye
Siyasi parti	Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi Milliyetçi Hareket Partisi Milliyetçi Çalışma Partisi

Alparslan Türkeş , (d. 25 Kasım 1917, Lefkoşa – ö. 4 Nisan 1997, Ankara), Türk asker ve siyaset adamıdır.

Aslen, Kayseri ili Pınarbaşı'nın Köşkerli köyü Avşarlardandır. Aile daha sonra Kıbrıs'a göç etmiştir.

[değiştir] Lefkoşa'dan İstanbul'a

Ali Arslan, 25 Kasım 1917 öğle ezanı vaktinde Koyunoğlu ailesinden Tuzlalı Ahmet Hamdi Bey ile Fatma Zehra Hanım'ın çocuğu olarak Lefkoşa'da Haydarpaşa Mahallesi Kirlizade sokağı 13 numaralı evinde dünyaya geldi. 3 Haziran 1933'de ailesiyle birlikte Lefkoşa'yı terkederek Limasol'dan kalkan İtalyan bandralı "Viyana" gemisiyle İstanbul'a geldi.^[1][2]

[değiştir] Askeri kariyerinin başlaması

1933'te İzmit milletvekili Sırrı Bellioğlu'nun yardımıyla Kuleli Askeri Lisesine geçici olarak kaydoldu ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına geçince aslî kayıdı gerçekleşti. 1936'da Kuleli'den mezun olup 1938'de Harp Okulu'nu bitirdi. 1939'da piyade asteğmeni olarak atış okuluna girerek buradan teğmen rütbesiyle mezun oldu (P.938-348).^[3] Refik Yurtsever'in ablasının kızı Muzaffer ile 5 Eylül 1939'de nişanlandı ve 14 Ocak 1940'ta evlendi. Bu sırada Gelibolu'daki 58.Piyade Alayı 5. Bölük Komutanılığına tayin edildi ve Balıkesir, Bandırma, Edincik, Erdek ve Marmara Adasında nöbet aldı.

1944'te üsteğmen rütbesindeyken Nihal Atsız'la birlikte ""Irkçılık-Turancılık" davasından yargılandı ve 9 ay 10 gün Tophane Askerî Hapishanesinde kaldı. 1945 yılında Askeri Yargıtay kararıyla tahliye edildi ve 1947'de beraat etti.

Orduya tekrar döndü. 1955'de Harp Akademisi'ni (94.sınıf, Sıra No. 39) bitirdi. Daha sonra ABD'ye gönderildi ve burada Amerikan Harp Akademisi'ni ve piyade okulunu bitirdi. 1955-1957 yılları arasında Washington'da NATO Daimi Komitesi'nde Türk genelkurmayı temsil heyetinde görev yaptı. Aynı sırada uluslararası ekonomi eğitimi gördü. 1959'da Almanya'da Atom ve Nükleer Okulu'na gönderildi ve buradaki eğitiminden sonra albaylığa yükseldi ve Kara Kuvvetleri Komutanlığı NATO şube müdürü olarak atandı.

[değiştir] 27 Mayıs ve Hindistan Sürgünü

Kurmay Albay Alparlsan Türkeş radyodan ihtilal bildirisini okurken (27 Mayıs 1960 Cuma günü sabaha karşı)

27 Mayıs 1960'dan kısa süre önce Elazığ'daki birliğinden Ankara'ya atandı ve Albay Talat Aydemir'in önerisiyle Milli Birlik Komitesi'ne (MBK) alındı. Darbeyi planlayıp yürütecek olan 37 kişilik MBK içinde yer aldı. Darbe bildirisini 27 Mayıs 1960 (Cuma) günü radyodan okuduktan sonra adı sıkça duyulmaya başlandı. 27 Mayıs sonrası Başbakanlık müsteşarlığı yaptı. Bu dönemde sonradan AP Partisi Balıkesir Senatörü seçilecek Hikmet ASLANOĞLU ve CKMP Genel Sekreteri olacak Fuat ULUÇ kendisinin yardımcılık görevini yerine getirdiler. Bu dönemde Milli Birlik Komitesi içindeki görüş ayrılığı sonucu 13 Kasım 1960'da 13 üye ile birlikte görevinden "affedilen", Türk siyasi tarihinde "14'ler" olarak adlandırılan, iktidarın sivil hükümetlere devredilmesine karşı çıkan grubun lideri konumundaki Alparslan Türkeş MBK içindeki Albaylar Grubu tarafından "ülkeyi nasyonal sosyalist bir sisteme süreklediği" ileri sürülerek 22 Eylül 1960'ta MBK'den çıkartıldı, resmen emekli edildi ve Yeni Delhi büyükelçilik müşaviri olarak Hindistan'a gönderildi. Sürgünde iken, MBK Başkanı Cemal Gürsel 'e, Yüksek Adalet Divanı 'nda yargılanan Adnan Menderes ve arkadaşlarının idam edilmelerinin doğru olmayacağını vurgulayan ve Milli Yol dergisinde yayınlanan mektubu gönderdi.

25 ay kadar sonra, 23 Şubat 1963'de Gümülcine 'den yurda döndüğünde kendisini burada kalabalık bir "milliyetçi topluluk" tarafından karşılandı.

[değiştir] Siyasi hayata girişi

[değiştir] Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi Dönemi

Gökhan Evliyaoğlu'nun Adalet Partisi'ne katılma yolundaki teklifini reddeden Türkeş, milliyetçi çevreleri bir araya getirmek için 2Mayıs 1963'te Türkiye Huzur ve Yükselme Derneği'ni kurdu. Darbe hazırlığı yapan Talat Aydemir - Fethi Gürcan ikilisiyle temas kurdu. Ancak Talat Aydemir'le anlaşamadı. Bunun üzerine darbeyi hükümete haber verdi. Kendisi de darbe girişimi nedeniyle yargılandı, ancak darbeyi hükümete duyurduğu için beraat etti. Alparslan Türkeş, sürgünde olduğu dönemde 14'lerden çoğu ile sık sık bir araya gelerek dönüşten sonraki stratejisini belirleyici toplantılar yapmıştı. Nitekim 31 Mart 1965'te, 14'lerden Dündar Taşer, Ahmet Er, Muzaffer Özdağ, Rıfat Baykal, Mustafa Kaplan gibi eski MBK üyeleri ile birlikte Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi - (CKMP)'ne girerek fiilen siyasi hayata atılmış oldu.

1965'te bu partinin başkanı oldu, uzun tartışmalardan sonra parti tüzüğünde 9 Işık Doktrini yer aldı. Türkeş, bu dönemde kendisini sevenler tarafından Başbuğ ilan edildi ve aynı yıl Ankara'dan milletvekili seçildi. 6-8 Şubat 1969'da Adana il kongresinde CKMP adı Milliyetçi Hareket Partisi ve terazi olan amblemi de üç hilâl olarak değiştirildi. 1966 yılında cumhurbaşkanlığına aday oldu ve Cevdet Sunay karşısında 11 oy alarak seçimi kaybetti. 1969 ve 1973 yıllarında Adana milletvekili olarak parlamentoya seçildi. 1974'te ilk eşi Muzaffer Türkeş'i kaybetti. Bundan iki yıl sonra 1976'da Seval Türkeş'le evlendi.

[değiştir] 1975 Sonrası dönem ve 12 Eylül

1975'ten sonra Milliyetçi Cephe adı verilen koalisyon hükümetlerinde başbakan yardımcılığı görevinde bulundu. Bu dönemde sağ ve sol çatışması arttı. Yetkililerin elinde Hareket Partisi'nin şiddetin esas kaynağı olduğuna dair kanıtlar vardı ve Cumhuriyet Savcısı kapsamlı bir soruşturma yapmak istiyordu. Ancak hükümet buna izin veremezdi. Çünkü bu rolün açığa çıkarılması koalisyonun dağılması anlamına geliyordu ve Demirel bunu düşünmek bile istemiyordu.^[4] 12 Eylül darbesi sırasında Milli Güvenlik Konseyi başkanı, diğer üç parti başkanlarının teslim olduğunu, Alparslan Türkeş'inde teslim olmasını, aksi taktirde suçlu durumda olacağını belirten bir bildiri yayınladı. ^[5]12 Eylül darbesi'nden sonra 9 Nisan 1985'e kadar 4,5 yıl tutuklu kaldı. 12 Eylül döneminde idam cezasıyla yargılanan Türkeş, bu davadan beraat etti. Arslan Tekin, Son Başbuğ , Elips Kitap, Ankara, Haziran 2005, s.77-80.

[değiştir] 12 Eylül Sonrası Dönem

1987'de siyaset yasağının kalkmasıyla birlikte Milliyetçi Çalışma Partisi'ne girdi ve aynı yıl yapılan olağanüstü kongrede genel başkanlığa seçildi. 1991 genel seçimlerinde RP ve IDP ile seçim ittifakı yapan MÇP lideri Türkeş, Yozgat milletvekili olarak yeniden parlamentoya girdi. Bu sırada 1992'de 12 Eylül darbesi ile kapatılmış olan partilerin eski adlarını alması hakkında Siyasi Partiler Kanunu'nda yapılan değişiklikle MÇP'nin ismi de 1993 yılında MHP olarak değiştirildi. 1995 genel seçimlerinde parlamento dışı kalan Türkeş, bu dönemde uzlaşmacı bir lider profili çizerek ülke siyaseti üzerinde etkili oldu. Türkeş, 9 Işık başta olmak üzere siyasi ve tarihi görüşlerini içeren kitaplar yazdı...

[değiştir] Ölümü

Türk siyasi hayatı liderlerinden biri olan Alparslan Türkeş, 4 Nisan 1997'de geçirdiği kalp krizi sonucu Ankara'da öldü. Cenazesi, devlet töreni ile kaldırıldı. Ölümünden sonra MHP büyük bir yas içine girdi. MHP'nin yeni genel başkanı Devlet Bahçeli oldu.

[değiştir] Eserleri

• Milli Doktrin 9 Işık; Alparslan Türkeş, Kamer Yayınları; İstanbul, 1997.
• Dokuz Işık; Berikan Elektronik Basım Yayım;
• 9 Işık; Hamle Yayınevi; İstanbul
• Dokuz Işık ve Türkiye;Hamle Yayınevi; İstanbul
• Ülkücülük; Hamle Yayınevi; İstanbul, 1995.
• 12 Eylül Adaleti (!) : Savunma; Hamle Yayınevi; İstanbul, 1994.
• 1944 Milliyetçilik Olayı; Hamle Yayınevi;
• Modern Türkiye ; İstanbul.
• Milliyetçilik Olayları; Berikan Elektronik Basım Yayım.
• 27 Mayıs ve Gerçekler; Berikan Elektronik Basım Yayım.
• 27 Mayıs, 13 Kasım, 21 Mayıs ve Gerçekler; İstanbul, 1996.
• Ahlakçılık; Berikan Elektronik Basım Yayım.
• Etik (Ahlak Felsefesi), Etik.; Bunalımdan Çıkış Yolu; Kamer Yayınları.
• Türk Edebiyatında Anılar, İncelemeler, Tenkidler, Anı-Günce-Mektup; İstanbul, 1994.
• Bunalımdan Çıkış Yolu; Hamle Yayınevi; İstanbul, 1996.
• Dış Meselemiz; Berikan Elektronik Basım Yayım.
• İlimcilik; Berikan Elektronik Basım Yayım.
• Kahramanlık Ruhu; İstanbul, 1996.
• Temel Görüşler; Kamer Yayınları.
• Sistemler ve Öğretiler; İstanbul, 1994.
• Türkiye'nin Meseleleri; Hamle Yayınevi; İstanbul, 1996.
• Yeni Ufuklara Doğru; Kamer Yayınları.
• Sistemler ve Öğretiler; İstanbul, 1995.
• Gönül Seferberliğine; Kamer Yayınları; İstanbul; 1994

[değiştir] Kaynakça

[değiştir] Dış bağlantılar

Vikisöz'de Alparslan Türkeş ile ilgili özlü sözler mevcuttur.

• Boğaziçi Üniversitesi Atatürk Enstitüsü