Süryani Kırımı
 |
Bu maddedeki bilgilerin eksik ve/veya yetersiz olduğu düşünülmektedir. |
Süryani Katliamı[1], I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu'nun Süryani (Süryaniler/Keldaniler/Aramiler) nüfüsuna karışı işlediği toplu katliam[2] ya da katliam iddialarını belirtmek için kullanılan terimdir.
Konu başlıkları |
Katliam Tezi [değiştir]
1914-1920 yılları arasında Kuzey Mezopotamya (günümüzde Türkiye'in güneydoğu böglgesinde bulunan Tur Abdin, Hakkâri, Van, Siirt, Adiyaman, Urfa, Malatya, Harput bölgeleri ve Kuzeybatı İran'ın Urmiye bölgesi)'daki Süryani nüfusu Osmanlı (Türk ve Kürt) birlikleri tarafından zorla göç ettirildi ve öldürüldüler.[2] Toplam ölü sayısı konusunda farklı tahminler vardır. Eş zamanlı raporlarda 500.000 rakam yer almakta birlikte son tahminleri 750.000 - 1.000.000 arasındadır.[2][3]
Süryani/Arami Soykırımı Ermeni ve Yunan (Pontus) soykırımlarıyla benzer kontekst ve döneminde gerçekleştirildi.[4] Fakat Süryani Soykırımı hakkındaki modern bilim çevresi nispeten yeni oluşturuldu ve büyük ölçüde Ermeni Soykırımı araştırmalarının gölgesinde kaldı.[2]
2007 yılında International Association of Genocide Scholars (Uluslararası Soykırım Alimler Cemiyeti) Osmanlı Devleti'nin 1914 - 1923 yılları arasındaki hristiyan azınlıklarına yönelik harekâtının[kaynak belirtilmeli] Ermeniler, Süriyaniler ve Pontoslular ve Rumlara yönelik soykırım olduğu konusunda fikirbirliğine ulaştı.[5] Genocide Watch'in başkanı ise Türkiye hükûmetinin 1990'lu yıllarda Osmanlı Devleti'nin Süryaniler, Rumlar ve Ermenileri dahil olmak üzere hristiyan nüfusuna yönelik soykırımı reddinin dünyanın önde gelen soykırım bilim adamları tarafından tanınmamayışını onayladı.[5]
Çeşitli çevreler bunun İttihat ve Terakki yönetimi tarafından uygulanan sistematik bir katliam ve soykırım olduğu savunmaktadır.[kaynak belirtilmeli]
Demografik Değişiklikler [değiştir]
| I. Dünya Savaşı öncesi ve sonrasında Diyarbakır'da Hristyan nüfusu[6] | |||||
| Mezhep | I. Dünya Savaşı öncesi | Azalış | I. Dünya Savaşı sonrası | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Ermeniler | Gregoryen (Apostolik) | 60.000 | 58.000 | 2.000 | |
| Ermeni Katolik | 12.500 | 11.500 | 1.000 | ||
| Süryaniler | Keldani Katolik | 11.120 | 10.010 | 1.110 | |
| Süryani Katolik | 5.600 | 3.450 | 2.150 | ||
| Süryani Yakubi | 84.725 | 60.725 | 24.000 | ||
| Toplam | 173.945 | 143.685 | 30.260 | ||
| I. Dünya Savaşı öncesi ve sonrasında Mardin Vilayeti'nde Hristyan nüfusu[6] | |||||
| Sect | I. Dünya Savaşı öncesi | Azalış | I. Dünya Savaşı sonrası | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Ermeniler | Katolik | 10.500 | 10.200 | 300 | |
| Süryaniler | Keldani Katolik | 7.870 | 6.800 | 1.070 | |
| Süryani Katolik | 3.850 | 700 | 3.150 | ||
| Süryani Yakubi | 51.725 | 29.725 | 22.000 | ||
| Toplam | 73.945 | 49.875 | 24.070 | ||
Karşıt Tez [değiştir]
Karşıt görüş, temelde kayıpların var olduğunu ama bahsedilen kadar çok olmadığını, yaşananların devletle ilişkili sistematik bir hareket sonucu ortaya çıkmadığını ve ayrıca kayıpların iki taraftanda gerçekleştiği görüşü üzerinde durur.
Balıkesir Üniversitesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Prof Bülent Özdemir[7], osmanlı döneminde ermeniler için bir göç ettirme kararı olmasına karşın ilgili dönemde özel olarak süryanileri içeren hiç bir karar alınmamasının, yaşanan kayıpların devlet temelli sistematik bir yaklaşım sonucu olmadığını gösterdiğini belirtiyor. Ayrıca Nasturiler'nin (Doğu Süryanileri) Rusların yanında savaştığını bu yüzden yenilincede İran ve Irak'a göç etmek zorunda kaldıklarını iddia ediyor.
O dönemdeki Süryanilerin arkeri olarak örgütlendiği ve başka devletler yanında çarpıştığına ilişkin bir çok kaynak vardır. Hakkari civarında Ruslarca silâhlandırılmış olan 25.000 Doğu Süryani savaşçı tespiti bunlardan biridir[8].
Aynı kaynaktan bir diğer bilgide Süryanilerin müslümanlara yönelik yaptığı katliamlardır. İngiliz İstihbarat Servisininde(Secret Intelligence Service) görevli Binbaşı E.W.C. Noel'in 1916 yılında olaylar hakkında yazdığı rapor:
'"1916 yılının ilkbahar ve yazında, Rus ordusunun ve ona eşlik eden Hıristiyan öç ordusunun işgal ederek tahrip ettiği bölgede yapmış olduğum ve 3 ay süren gezi sonunda, Albay Ağa Petros'un mektubunda Türkler aleyhine yapmış olduğu şikâyetler kadar, Türklerin de kendi düşmanlarına karşı güçlü şikâyetleri olduğunu söylemekte zerre kadar kuşkum yoktur. Yerel sakinlerin ve görgü tanıklarının genel ifadelerine göre, Ruslar, kendilerine eşlik den Nesturi ve Ermenilerin önerileri ve kışkırtmalarıyla, ellerine düşen Müslüman sivil halkı, hiç ayrım yapmadan kesip öldürmüşlerdir. Revandız kentinin tahribi ve ora halkının toptan kırıma tabi tutulmuş olması bunun tipik bir örneğini oluşturur. Revandız ve Neri ilçelerinden geçen bir gezginci, orada, Hıristiyanların Müslümanlara karşı genel ve toptan yapmış oldukları vahşetin belirtilerini bulacaktır. Bundan daha korkunç ve daha yaygın bir olay düşlemek güç olacaktır".
2005 yılında, İstanbul da yapılan "süryani göçü" konulu sempozyumda konuşmacı olan İsveç Upsala Üniversitesi Öğretim Üyesi Sait Yıldız[9],
"Biz bu olaylar yaşandı derken, ne Türkleri ne de Kürtleri sorumlu tuttuk. Biz Kürt, Türk halkıyla ve diğer halklarla kardeşçe bir arada ortak bir yaşam istiyoruz. Türkler bizim kardeşimizdir; Kürt'ü de, Çerkes'i, Laz'ı, Ermeni'si, Rum'u da öyle. Bu olayı yapanlar o dönemin İttihatçı liderleridir, o dönemin Kürt feodal ağalarıdır. Bazıları bir yandan bizi öldürürken diğerleri savunmuştur. Türk'ü de Kürt'ü de korumuştur. Bunu kimse inkâr edemez."
Kurban sayısı karmaşası bir diğer ilginç noktadır. California'da ölen 250.000 süryani için anıt dikilirken kimi kaynaklar bu sayıyı 1.000.000 yani 4 katına kadar çıkarır. Bu büyük fark olayın tarihsel olarak tam açığa kavuşturulmadığın simgesidir.
Soykırım olarak tanınması [değiştir]
İsveç parlamentosu 2010 yılında 130'a karşı 131 oyla aldığı bir kararla Süryani Katliamı'nı Ermeni Kırımı ve Rum Kırımı ile birlikte "soykırım" olarak tanımıştır [10]
 |
Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
.
Görüntüler [değiştir]
-
Süryani Soykırım Anıtı, Paris
-
250.000 ölen süryani kurbanlar için dikelen anıt, California
-
Süryani Petros Ağa ve Süvarileri
Ayrıca bakınız [değiştir]
Kaynakça [değiştir]
- ^ Gabriele Yonan, Çev. Erol Sever, Arami soykırımı: Unutulan bir holocaust, Pencele Yay., İstanbul, 1999.
- ^ a b c d Khosoreva, Anahit. "The Assyrian/Syriac Genocide in the Ottoman Empire and Adjacent Territories" in The Armenian Genocide: Cultural and Ethical Legacies. Ed. Richard G. Hovannisian. New Brunswick, NJ: Transaction Publishers, 2007, pp. 267-274. ISBN 1-4128-0619-4.
- ^ Travis, Hannibal. "Native Christians Massacred: The Ottoman Genocide of the Assyrians During World War I." Genocide Studies and Prevention, Vol. 1, No. 3, December 2006. Retrieved 2010-02-02.
- ^ Schaller, Dominik J. and Zimmerer, Jürgen (2008) "Late Ottoman Genocides: The Dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish population and extermination policies." Journal of Genocide Research, 10:1, pp. 7-14.
- ^ a b "Genocide Scholars Association Officially Recognizes Assyrian Greek Genocides." 16 December 2007. Retrieved 2010-02-02.
- ^ a b De Courtois, Sébastien. The Forgotten Genocide: Eastern Christians, the Last Arameans. Piscataway, N.J.: Gorgias Press, pp. 194-195.
- ^ [1], Prof. Bülent Özdemire ait radyo söyleşisi
- ^ Salahi R. Sonyel, Gizli Belgelerde Osmanlı Devleti'nin Son Dönemi ve Türkiye'yi Bölme Çabaları, İstanbul
- ^ [2], suryaniler.com-haberler
- ^ "İsveç de Ermeni tasarısını kabul etti, elçi çağrıldı". Zaman. 12 Mart 2010. http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=960686. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2010.
