Mukan Kağan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Mukan Kağan, Muhan Kağan ya da Bağan Kağan olarak da bilinir, (Eski Türkçe: Old Turkic letter N1.svgOld Turkic letter G1.svgOld Turkic letter Q.svg Old Turkic letter N1.svgOld Turkic letter Q.svgOld Turkic letter O.svgOld Turkic letter M.svg, Mukan Kagan[1], 木桿可汗/木杆可汗, Pinyin: mùgǎn kěhàn, Wade-Giles: mu-kan k'o-han veya 木汗可汗, mùhàn kěhàn, mu-han k'o-han, soyadı ve ad: 阿史那 燕都, āshǐnà yàndōu, a-shih-na yen-to), Doğu Göktürk Kağanlığı'nın kağanı. (hükümdarlığı:553-572). Bumin Kağan'ın oğlu ve İssik Kağan'ın küçük kardeşi.

552'de Orta Asya bozkırlarında siyasi durum karışıktı. Göktürkler Cücenleri yendi ve bozkırda büyük bir otorite boşluğu[kaynak belirtilmeli] doğmuştu.

Bumin Kağan'ın hemen o yıl içinde ölmesi Göktürklerin durumunu zorlaştırdı. Yerine geçen büyük oğlu Kara Issık Kağan da bir yıl içinde öldü. Bumin'in küçük kardeşi İstemi Yabgu ise batıya yönelmişti.

Mukan böyle sorunlu bir dönemde halkının başına geçti. Yeni kurulmakta olan devleti koruyabilmek adına sert davrandı. Doğuda yükselmeye başlayan Kitan gücünü kırarak bozkırdaki Göktürk egemenliğini pekiştirdi. Mukan kağan döneminde devlet o güne kadarki en haşmetli çağına ulaştı.

Chou Shu çin yıllığına göre:

Mukan kagan heybetli görünüşlü kudretli hitab etmesini iyi bilen, gerektiği yerde barışçıl ama çoğu zaman sert ve tavizsiz bir siyaset izleyen biri olarak tasvir edilir.

Cücen Devletine darbe üstüne darbe indirmiş ve 555 yılında çin'in Tsi(Chi) topraklarına sığınan ileri gelenleri da dahil yenerek Cücenleri ortadan kaldırmıştır.

Bir sonraki yıl doğuda kitanları kuzeyde Kırgızları Göktürk hakimiyetine bağladı. Tsi (chi) hanedanını baskı altına aldı, İstemi Yabgu'nun harekatlarına karşı çinden yardım isteyen Akhun Devleti'ne ve maveraunnehir devletine çin askeri desteğini önledi.

568 yılında Şansi'deki Tsi başkenti Tsin-yang'ı muhasara etti ve çin hakanı Mukan kagan'ın kızı (Prenses Aşina) ile evlendi. Mukan Kağan'ın kızı, Çin imparatoru ile evlenerek bu ülkenin imparatoriçesi oldu.

Mukan Kağan, genç amcası İstemi Yabgu ile beraber, yeni kurulmakta olan Göktürk Kağanlğı'nın isyan ve çalkantılarla sarsılmasını önlemiş ve devleti iyi yöneterek siyasi ve askeri olarak çok ileri düzeye taşımıştır.[kaynak belirtilmeli]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Eski Türkler, Gumilev.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]