Türk milliyetçiliği

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Türk milliyetçiliği, Türklerin özgürlüğünü, birliğini savunan ve Türk milletinin ilerlemesini, gelişmesini amaçlayan siyasî bir görüştür. Türkçülük ile aynı yapıdadır ancak Türkçülük sadece Türkiye Türkleri'nin değil, dünyadaki tüm Türk halklarının birliğini savunmaktadır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de siyasal milliyetçilik 1903 yılında Yusuf Akçura tarafından yazılan Üç Tarz-ı Siyaset adlı makalenin yayınlanması ile başlar. Bundan önce Sultan III. Selim'e kadar uzanan bir tarihçe verilebilirse de siyasal anlamda başlangıç Yusuf Akçura ile başlar. Türkiye'de milliyetçiliğin öncüleri Kırım-Kazan kökenli aydınlardır. Bunun nedeni ise Kırım ve Kazan bölgesinin batı ticaret ve siyaseti ile tanışmasının 17. yüzyıl'a dayanmasıdır.[kaynak belirtilmeli]

Osmanlı toplumunu oluşturan İslam, Rum, Ermeni ve Yahudi "millet"lerini ortak bir ulusal kimlik altında bir araya getirme düşüncesi 1839 Tanzimat Fermanı'na damgasını vurdu, 1850'lerden sonra güç kazandı. Osmanlı seçkinlerine göre devlet, ancak bir Osmanlı milletine dayandığı takdirde ayakta durabilir ve canlanabilirdi. Osmanlı milleti padişahın sembolik egemenliği altında, ortak bayrak, marş ve simgelere (örneğin fes) sahip olacak, din ve dil ayrımı gözetmeden toplumsal birliği gözetecekti.[kaynak belirtilmeli]

Osmanlılık fikri bir yandan egemen İslam toplumunda, diğer yandan imparatorluğun Hıristiyan unsurlarında direnişle karşılaştı. 1860'larda Namık Kemal öncülüğündeki Genç Osmanlılar, İslam ümmetinin geleneksel ayrıcalıklarını gayrımüslimlerle paylaşmayı reddeden bir milliyetçilik türünü savundular. Gayrımüslim toplumları içinde de, Osmanlı Devleti'nden koparak ayrı ulusal varlıklar oluşturma fikri taraftar topladı. Önceleri daha çok Rum toplumunu etkileyen ayrılıkçı akımlar, 1878 yenilgisinden sonra imparatorluğun diğer gayrımüslim halklarına da yayıldı.

Ziya Gökalp'in fikri önderliğini yaptığı Türkçülük, İttihat ve Terakki'li meşrutiyet ve daha sonra cumhuriyet döneminde esas alınmıştır. Ziya Gökalp, Türkçülüğün Esasları adlı kitabında millet kavramını dil ve kültürel birlik olarak tanımlar, ırkçılığı reddeder. Ayrıca toplumun kültürel değerlerinin korunup batı uygarlığına geçilmesini ve Durkheim'in sınıfsal işbirliği düşüncesini savunur.

1930'larda yeniden güçlenen Türkçü-Turancı düşüncenin en radikal sözcüsü Hüseyin Nihal Atsız idi. Atsız 1931-1932'de Atsız Mecmuayı, 1933-1934 ve 1943-1944'te de Orhun: Aylık Türkçü Mecmua'yı yayımladı. 1939'da Bozkurt dergisini çıkaran Reha Oğuz Türkkan ile 1943'te Samsun'da Kopuz adlı Türkçü dergiyi başlatan Fethi Tevetoğlu bu dönemin diğer Turancı fikir önderleri arasında bulunuyordu.

1969 yılında CKMP'nin Milliyetçi Hareket Partisi'ne dönüşmesiyle Türk-İslâm Ülküsü'nün şekillendirdiği ülkücülük ortaya çıkmış oldu.

Türkiye'deki milliyetçi siyasi akımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'deki milliyetçi partiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'deki eski milliyetçi partiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • E. J. Hobsbawn, Milletler ve Milliyetçilik, Ayrıntı, İstanbul
  • Jean Leca, Uluslar ve Milliyetçilikleri, Metis, İstanbul
  • Umut Özkırımlı, Milliyetçilik Kuramları, Doğu-Batı, Ankara
  • Andrew Heywood, Siyaset, Liberte Yayınları Şubat 2006 ISBN 975-250-015-3
  • Mümtaz’er Türköne, Siyaset, Lotus Yayınları Eylül 2005, Ankara ISBN 975-6665-06-8
  • Oral Sander,'‘’Siyasi Tarih’', İmge Yayınevi, Nisan 2002 ISBN 975-533-043-7
  • Hagen Schulze ,‘’Avrupa’da ulus ve devlet’’,çeviri:Timuçin Binder, Literatür yayınları, Aralık 2005, İstanbul ISBN 975-04-0264-2
  1. ^ [1], MİLLET VE ADALET PARTİSİ TÜZÜĞÜ Madde 3 Genel İlkeler