Ömer Seyfettin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Ömer Seyfettin
Ömer Seyfettin Portresi.jpg
Türk yazar
Doğum 11 Mart 1884(1884-03-11)
Gönen, Balıkesir
Ölüm 6 Mart 1920 (35 yaşında)
İstanbul
Meslek Şair, öğretmen, yazar, Türkolog ve asker
Milliyet Türk
Edebî akım Türkçülük

Ömer Seyfettin, (d. 11 Mart 1884; Gönen, Balıkesir - ö. 6 Mart 1920, İstanbul), Türk yazar, asker ve öğretmen.

Türk edebiyatının önde gelen hikâye yazarlarındandır. Türkiye kısa hikâyeciliğinin kurucu ismidir. Ayrıca edebiyatta Türkçülük akımının kurucularından olup, Türkçede sadeleşmenin savunucusudur.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

11 Mart 1884 yılında Gönen, Balıkesir'de doğdu. Yüzbaşı Ömer Şevki Bey'le, Fatma Hanım'ın ikisi küçük yaşlarda ölen dört çocuğundan biridir. Öğrenimine Gönen'de bir mahalle mektebinde başladı. Ömer Şevki Bey'in görevinin nakli dolayısıyla Gönen'den ayrılan aile, İnebolu ve Ayancık'tan sonra İstanbul'a geldi.

Ömer Seyfettin, önce Mekteb-i Osmanî'ye, 1893 ders yılı başında Askerî Baytar Rüştiyesi'nin subay çocukları için açılmış özel sınıfına kaydedildi. Bu okulu 1896'da tamamlayarak Kuleli Askeri İdadisi'ne yazıldı. Daha sonra Edirne Askerî İdadîsi'ne naklolarak eğitimine, arkadaşı Enis Avni ile birlikte burada devam etti.[1] İlk edebi çalışmaları olan şiirlerini Edirne’deki öğrenciliği sırasında yazdı.[2]

1900'de İdadî'yi bitirerek İstanbul'a döndü ve Mekteb-i Harbiye-i Şahâne'ye başladı. İstanbul’da Mecmua-i Edebiye dergisinde şiirlerinin yayımlanmasıyla yayın dünyasına girdi. 1903 yılında Makedonya'da çıkan karışıklık üzerine "Sınıf-ı müstacele" denilen bir hakla okulundan imtihansız mezun oldu.

İzmir[değiştir | kaynağı değiştir]

Ömer Seyfettin, mezuniyetten sonra piyade asteğmeni rütbesiyle, merkezi Selanik'te bulunan Üçüncü Ordu'nun İzmir Redif Tümeni'ne bağlı Kuşadası Redif Taburu'na tayin edildi. 1906'da İzmir Jandarma Okulu'na öğretmen olarak atandı. Bu vesileyle İzmir'deki fikrî ve edebî faaliyetleri ve bunlar içerisinde yer alan gençlerle tanışma fırsatı buldu. Nitekim batı kültürünü tanıyan Baha Tevfik'ten Fransızca bilgisini artırmak için teşvik gördü; Necip Türkçü'den ise sade Türkçe ve millî bir dille yapılan millî edebiyat konusunda fikirler edindi.

Selanik ve Genç Kalemler dergisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ömer Seyfettin Ocak 1909'da Selanik Üçüncü Ordu'da görevlendirildi. Manastır, Pirlepe, Köprülü, Cumâ-yı Bâlâ kasaba ve köylerinde görev yaptı.[1] Razlık (günümüzde Bulgaristan'da) kasabasının Yakorit köyünde bölük komutanlığı yaptı. Balkan çetecilerinin Türk düşmanlığını dile getirdiği Bomba, Beyaz Lâle, Tuhaf Bir Zulüm adlı hikâyeleri bu görevleri sırasında edindiği izlenimler sonucu yazdı. Yazıları ve hikâyeleri İstanbul’da ve Selanik’te çıkan çeşitli dergilerde takma isimlerle yayımlandı. Ali Canip’e yazdığı meşhur mektubu da bu sırada Yakorit’te yayımlanmıştır. Ömer Seyfettin’in dil konusunda görüşlerini özetleyen bu mektup, Yeni Lisan hareketinin başlamasına vesile olmuştur.

1910 yılında Ziya Gökalp’in de arzu ve tavsiyesi ile tazminatını ödeyip askerlik görevinden ayrıldı. Hayatını yazar ve öğretmen olarak sürdürmek üzere Selanik’e yerleşti. Rumeli’nin tek Türk bilim ve edebiyat dergisi olarak Selanik'te çıkarılan Hüsün ve Şiir dergisinin ismi, Akil Koyuncu'nun istek ve ısrarı üzerine Genç Kalemler'e çevrildikten sonra 11 Nisan 1911'de Ömer Seyfettin'in Yeni Lisan isimli ilk başyazısı imzasız olarak yayınlandı.

Balkan Savaşı ve esaret[değiştir | kaynağı değiştir]

Genç Kalemler yazı heyetini oluşturanlar, Balkan Savaşı'nın başlaması üzerine dağılmak zorunda kaldı. Ömer Seyfettin’in sivil hayatı bir yıl kadar sürmüştü. Yeniden Ordu'ya çağrılan yazar, Yanya Kuşatması'nda esir düştü.

Atina yakınlarındaki Nafliyon kasabasında geçen on aylık esareti sırasında sürekli okudu. Mehdi, Hürriyet Bayrakları gibi hikâyelerini bu dönemde yazdı. Hikâyeleri Türk Yurdu'nda yayımlandı. Esareti süresince gerek okuyarak, gerekse yazarak, yazarlık hayatı için önemli olacak tecrübeler kazandı.

İstanbul ve Türk Sözü Dergisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ömer Seyfettin, 1913'te esareti bitince İstanbul'a döndü. 23 Ocak 1913'te Enver Paşa'nın organize ettiği Bâb-ı Âli Baskını'na katıldı. Daha sonra askerlikten ayrılarak, yazarlık ve öğretmenlikle hayatını kazanmaya başladı. Türk Sözü dergisinin başyazarlığına getirildi ve burada Türkçü düşüncenin sözcülüğünü yapan yazılar yazdı.

1914 yılında Kabataş Sultanisi'nde öğretmenlik görevine başladı ve bu görevini ölümüne kadar sürdürdü.

1915'te İttihat ve Terakki Fırkası ileri gelenlerinden Doktor Besim Ethem Bey'in kızı Calibe Hanım'la evlenmiştir. Bu evlilik Fahire Güner isimli bir kız çocuğuna rağmen, 1918'de bozulunca tekrar yalnızlığına döndü. Gerek bozulan evliliği gerekse I. Dünya Savaşı yenilgisini görmesi onu etkiledi. Anadolu’da uzun seyahatlere çıkarak bu olumsuz havadan kurtulmaya ve her hafta en az bir hikâye yazmaya çalıştı [3]

Son yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

1917'den ölüm tarihi olan 6 Mart 1920'ye kadar geçen zamanda, birçok olumsuz duruma rağmen verimli bir hikâyecilik döneminin içinde olmuştur. Bu dönemde 10 kitap dolduran yazar, 125 de hikâye yazdı. Hikâye ve makaleleri Yeni Mecmua, Şair, Donanma, Büyük Mecmua, Yeni Dünya, Diken ve Türk Kadını gibi dergilerle Vakit, Zaman ve İfham gazetelerinde yayınlandı. Bir yandan da öğretmenlik görevini sürdürdü.

Ömer Seyfettin'in Zincirlikuyu Mezarlığı'ndaki kabri.

Ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

Hastalığı 25 Şubat 1920'de artınca 4 Mart'ta hastaneye kaldırıldı. 6 Mart 1920'de hayatını kaybetti. Önceden teşhis edilememiş olmakla beraber, yapılan otopsi sonucunda hastalığının "şeker" olduğu anlaşılmıştır.[1] Naaşı önce Kadıköy Kuşdili Mahmut Baba Mezarlığı'na defnedilmiştir. Daha sonra buradan yol geçeceği veya araba garajı yapılacağı gerekçesiyle mezarı, 23 Ağustos 1939'da Zincirlikuyu Mezarlığı'na nakledilmiştir.

Ölümünden sonra[değiştir | kaynağı değiştir]

En yakın arkadaşı Ali Canip Yöntem, onun hayatını ve mizacını anlatan, en kuvvetli hikâyelerini içeren Ömer Seyfettin ve Hayatı adlı bir kitap yazdı ve bu kitap 1935 yılında yayımlandı. Kısa bir süre sonra da bütün hikâyeleri bir kitap serisi halinde basılmıştır ve bu hikâyeler günümüzde de okunmaktadır.

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Romanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Risale[değiştir | kaynağı değiştir]

Öyküleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Acaba Ne İdi?
  • Acıklı Bir Hikâye
  • Aleko
  • And
  • Aşk Dalgası
  • Aşk ve Ayak Parmakları
  • Apandisit
  • At
  • Ayın Takdiri
  • Ay Sonunda
  • Baharın Tesiri
  • Bahar ve Kelebekler
  • Balkon
  • Başını Vermeyen Şehit
  • Bekarlık Sultanlıktır
  • Beyaz Lale
  • Beynamaz
  • Birdenbire
  • Binecek Şey
  • Bir Hatıra
  • Bir Hayır
  • Bir Kayışın Tesiri
  • Bir Temiz Havlu Uğruna
  • Bir Vasiyetname
  • Bit
  • Bomba
  • Büyücü
  • Cesaret
  • Çanakkale'den Sonra
  • Çakmak
  • Çirkinliğin Esrarı
  • Dama Taşları
  • Devletin Menfaait Uğruna
  • Diyet
  • Dünyanın Düzeni
  • Düşünme Zamanı
  • Eleğimsağma
  • Elma
  • Efruz Bey
  • Falaka
  • Ferman
  • Fon Sadriştayn’ın Karısı
  • Fon Sadriştayn’ın Oğlu
  • Forsa
  • Gizli Mâbed
  • Gürültü
  • Havyar
  • Hafiften Bir Seda
  • Horoz
  • Hürriyet Bayrakları
  • İffet
  • İki Mebus
  • İlk Cinayet
  • İlk Düşen Ak
  • İlk Namaz
  • İnsanlık ve Köpek
  • İrtica Haberi
  • Kaç Yerinde
  • Kaşağı
  • Kerâmet
  • Kıskançlık
  • Kızıl Elma Neresi?
  • Koleksiyon
  • Korkunç Bir Ceza
  • Kumrular
  • Kurbağa Duası
  • Kurumuş Ağaçlar
  • Külah
  • Kütük
  • Lokanta Esrarı
  • Makul Bir Dönüş
  • Mehdi
  • Mehmaemken
  • Memlekete Mektup
  • Mermer Tezgâh
  • Miras
  • Muayene
  • Muhteri
  • Müjde
  • Nakarat
  • Namus
  • Nasıl Kurtarmış?
  • Nadan
  • Nezle
  • Niçin Zengin Olmamış?
  • Nişanlılar
  • Nokta
  • Öpücüğün İlkel Bİçimi
  • Pamuk İpliği
  • Pembe İncili Kaftan
  • Perili Köşk
  • Pireler
  • Primo Türk Çocuğu
  • Ruzname
  • Rüşvet
  • Rütbe
  • Sivrisinek
  • Şefkate İman
  • Tarih Ezeli Bir Tekerrürdür
  • Tavuklar
  • Teke Tek
  • Terakki
  • Teselli
  • Topuz
  • Tos
  • Tuhaf Bir Zulüm
  • Tuğra
  • Türbe
  • Türkçe Reçete
  • Uçurumun Kenarında
  • Uzun Ömer
  • Üç Nasihat
  • Velinimet
  • Vire
  • Yalnız Efe
  • Yeni Bir Hediye
  • Yemin
  • Yuf Borusu Seni Bekliyor
  • Yüksek Ökçeler
  • Yüzakı
  • Zeytin Ekmek
  • Akşam Sefası
  • Yiğit Çocuk
  • Okul Çocuğu
  • Bir Çocuk Aleko

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]