16 Büyük Türk Devleti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
16 Büyük Türk Devleti'ne ait bayraklar, Askerî Müze, İstanbul

16 Büyük Türk Devleti, Türk milliyetçiliği kavramıdır. Kavram, 1969'da haritacı Akib Özbek tarafından ortaya atılmış[1] ve 1980'lerde Kenan Evren yönetiminde yaygınlaşmıştır. Kendisinden önce Cumhurbaşkanlığı Forsu'ndaki 16 yıldız Türklerin Anadolu'da kökleşmesini sağlayan 16 beyliğe atıf yapıyordu.[2] Bu beylikler daha sonra Selçuklu bünyesinde birleşmiştir.

Liste[değiştir | kaynağı değiştir]

16 Büyük Türk Devleti şunlardır:

Bayrak Devlet Kurucu Hüküm yılları Hüküm Sürdüğü Toplam Yıl
Büyük Hun İmparatorluğu Teoman MÖ 220- MS 216 436
Batı Hun İmparatorluğu Panu MS 48-MS 216 168
Flag of the European Hunnic Empire.png Avrupa Hun İmparatorluğu Balamir 375-469 94
Flag of the Hephthalites.svg Ak Hun İmparatorluğu Aksuvar 440-710 270
Flag of the Göktürks Khaganate.svg Göktürk Kağanlığı Bumin Kağan 552-745 193
Flag of the Avar Khaganate.svg Avar Kağanlığı I. Bayan 565-835 270
Flag of the Khazar Kaghanate.png Hazar Kağanlığı Böri Şad 651-983 332
Flag of the Uyghur Kaghanate.png Uygur Kağanlığı Kutluk Bilge Kül Kağan 744-847 103
Flag of the Kara-Khanids.svg Karahanlı Devleti Bilge Kül Kadir Han 840-1212 372
GhaznavidFlag attributed.svg Gazne Devleti Alp Tigin 962-1183 221
Flag of Great Seljuk Empire.svg Büyük Selçuklu İmparatorluğu Tuğrul Bey 1040-1157 117
Flag of Khwarazmia.svg Harezmşahlar Devleti Kutbeddin Muhammed 1097-1231 134
Golden Horde flag 1339.svg Altın Orda Devleti Batu Han 1236-1502 266
Timurid.svg Timur İmparatorluğu Emir Timur 1368-1501 133
Gules pile sinister or.svg Babür İmparatorluğu Babür Şah 1526-1858 332
Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg Osmanlı İmparatorluğu Osman Gazi 1299-1922 623

Türkçü-Turancı yazar ve düşünür Nihal Atsız, bu 16 devletin kiminin Türklüğünün muallakta kaldığını, Akkoyunlular gibi kimi Türk devletlerinin ise dışarıda bırakıldığını ve bunun için de oluşturulan listenin "çakma" olduğunu ifade etmiştir.[3]

12 Eylül Darbesi'nin getirdiği Türk-İslam sentezi, daha önce revaçta olan Türkçü ögelere İslamcı ögeler eklemiştir. Bu ögeleri halkın gözünde makbul hale getirmek için PTT, 1984 yılında özel pul bastırmıştır. Bu pullarda, devletlerin bayrakları ve önderlerinin portreleri bulunmaktaydı.[4] 1985'te ise Akib Özbek'in ilk kez dile getirmiş olduğu 16 devlet, 1936'da tasarlanan Cumhurbaşkanlığı forsunun açıklaması olarak tasarlanmıştır.[5]

Birçok kamu binası ve parkta Cumhuriyet'in kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün yanına 16 Büyük Türk Devleti'nin önderlerinin büstü veya heykelleri eklenmiştir.[6]

2000 yılında Türk Telekom, bu konu üzerine bir akıllı kart dizisi satışa çıkardı.

2015'te dönemin cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Filistin lideri Mahmud AbbasKülliye'de ağırlarken 16 Devlet'in savaşçısı olarak giydirilmiş kişiler dikkat çekmiştir. Kostümlerin dönemleriyle olan uyumluluğu da eleştiri konusu olmuştur. Kostümler içinde en çok beğenilen ise sosyal medyada ‘Duşakabinoğulları’ adı takılan bornoz benzeri kostüm oldu.[7]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ H. Feridun Demokan, Contemporary Turkey: Geography, History, Economy, Art, Tourism, Demokan, 1978, p. 4. Necdet Evliyagil, Sami Güner, Basın-Yayın Genel Müdürlüğü, Ajans-Türk, Türkiye: Cumhuriyetin 50. Yıl Kitabı, Ajans-Türk Matbaacılık Sanayii, 1973.
  2. ^ X. Türk Tarih Kongresi, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1994, p. 2947. (Türkçe))
  3. ^ On line history newspaper ((Türkçe)) 21 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Nihal Atsız (Türkçe)
  4. ^ Ivan Sache, Presentation of the Sixteen Great Turkish Empires and their alleged flags 4 Mart 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Flags of the World, 4 July 2004; c.f. jpeg of the 1984 stamp series 11 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. The flags were designed by Özbek in 1969. They are mostly imaginary, with the exception of the 1844 Ottoman flag, and arguably the wolf's head and the bow-and-arrow used as emblems for the Göktürk and the Seljuk states, respectively. Ekrem Buğra Ekinci, 16 TÜRK DEVLETİ Cumhurbaşkanlığı forsundaki 16 yıldız neyi ifade ediyor? 30 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 2 February 2015.
  5. ^ Central Eurasian Studies Review, Vol. 3, Central Eurasian Studies Society, 2004, p. 23
  6. ^ Keçiören 39°58′41″K 32°52′3″D / 39.97806°K 32.86750°D / 39.97806; 32.86750. Etimesgut Belediyesi kent meydanı için hazırlanan 16 Türk Büyüğü heykelleri. 26 Ağustos 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Niğde’nin simgesi Türk Büyükleri heykelleri kaldırılıyor mu? 24 Şubat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Türk devlet büyükleri Mamak'ta 5 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Türk Büyükleri Anıtları Yenilendi (Nevşehir) 24 Şubat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. "Pınarbaşı Turkishness Monument" (Pınarbaşı Türklük Anıtı, opened in 2000).
  7. ^ "Duşakabinoğulları 3 ay sürmüş!". 25 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Kasım 2021.