Yapay uydu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Yapay uydular, insanoğlunun geliştirip Dünya'nın veya başka gezegenlerin yörüngesine yerleştirdiği uydulardır. Bu uydular genellikle yarı-bağımsız bilgisayar kontrollü sistemlerdir.

1957'de SSCB tarafından fırlatılan ilk yapay uydu olan Sputnik 1'den beri, binlerce yapay uydu Dünya'dan fırlatılmıştır. Bu uyduların her birinin belli bir amacı vardır. Yapay uyduların amaçlarından bazıları şunlardır:

  • Haberleşme uyduları: TV, radyo, telefon gibi iletişim araçlarını kullanabilmek için uzaya gönderilmiş uydulardır. Modern haberleşme uyduları çoğunlukla "Molniya" veya "Alçak Dünya" yörüngelerini kullanırlar.
  • Meteoroloji uyduları: Bu uydular dünyadaki meteorolojik olayları gözlemlemek için kullanılırlar.
  • Anti-uydu silah sistemleri: "Katil uydular" olarak da bilinen bu uyduların amaçları düşman uydularını yok etmektir. Düşman uyduları vurmak için kinetik mermiler ya da enerji veya partikül silah sistemleri kullanırlar.
  • Biyouydular (Biosatellites): Bilimsel amaçlarla canlı organizmalar taşıyan uydulardır.
  • Minyatür uydular: Çok çeşitli amaçlarla kullanılabilen sıradışı şekilde ufak cüsseli uydulardır. 500–100 kg arasında olanlara "miniuydu", 100–10 kg arasında olanlara "mikrouydu", 10 kg'dan daha hafif olanlara "nanouydu" denir.
  • Seyrüsefer uyduları (Navigasyon uyduları): Radyo sinyalleri vasıtasıyla dünya üzerindeki mobil cihazların yerlerini GPS sayesinde tespit etmeye yarayan uydulardır. Günümüzde uçaklarda, otomobillerde hatta elde kullanımı oldukça yaygınlaşmış olan sistem. sayesinde dünya üzerindeki konum birkaç metre hassasiyetiyle tespit edilebilir.
  • Gözetleme uyduları (Reconnaissance satellites): Daha çok askeri gözetleme ve keşif amaçlarıyla kullanılan bu uyduların gerçek kabiliyetleri konusunda detaylı bir bilgi mevcut değildir. Bunun nedeni, bu sistemlere dair bilgilerin "çok gizli" gizlilik derecesinde olmasıdır.
  • Gözlem uyduları (Earth observation satellites): Bu uydular sivil gözlem amacıyla (çevre faciaları, harita yapımı vs.) kullanılan uydulardır.
  • Güneş enerjisi uyduları: Bu uydular güneş enerjisini dünya üzerindeki alıcılara yönlendirerek, alternatif enerji kaynağı olarak kullanılması planlanan uydulardır.
  • Uzay istasyonları: Uzay istasyonları, üzerinde insanların yaşaması için inşa edilmiş yapılardır. Günümüzde bilimsel amaçlarla kullanılan bu yapılar astronotların yıllarca barınmasına imkân verebilmektedir. Bu istasyonlar uzay taşıtı değillerdir ve iniş-kalkış kabiliyetleri yoktur. Bu istasyonlara gidiş geliş diğer uzay taşıtları vasıtasıyla sağlanır.

Gözlem[değiştir | kaynağı değiştir]

Bulutsuz bir gecede büyükçe yapay uyduları çıplak gözle görmek mümkündür. Bunları uçaklardan ayırmak çok kolaydır. Uçaklar geceleri yanıp sönen sarı-kırmızı,yeşil anti-çarpışma ve sis lambalarını yakarlar. Oysa yapay uyduların parlaklığı yıldız gibidir. Akanyıldızlar gibi kayıp geçmezler,çok yavaş hareket ederler ve gök ufkunda kayboluncaya kadar görünürler. Ufukta dünyanın gölgesine geçtikleri için artık görünmez olurlar. En iyi göründükleri zaman, güneşin batışından az sonraki zamandır.

Bunları uçan dairelerle de karıştırmak mümkün değildir.Çünkü,yörüngeleri üzerinden,sapmadan,belli bir doğrultuda giderler.

Bağımsız uydu üretip gönderen ülkeler
Order Country Year of first launch Rocket Satellite
1 Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği 1957 Sputnik-PS Sputnik 1
2 Amerika Birleşik Devletleri 1958 Juno I Explorer 1
3 Fransa 1965 Diamant Astérix
4 Japonya 1970 Lambda-4S Ōsumi
5 Çin Halk Cumhuriyeti 1970 Long March 1 Dong Fang Hong I
6 Birleşik Krallık 1971 Black Arrow Prospero X-3
7 Hindistan 1980 SLV Rohini
8 İsrail 1988 Shavit Ofeq 1
Rusya[1] 1992 Soyuz-U Şablon:Kosmos
Ukrayna[1] 1992 Tsyklon-3 Strela (x3, Russian)
9 İran 2009 Safir-2 Omid
10 Türkiye 2011 Dnepr RASAT

Kendi uydularını üretemeyen veya ürettiğine destek vermeyen ülkeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Başka ülkelere ihtiyaç duyan ülkeler (Yukarıdakilerin dışındakiler; Nijerya,Türkiye,İspanya,Yunanistan ...)[1]
Country Year of first launch First satellite Payloads in orbit in 2008[2]
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği
(Rusya)
1957
(1992)
Sputnik 1
(Cosmos-2175)
1398
Amerika Birleşik Devletleri 1958 Explorer 1 1042
Kanada 1962 Alouette 1 25
İtalya 1964 San Marco 1 14
Fransa 1965 Astérix 44
Avustralya 1967 WRESAT 11
Almanya 1969 Azur 27
Japonya 1970 Ōsumi 111
Çin Halk Cumhuriyeti 1970 Dong Fang Hong I 64
Birleşik Krallık 1971 Prospero X-3 25
Polonya 1973 Intercosmos Kopernikus 500  ?
Hollanda 1974 ANS 5
İspanya 1974 Intasat 9
Hindistan 1975 Aryabhata 34
Endonezya 1976 Palapa A1 10
Çekoslovakya 1978 Magion 1 5
Bulgaristan 1981 Intercosmos Bulgaria 1300 1
Brezilya 1985 Brasilsat A1 11
Meksika 1985 Morelos 1 7
İsveç 1986 Viking 11
İsrail 1988 Ofeq 1 7
Lüksemburg 1988 Astra 1A 15
Arjantin 1990 Lusat 10
Pakistan 1990 Badr-1 5
Güney Kore 1992 Kitsat A 10
Portekiz 1993 PoSAT-1 1
Tayland 1993 Thaicom 1 6
Türkiye 1994 Turksat 1A 5
Ukrayna 1995 Sich-1 6
Şili 1995 FASat-Alfa 1
Malezya 1996 MEASAT 4
Norveç 1997 Thor 2 3
Filipinler 1997 Mabuhay 1 2
Mısır 1998 Nilesat 101 3
Singapur 1998 ST-1 1
Çin Cumhuriyeti 1999 ROCSAT-1
Danimarka 1999 Ørsted 3
Güney Afrika 1999 SUNSAT 1
Suudi Arabistan 2000 Saudisat 1A 12
Birleşik Arap Emirlikleri 2000 Thuraya 1 3
Fas 2001 Maroc-Tubsat 1
Cezayir 2002 Alsat 1 1
Yunanistan 2003 Hellas Sat 2 2
Nijerya 2003 Nigeriasat 1 2
İran 2005 Sina-1 4
Kazakistan 2006 KazSat 1 1
Beyaz Rusya 2006 BelKA 1
Kolombiya 2007 Libertad 1 1
Vietnam 2008 VINASAT-1 1
Venezuela 2008 Venesat-1 1
Azerbaycan 2013 Azersat-1 1

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "First time in History". The Satellite Encyclopedia. http://www.tbs-satellite.com/tse/online/thema_first.html. Erişim tarihi: 2008-03-06. 
  2. ^ "SATCAT Boxscore". celestrak.com. http://www.celestrak.com/satcat/boxscore.asp. Erişim tarihi: 2008-03-05.