İçeriğe atla

Boeing

Vikipedi, özgür ansiklopedi
The Boeing Company
Eski ad(lar)Pacific Aero Products Co. (1916-1917)
Boeing Airplane Company (1917-1961)
TipHalka açık
Menkul değer sembolü
EndüstriHavacılık ve uzay
KuruluşSeattle'da 15 Temmuz 1916 (109 yıl önce) (1916-07-15)
KurucuWilliam E. Boeing
Genel merkeziCrystal City, Virginia,
Amerika Birleşik Devletleri
Hizmet alanlarıDünya çapında
Önemli kişilerKelly Ortberg
Steve Mollenkopf
Ürünazalış 348 ticari uçak
azalış 110 askerî uçak
azalış 2 yapay uydu
Gelirazalış 66,5 milyar US$ (2024)
Net gelirazalış -11,8 milyar US$ (2024)
Toplam varlıkartış 156,4 milyar US$ (2024)
BölümleriCommercial Airplanes
Defense, Space & Security
Global Services
Toplam kaynakazalış -3,9 milyar US$ (2024)
Çalışan sayısıartış 172.000 (2024)
Web sitesiboeing.com

The Boeing Company ya da kısaca Boeing (/ˈboʊɪŋ/ BO-ing), uçak, helikopter, roket, uydu ve füze tasarlayan, üreten ve satan bir Amerikan çok uluslu şirketidir.[1] Şirket ayrıca kiralama ve ürün destek hizmetleri sunmaktadır. Dünyanın en büyük havacılık ve uzay üreticilerinden biri olan Boeing,[2] 2022 yılı gelirine göre dünyanın dördüncü büyük savunma müteahhidi ve dolar bazında Amerika Birleşik Devletleri'nin en büyük ihracatçısıdır.[3] 15 Temmuz 1916'da William E. Boeing tarafından Washington eyaletinin Seattle şehrinde kurulan şirket,[4] mevcut yapısına 1 Ağustos 1997'de Boeing ile McDonnell Douglas'ın birleşmesiyle kavuştu.

2023 itibarıyla Boeing Company'nin genel merkezi, Virginia eyaletinin Arlington County bölgesindeki Crystal City semtinde yer almaktadır.[5] Şirket, Boeing Ticari Uçaklar (BCA), Boeing Savunma, Uzay ve Güvenlik (BDS) ve Boeing Global Hizmetler (BGS) olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. 2021 yılında 62,3 milyar Amerikan doları tutarında satış gerçekleştiren Boeing, 2020 itibarıyla Fortune 500 listesinde 54. sırada, Fortune Global 500 listesinde ise 121. sırada yer aldı.

Boeing, lobi faaliyetlerine yaptığı harcamalar, vergi politikaları ve savunma sanayii faaliyetleri nedeniyle eleştirilmektedir.[6] Şirket ayrıca savaş dönemlerinde kâr sağlamakla suçlanmaktadır. Bazı kaynaklarda, Gazze Savaşı sırasında İsrail'e silah satışından 50 milyar ila 100 milyar dolar arasında gelir elde ettiğine dair iddialar yer almaktadır.[7] Uluslararası Af Örgütü, Eylül 2025'te yayımladığı raporunda Boeing'i, İsrail'in Filistinlilere yönelik işlediği soykırım, işgal ve ayrımcılığa ekonomik destek veren 15 şirketten biri olarak listeledi.[8]

Tarihi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kökeni

[değiştir | kaynağı değiştir]

Boeing Şirketi, 1916 yılında Amerikalı kereste sanayicisi William E. Boeing tarafından Washington eyaletinin Seattle şehrinde Pacific Aero Products Company adıyla kuruldu. 1917 yılında şirketin adı Boeing Airplane Company olarak değiştirildi ve 1928'de William Boeing, Boeing Airplane & Transport Corporation'ı kurdu.[9] 1929 yılında şirketin adı United Aircraft and Transport Corporation olarak değiştirildi ve Avion, Chance Vought, Sikorsky Aviation, Stearman Aircraft, Pratt & Whitney ve Hamilton Metalplane gibi birçok uçak üreticisi satın alındı.[10]

McDonnell Douglas ile birleşme

[değiştir | kaynağı değiştir]

Aralık 1996'da Boeing, McDonnell Douglas ile birleşme niyetini açıkladı ve düzenleyici kurumların onayıyla birleşme 4 Ağustos 1997'de tamamlandı.[11] Birleşme sürecinde yaşanan gecikme, Avrupa Komisyonu'nun itirazlarından kaynaklandı ve Komisyon, birleşmeye üç koşul getirdi: üç ABD havayolu şirketiyle yapılan münhasırlık anlaşmalarının feshedilmesi, McDonnell Douglas sivil uçak işi için ayrı hesap tutulması ve bazı savunma patentlerinin rakiplerin kullanımına açılması.[12] 2020 yılında Quartz, birleşmenin ardından “Boeing mühendisleri ile McDonnell Douglas muhasebecileri arasında şirket kültürleri çatışması yaşandığını” ve bu çatışmanın McDonnell Douglas tarafının üstünlüğü ile sonuçlandığını, bunun da 737 MAX kazası krizine yol açan olaylara katkıda bulunmuş olabileceğini bildirdi.[13]

Merkezin taşınması

[değiştir | kaynağı değiştir]

Boeing'in merkezi, 2001 yılında Seattle'dan Chicago'ya taşındı.[14] 2018 yılında şirket, Sheffield Üniversitesi ile yürütülen bir araştırma ortaklığı çerçevesinde Avrupa'daki ilk fabrikasını İngiltere'nin Sheffield şehrinde açtı.[15] Mayıs 2020'de Boeing, COVID-19 salgını nedeniyle hava yolculuğundaki düşüşten ötürü 12.000'den fazla çalışanını işten çıkardı ve işgücünün toplam %10'u, yaklaşık 16.000 kişi için işten çıkarma planı yaptı.[16] Temmuz 2020'de şirket, pandemi ve 737 MAX uçaklarının uçuşlarının durdurulmasının etkisiyle 2,4 milyar dolar zarar ettiğini açıkladı.[17] 18 Ağustos 2020'de CEO Dave Calhoun, daha fazla işten çıkarma yapılacağını duyurdu;[18] 28 Ekim 2020 itibarıyla Boeing, COVID-19 salgını nedeniyle artan mali kayıplar sonucunda yaklaşık 30.000 çalışanını işten çıkardı.[19]

Bölümleri

[değiştir | kaynağı değiştir]
Renton fabrikasında Boeing 737'nin montajı yapılırken, 2010

Şirketin üç bölümü şunlardır: Ticari Uçaklar; Savunma, Uzay ve Güvenlik; ve Global Hizmetler.

Güvenlik kusurları ve uçak kazaları

[değiştir | kaynağı değiştir]

Boeing 737 MAX kazaları ve uçuşların durdurulması

[değiştir | kaynağı değiştir]
PK-LQP, the Lion Air aircraft involved
PK-LQP, kazaya karışan Lion Air uçağı

2018 ve 2019 yıllarında iki adet Boeing 737 MAX dar gövdeli yolcu uçağı düştü ve toplam 346 kişi hayatını kaybetti. Kazaların ardından dünya çapındaki havacılık düzenleyicileri ve havayolu şirketleri, 387 adet 737 MAX uçağının uçuşlarını durdurdu.[20][21] Bu gelişmelerin sonucunda Boeing'in stratejisi, yönetimi ve kâr-maliyet odaklı yaklaşımı kamuoyunda sorgulandı; şirketin itibarı, faaliyetleri ve kredi notu olumsuz etkilendi.[22][23][24] 2022 yılında Netflix, Downfall: The Case Against Boeing adlı bir belgesel yayımladı ve Boeing'in McDonnell Douglas ile birleşmesinin kurumsal kültürü olumsuz etkileyerek kazalara zemin hazırladığı yönündeki iddiaları işledi.[25][26]

2020 yılının Haziran ayında Federal Havacılık İdaresi, Boeing'in yönetmeliklere aykırı biçimde düzeltmeyi ertelediği bazı 737 MAX kusurlarını tespit etti.[27] Aynı yıl Eylül ayında ABD Temsilciler Meclisi soruşturmasını tamamladı ve Boeing'in iki ölümcül kazayla ilişkilendirilen uçuş dengeleme sistemi MCAS hakkındaki çalışan endişelerini göz ardı ettiğini, güvenlikten ziyade teslim tarihlerini ve maliyetleri öncelediğini, ayrıca FAA'ya bilgi verirken şeffaf davranmadığını ortaya koydu. Raporda simülatör eğitiminin gerekli görülmemesinin güvenliği azalttığı, pilot eğitiminin değerini düşürdüğü ve teknik tasarım iyileştirmelerini engellediği sonucuna varıldı.[28] 7 Ocak 2021 tarihinde Boeing, güvenlik düzenleyicilerinden bilgi sakladığı gerekçesiyle dolandırıcılıkla suçlanmasının ardından 2,5 milyar doların üzerinde ödeme yapmayı kabul etti; bu tutar 243,6 milyon dolarlık para cezası, havayolu müşterilerine 1,77 milyar dolarlık tazminat ve kaza kurbanlarının mirasçılarına ayrılan 500 milyon dolarlık fondan oluştu.[29]

737 MAX uçaklarının kazalarıyla ilgili soruşturmalar devam ederken, şirketin en büyük kapasiteli çift motorlu jeti ve şimdiye kadar üretilen en büyük uçak olan Boeing 777X, 25 Ocak 2020'de ilk uçuşunu gerçekleştirdi,[30] ancak yine de sorunlar yaşadı. 2021'deki uçuş testleri sırasında meydana gelen bir olayın ardından, uçağın tahmini ilk teslimatı 2024'e ertelendi.[31] 2022'de uçakta başka teknik sorunlar tespit edildikten sonra, teslimat tarihi yeniden ertelendi ve orijinal tarihten altı yıl sonra, 2025'e kaydırıldı.[32][33]

Alaska Havayolları 1282 numaralı uçuş

[değiştir | kaynağı değiştir]
N704AL, the Alaska Airlines aircraft involved
Olaya karışan Alaska Havayolları uçağı N704AL

5 Ocak 2024'te Alaska Airlines'ın 1282 sefer sayılı uçuşunda, 737 MAX 9 tipi bir uçakta 16.000 fit irtifada kapı tıpasının yerinden çıkması sonucu gövdede kapı boyutlarında bir açıklık oluştu.[34] Uçak, Portland Uluslararası Havaalanı'na acil iniş yaptı; birkaç yolcu yaralanmasına rağmen tamamının daha sonra tıbbi olarak taburcu edilebilecek durumda olduğu bildirildi.[35] ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), kapı tıpası bulunan tüm 737 MAX 9 uçaklarının derhal denetlenmesini zorunlu kılarak toplam 171 uçağı yere indirdi.[36][37] United Airlines, yapılan incelemelerde bazı uçaklarda gevşek cıvatalar tespit etti ve bu durum Boeing 737 MAX 9'un üretiminde olası sistematik sorunlara dair endişeleri artırdı.[38] FAA, 12 Ocak 2024'te Boeing'e yönelik denetimini genişlettiğini ve 737 MAX 9 için üretim denetimi başlattığını açıkladı. Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulu, 6 Şubat'ta yayımladığı ön raporda, Washington eyaletinin Renton şehrindeki Boeing fabrikasında paneli sabitlemek için kullanılan dört cıvatanın söküldüğünü ve yeniden takılmadığının anlaşıldığını bildirdi.[39]

Eleştiriler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Vergi kaçırma ve lobicilik

[değiştir | kaynağı değiştir]

Aralık 2011'de tarafsız kuruluş Public Campaign, Boeing'i 2008'den 2010'a kadar 52,29 milyon dolar lobi faaliyetlerine harcama yapıp vergi ödemediği, bunun yerine 178 milyon dolar vergi iadesi aldığı, 9,7 milyar dolar kâr elde ettiği, 2008'den bu yana 14.862 çalışanı işten çıkardığı ve ve 2010 yılında en üst düzey beş yöneticisinin maaşını %31 artırarak 41,9 milyon Amerikan dolarına çıkardığı için eleştirdi.[6]

Savaş vurgunculuğu ve İsrail'e silah tedariki

[değiştir | kaynağı değiştir]
F-15S/SA jet avcı uçakları, Boeing'in Suudi Arabistan'a sattığı en önemli savaş uçaklarından biridir. Bu uçaklar, Suudi Arabistan'ın Yemen İç Savaşı'na müdahalesinde yoğun olarak kullanılmaktadır.

Boeing, Yemen'deki savaşta ürettiği füzelerin ayrım gözetmeyen saldırılarda kullanılması ve sivil kayıplara yol açması nedeniyle savaşlara malzeme tedarik etmek ve bu durumdan kazanç sağlamakla eleştirildi.[40] 2017 yılında şirket, Suudi Arabistan ile askerî uçaklar ve güdümlü füze sistemlerini kapsayan bir anlaşma imzaladı.[41] Ayrıca bazı kaynaklarda, Boeing'in 2009'dan 2022'ye kadar İsrail ile yaptığı silah sözleşmeleri yoluyla 50 ila 100 milyar dolar arasında gelir elde ettiğine dair tahminler yer almaktadır.[7]

2023 yılında çeşitli medya kaynakları, Boeing'in İsrail Hava Kuvvetleri'ne Gazze'ye yönelik hava saldırılarının ilk haftasında 1.000 adet küçük çaplı “akıllı” bomba gönderdiğini ve bu mühimmatın ABD Hava Kuvvetleri üssünden sevk edildiğini bildirdi.[42] Gazze Savaşı sırasında Boeing'in hisse senedi fiyatlarının İsrail ile yapılan ek silah sözleşmeleri nedeniyle yükseldiği belirtildi.[43] Çeşitli haber kaynaklarına göre İsrail, Gazze Savaşı sırasında Boeing tarafından üretilen GBU-39 küçük çaplı bombaları kullandı. Bu mühimmatın Refah'taki mülteci kampı ile El-Sardi ve Et-Tabiin okullarının bombalanması da dâhil olmak üzere bazı saldırılarda kullanıldığı bildirildi.[44]

Uluslararası Af Örgütü, Eylül 2025'te yayımladığı raporunda Boeing'i, İsrail'in Filistinlilere yönelik işlediği soykırım, işgal ve ayrımcılığa ekonomik destek veren 15 şirketten biri olarak listeledi.[45] Raporda, Boeing'in ürettiği GBU-39 tipi akıllı bombaların Gazze'deki hava saldırılarında kullanıldığı ve bu saldırılarda en az 43 sivilin hayatını kaybettiği belirtildi.[8]

Ürettiği ticari uçaklar

[değiştir | kaynağı değiştir]
 Uçak   Kalıt   Tanım   Koltuk   Çıkış tarihi   İlk uçuş   İlk teslim 
707 120, 220, 320, 420 Dört-motor dar gövde 174-194 Mayıs 1954 Aralık 1957 1957
717 200 Çift-motor dar gövde 106 Haziran 1998 Eylül 1998 Eylül 1999
727 100, 200 Üç-motor dar gövde 106 1963 Şubat 1963
737 200, 300, 500, 600, 700, 800, 900, MAX8 ve MAX9 Çift-motor dar gövde 85-215 Mayıs 1964 Ekim 1966 Nisan 1967
747 100, 200, 400,8I (800) Dört-motor büyük geniş gövde 85-524 Mayıs 1966 Ekim 1969 Nisan 1970
757 200, 300 Çift-motor küçük

geniş gövde

200-290 Şubat 1982 Ocak

1983

767 200, 300, 400 Çift-motor küçük geniş gövde 180-375 Mayıs 1978 Ekim 1981 Nisan 1982
777 200, 300 Çift-motor orta geniş gövde 330-550 Mayıs 1992 Haziran 1994 Mayıs 1995
787 8,9,10 Çift-motor küçük geniş gövde 290-330 15 Aralık 2009 26 Ekim 2011

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ Bernal, Kyle (23 Aralık 2022). "What Are the Top Boeing Government Contracts?". executivegov.com (İngilizce). 14 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2023. 
  2. ^ "The SIPRI Top 100 arms-producing and military services companies in the world, 2022" (İngilizce). SIPRI. 7 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Şubat 2024. 
  3. ^ "Boeing says it's flying high despite recession". USA Today. 27 Mart 2009. 11 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ "Boeing history chronology" (PDF). Boeing. 8 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2018. 
  5. ^ Hansen, Drew (21 Şubat 2023). "Boeing offers CEO Dave Calhoun more than $5M in additional stock awards to stay on". American City Business Journals. 14 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2023. 
  6. ^ a b Portero, Ashley (9 Aralık 2011). "30 Major U.S. Corporations Paid More to Lobby Congress Than Income Taxes, 2008–2010". International Business Times. 7 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2011. 
  7. ^ a b "The Companies Supplying Weapons to Israel's Attack on Gaza". Who Profits (İngilizce). 17 Aralık 2023. 4 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2025. 
  8. ^ a b Agudo, Alejandra (18 Eylül 2025). "Amnistía Internacional acusa en un informe a 15 empresas de ser cómplices de los "crímenes de Israel"". El País (İspanyolca). 18 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Eylül 2025. 
  9. ^ Schultz, John; Wilma, David (21 Aralık 2006). "Boeing, William Edward (1881-1956)". HistoryLink. 4 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2024. 
  10. ^ Weiss, Stanley I.; Amir, Amir R. "Boeing Company – Description, History, & Aircraft". Encyclopedia Britannica. 18 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  11. ^ Skapinker, Michael (5 Ağustos 1997). "Boeing completes McDonnell Douglas takeover". Financial Times. 
  12. ^ Skapinker, Michael (23 Eylül 1997). "World's skies are dominated by US". Financial Times. 
  13. ^ Frost, Natasha (3 Ocak 2020). "The 1997 merger that paved the way for the Boeing 737 Max crisis". Yahoo!finance. Quartz. 22 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Şubat 2022. 
  14. ^ Historylink.org, David Wilma (4 Eylül 2018). "On this day: Boeing moves corporate headquarters to Chicago in 2001". KIRO (İngilizce). 10 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2020. 
  15. ^ "Boeing and University of Sheffield AMRC renew partnership for five more years" (Basın açıklaması). University of Sheffield. 4 Şubat 2021. 8 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2024. 
  16. ^ Schaper, David (27 Mayıs 2020). "Boeing Cuts More Than 12,000 Jobs Due To Drop In Air Travel". NPR. 27 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2020. 
  17. ^ Cameron, Doug; Tangel, Andrew (29 Temmuz 2020). "Boeing Plans Deeper Job and Production Cuts". The Wall Street Journal. 29 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2020. 
  18. ^ Isidore, Chris (18 Ağustos 2020). "Boeing plans more job cuts on top of 16,000 announced this spring". CNN. 18 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2020. 
  19. ^ Schaper, David (28 Ekim 2020). "Citing 'Devastating' Pandemic Impact, Boeing To Lay Off 7,000 More Workers". NPR. 1 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2020. 
  20. ^ Gelles, David; Kitroeff, Natalie; Ahmed, Hadra (12 Mart 2019). "Boeing Scrambles to Contain Fallout From Deadly Ethiopia Crash". The New York Times. The New York Times. 6 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2019. 
  21. ^ "Where the grounded 737 MAX are stored". Flightradar24 Blog. 16 Mart 2019. 6 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2019. 
  22. ^ Tangel, Andrew; Pasztor, Andy (2 Ekim 2019). "Boeing Prioritized Costs Over Safety, Engineer Alleges". WSJ. 15 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2019. 
  23. ^ Assis, Claudia (22 Ekim 2019). "Boeing's credit-rating outlook downgraded by S&P Global". MarketWatch. 23 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2019. 
  24. ^ Josephs, Leslie; Franck, Thomas (22 Ekim 2019). "Boeing survey showed employees felt pressure from managers on safety approvals". CNBC. 23 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2019. 
  25. ^ Bramesco, Charles (22 Şubat 2022). "'All those agencies failed us': inside the terrifying downfall of Boeing". The Guardian. 22 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2024. 
  26. ^ Hurt, Harry III (20 Kasım 2010). "The Pain of Change at Boeing". The New York Times. 8 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2024. 
  27. ^ "FAA Probing Boeing's Alleged Pressure on Designated Inspectors". BNN Bloomberg. 9 Temmuz 2020. 15 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2020. 
  28. ^ "Final Committee Report on the Design, Development, and Certification of the Boeing 737 MAX". The House Committee on Transportation and Infrastructure. 15 Eylül 2020. s. 141. 16 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  29. ^ Josephs, Leslie (7 Ocak 2021). "Boeing to pay more than $2.5 billion to settle criminal conspiracy charge over 737 Max". CNBC. 8 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2024. 
  30. ^ Josephs, Leslie (25 Ocak 2020). "Boeing's 777X, the world's largest twin-engine jet, completes maiden flight". CNBC (İngilizce). 28 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2020. 
  31. ^ Gates, Dominic (27 Haziran 2021). "Citing a serious flight test incident and lack of design maturity, FAA slows Boeing 777X certification". The Seattle Times. 12 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2021. 
  32. ^ Meier, Ricardo (30 Kasım 2022). "Boeing acknowledges 777X engine problem after grounding flights two months ago". Air Data News (İngilizce). 18 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2024. 
  33. ^ "Emirates' Clark: No A380 or B747 will lead to rising fares". aerotime.aero (İngilizce). 29 Kasım 2022. 29 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2024. 
  34. ^ Edmonds, Colbi; Carballo, Rebecca (7 Ocak 2024). "The Frightful Minutes Aboard Flight 1282". The New York Times. 8 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2024. 
  35. ^ "Information about Alaska Airlines Flight 1282". Alaska Airlines News (İngilizce). 6 Ocak 2024. 6 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2024. 
  36. ^ "FAA Statement on Temporary Grounding of Certain Boeing 737 MAX 9 Aircraft". The Federal Aviation Authority. 7 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2024. 
  37. ^ McAvoy, Audrey; Koenig, David (7 Ocak 2024). "Federal officials order grounding of some Boeing 737 Max 9 jetliners after plane suffers a blowout". Associated Press News. 7 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2024. 
  38. ^ Aratani, Lori; Cho, Kelly Kasulis (8 Ocak 2024). "United finds loose bolts on Boeing jets grounded after blowout incident". Washington Post. 8 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2024. 
  39. ^ Ember, Sydney; Walker, Mark (6 Şubat 2024). "Alaska Airlines 737 May Have Left Boeing Factory Missing Bolts, N.T.S.B. Says". The New York Times. Erişim tarihi: 6 Şubat 2024. 
  40. ^ Kane, Alex. "Here's Exactly Who's Profiting from the War on Yemen". inthesetimes.com (İngilizce). 18 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2020. 
  41. ^ Cornwell, Alexander. "Boeing signs defense, commercial deals with Saudi Arabia". Reuters. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2017. 
  42. ^ Capaccio, Anthony (10 Ekim 2023). "Boeing Sped 1,000 Smart Bombs to Israel After Hamas Attacks". Bloomberg.com (İngilizce). 19 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Aralık 2023. 
  43. ^ Fabino, Alexander (2 Kasım 2023). "Politicians profit as military stocks soar since Hamas-Israel conflict". Newsweek (İngilizce). 3 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2025. 
  44. ^ Harvey, Lex; Nasser, Irene; Tawfeeq, Mohammed; Goodwin, Allegra (10 Ağustos 2024). "Israeli strike on mosque and school in Gaza kills scores, sparking international outrage". CNN. 30 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2024. 
  45. ^ "Af Örgütü, İsrail'in soykırımına destek veren 15 şirketin adını açıkladı". Agos. 18 Eylül 2025. 18 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Eylül 2025. 
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Boeing&oldid=36675251" sayfasından alınmıştır