Ahmet Ali Çelikten

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Ahmet Ali Çelikten
Ahmet Ali Celikten in flight suit.jpg
Doğum 1883
İzmir, Aydın Vilayeti, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm 1969
Bağlılığı  Osmanlı (1908-1920)
 Türkiye (1920-1949)
Hizmet dalı  Osmanlı donanması[1]
 Osmanlı tayyare bölükleri
 Türk Deniz Kuvvetleri
 Türk Hava Kuvvetleri
Hizmet yılları 1908-1949
Rütbesi Yüzbaşı
Savaşları/Çatışmaları I. Dünya Savaşı
Türk Kurtuluş Savaşı

Ahmet Ali Çelikten[1][2][3] Arap Ahmet Ali ve İzmirli Ahmet Ali adlarıyla da bilinen (1883-1969), Afrika kökenli Türk pilot. Havacılık tarihindeki ilk siyahi pilotlardan biridir ve ilk erkek siyahi askeri pilottur.[4] Çelikten, Eugene Jacques Bullard, William Robinson Clarke, Pierre Réjon, ve Domenico Mondelli ile birlikte I. Dünya Savaşı'na katılmış bilinen beş siyahi pilottan biridir. Büyükannesi Osmanlı'ya Bornu'dan (günümüzdeki adıyla Nijerya) köle olarak geldi.[5]

Biyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ahmet, 1883 yılında Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı Aydın Vilayeti'nin İzmir Sancağı'nda doğdu[6]. Annesi Zenciye Emine Hanım ve babası Ali Bey, Afrika kökenli Türk'tüler.[7] Küçük yaşta babasını kaybeden Ahmet[8], savaş gemisi kaptanı olmayı istedi ve 1904 yılında Haddehâne Mektebi'ne girdi. 1908'de, üsteğmen olarak (Mülâzım-ı evvel) mezun oldu. Daha sonra 25 Haziran 1914'te Yeşilköy'de kurulan Deniz Tayyare Mektebi'ne gitti ve orada Osmanlı Deniz Kuvvetleri'nin bir üyesi oldu.

I. Dünya Savaşı sırasında Preveze'den göçmen olarak gelen Hatice Hanım ile (1897–1991) evlendi. Kasım 1916'da işine başladığında tarihteki ilk siyah pilot unvanını aldı. 18 Aralık 1917'de Yüzbaşı Ahmet Ali, Berlin'e okulunu tamamlaması için gönderildi.[3]

I. Dünya Savaşı'ndan sonra Ahmet Ali Kurtuluş Savaşı'nda Türk Ulusal Hareketi'ni destekledi. Gönüllü olarak Konya Askeri Hava Üssü'nde pilotluk yaptı.[3]

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra pilotluğa İzmir'de devam etti. 1928 yılında Hava Müşteşarlığı'na atandı.[3] 1949 yılında ordudan emekli oldu.

1969 yılında vefat etti.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "Türk Deniz Havacılık Tarihi" 5 Ağustos 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Türk Deniz Kuvvetleri'nin Deniz Hava Üs Komutanlığı resmi sitesi.
  2. ^ Ajun Kurter, Türk Hava Kuvvetleri Tarihi, Cilt 5, Hava Kuvvetleri Komutanlığı, 2009, p. 299.
  3. ^ a b c d Dünyanın ilk siyahi pilotu: ARAP AHMET -4 "Pilotlarla Dolu Bir Aile" 12 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Posta, 20 Mart, 2011.
  4. ^ Mark Johnson (2014). Caribbean Volunteers at War: The Forgotten Story of the RAF's 'Tuskegee Airmen'. Pen and Sword. s. 42. ISBN 978-1-4738-3487-3. 
  5. ^ "Arşivlenmiş kopya". 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2015. 
  6. ^ "Arşivlenmiş kopya". 12 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2015. 
  7. ^ "Arşivlenmiş kopya". 12 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2015. 
  8. ^ "Dr. Halim Gençoğlu | Dünyanın ilk siyahi savaş pilotu: Nijeryalı Ahmet Ali Bey (Çelikten) 1883 - 1969". Independent Türkçe. 2019-05-04. Erişim tarihi: 14 Ekim 2021. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]