Esenboğa Uluslararası Havalimanı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Esenboğa Uluslararası Havalimanı
TAV Havalimanlari.jpg
IATA: ESBICAO: LTACLID:
ESB
ESB
Havalimanının Türkiye haritasındaki yeri
Özet
Havalimanı tipi Sivil
İşletici TAV
Yer Çubuk, Ankara, Türkiye
İnşa tarihi 1955
Rakım (ODS) 3,126 ft / 953 m
Koordinatlar 40°07′41″K 32°59′42″D / 40.12806°K 32.995°D / 40.12806; 32.995Koordinatlar: 40°07′41″K 32°59′42″D / 40.12806°K 32.995°D / 40.12806; 32.995
Web sitesi www.esenboga.dhmi.gov.tr
Pistler
Yön uzunluk yüzey
ft m
03R/21L 12,303 3,750 Asfalt
03L/21R 12,303 3,750 Asfalt

Esenboğa Havalimanı (IATA: ESB, ICAO: LTAC) 1955 yılında Çubuk Ovası'nda kurulmuştur. Ankara ili Çubuk ilçesi sınırları içinde olan Esenboğa Uluslararası Havalimanı Ankara şehir merkezine 28 km uzaklıktadır.

Türkiye’nin iç ve dış hatları bir arada bulunduran ilk havalimanı olan Esenboğa yolcu trafiği açısından ülkenin en büyük dördüncü havalimanıdır.[1] Uluslararası Havalimanları Konseyi –Avrupa (ACI-Europe) 2009’da Ankara Esenboğa Havalimanı’nı, “5-10 milyon yolcu” kategorisinde "en iyi havalimanı" seçmiştir.[2]

Esenboğa Havalimanı, Newsweek Türkiye dergisinin 100. sayısında yayınladığı “Türkiye’de Umut Veren 100 Şey” listesinde 22. sırada yer almıştır.[3]

Yerleşim[değiştir | kaynağı değiştir]

Havalimanı iç görünümü

Ankara Esenboğa Havalimanı’nın coğrafi konumu 40°07′41″K 32°59′42″D / 40.12806°K 32.995°D / 40.12806; 32.995Koordinatlar: 40°07′41″K 32°59′42″D / 40.12806°K 32.995°D / 40.12806; 32.995 şeklindedir. Havalimanının rakımı 952,5 metredir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1900’lerin başı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ankara’da ilk uçuşlar 1900’lerin başında Güvercinlik’te başlamıştır. Cumhuriyetin kurulmasının ardından başkent olarak Ankara’nın önemi artmış, ulaşım ihtiyacı da büyümüştür. Ancak sivil havalimanının nereye kurulacağı uzun zaman ortada kalmıştır.

Ankara’dan sivil amaçlı ilk uçuşlar İstanbul’a gerçekleştirildi. 1933’te küçük bir filoyla ilk düzenli havayolu oluştu. Sivil havacılık çalışmalarının yoğunlaşmasıyla birlikte Ankara’da yeni bir havaalanı oluşturulmasına karar verildi ve bunun için şehrin batısında bulunan Etimesgut bölgesi seçildi. Güvercinlik’te yapılan iyileştirme ve geliştirme çalışmalarının ardındansa Etimesgut askeri kullanım için ayrıldı; sivil uçuşlar tekrar buraya kaydırıldı.[4]

Cumhuriyet’in kuruluşunun ardından Ankara’nın yeniden planlanması gündeme gelmiş; 1927’de bu amaçla bir uluslararası yarışma açılmıştır. Yarışmayı kazanan Hermann Jansen’in planında havaalanı bugünkü Tandoğan meydanının bulunduğu alanda yer almaktadır.[5]

1940-50’ler[değiştir | kaynağı değiştir]

12 Şubat 1947’de Devlet Hava Yolları ilk dış seferini Güvercinlik-Atina arasında gerçekleştirmiştir. Türkiye’nin 1944 Chicago Sivil Havacılık Sözleşmesi’ni imzalamasının ardından, İstanbul Yeşilköy’le birlikte Ankara’da da uluslararası bir havalimanı inşa edilmesi kararlaştırılmıştır. Bunun için Bayındırlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilen Amerikan Westinghouse-IG White firmaları 1951 yılında başladıkları Esenboğa Havalimanı inşaatını 1955’te tamamlamıştır.

03R-21L pisti ilk yapıldığında 2752x60 boyutlarındadır. Halen kullanılmakta olan büyük uçak hangarı 1954’te, teknik blok, kule ve yolcu hizmetlerinin müşterek verildiği terminal binası 1958’de tamamlandı.

1960-70’ler[değiştir | kaynağı değiştir]

Takip eden yıllarda Esenboğa Havalimanı’nda ihtiyaca uygun olarak teknik iyileştirme geliştirme çalışmaları yapıldı. Akköprü VOR (VHF omnidirectional radio range) istasyonu 1960’da açılmış, altı yıl sonra kule ve teknik hizmetlerin terminalden ayrılmasıyla Çubuk VOR binası da devreye girdi. Tamir atölyeleri, idari binalar, depolar ve uçak hangarları da eklenerek havalimanı büyümeye devam etti. İlk dönemde hava trafik kontrolörlerine de Esenboğa’daki DHMİ Havacılık Okulu’nda eğitim veriliyordu.

1980-90’lar[değiştir | kaynağı değiştir]

Artan yolcu trafiğine cevap verebilmek için iç hatlar terminali ayrılarak yeni bir bina inşa edilmiş ve 1984’te faaliyete girdi. Ertesi yıl paralel 3752x45 metre boyutlarındaki 03L-21R pisti kullanıma açıldı. Ayrıca yabancı devlet ve hükümet başkanlarıyla uluslar arası heyetlerin ağırlandığı konukevi de 1982’de tamamlandı.

Esenboğa Havalimanı’nda geliştirme çalışmaları 1990’larda da hızlanarak sürdü. 1994’te dış hatlar charter terminali devreye alındı. Yeni bir teknik blok ve kule, itfaiye binası, arıtma tesisi gibi ilaveler yapıldı.

2000’ler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yapılan tüm geliştirme çalışmalarına karşın artan trafiğe cevap veremeyen Esenboğa Havalimanı’nın tamamen yenilenmesi için bir mimarı proje yarışması düzenlenerek birinci seçilen tasarımın hayata geçirilmesi için 23 Ocak 2004’te ihaleye gidildi. Yap-işlet-devret projesi olarak planlanan ihaleyi TAV 15 yıl 8 ay işletme süresiyle kazandı. Planlanandan bir yıl önce bitirilen yeni terminal, otopark ve bağlı birimler 16 Ekim 2006’da hizmete girdi.

Güncel durum[değiştir | kaynağı değiştir]

Havalimanı dış görünüm

Ankara Esenboğa Havalimanı, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü'nün (ICAO) yaptığı sınıflandırmaya göre CAT III niteliklerine sahip olup, meteorolojik koşulların kötü olduğu zamanlarda bile uçak iniş-kalkışına imkân verebilecek düzeydedir.[6] NASA'nın uzay mekiği programındaki olası bir acil iniş yeri olmuştur. [7] [8]

TAV Havalimanları Mayıs 2023’e kadar havalimanının işletme hakkını elinde tutmaktadır.

Terminaller[değiştir | kaynağı değiştir]

İç ve dış hatlar terminali[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeni Ankara Esenboğa Uluslararası Havalimanı, 2007

Anakara Esenboğa Havalimanı, Türkiye’nin ilk iç ve dış hatları bir arada olan havalimanıdır. Toplam 182 bin metrekareyle ülkenin en büyük ikinci terminal alanına sahip havalimanı konumundadır. 18 yolcu köprüsü, 18 pasaport gişesi ve dokuz bagaj bantı bulunmaktadır. Toplam 10 milyon yolcu/yıllık kapasiteye sahip terminal binasında 130 check-in kontuarı, dört adet CIP ve bir adet VIP salonu bulunuyor.[9]

Mimari yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Havalimanının iç görünümü

Esenboğa Havalimanı, DHMİ tarafından 1998’de açılan bir mimari yarışmayla tasarlandı. Yarışmayı mimarlar Ercan Çoban, Ahmet Yertutan, Suzan Esirgen ve Süleyman Bayrak’ın projesi kazandı. Mimar Çoban, yaklaşımlarını "Biz bu arada yolcuyu biraz rahatlatmak istedik. Bu nedenle yaptığımız projede Bir kere olabildiğince gün ışığı kullandık. Olabildiğince bu karmaşık işlemleri çok rahat algılanabilir kılmaya çalıştık. Kimsenin kafası karışmadan kapıdan giriyor, karşısında check-in bankoları sonra köprüden geçiyor ve kapılara ulaşıyor. Olabildiğince dingin ve basit” şeklinde özetledi.[10]

Kargo terminali[değiştir | kaynağı değiştir]

Çok sayıda şirket Esenboğa Havalimanı’ndan kargo hizmeti vermektedir.[11]

Genel Havacılık terminali[değiştir | kaynağı değiştir]

508 metrekare alanda hizmet veren Ankara Esenboğa Havalimanı Genel Havacılık Terminali Ocak 2012’de açıldı. Terminalde iç ve dış hatlara seyahat edecek yolcuların güvenlik, gümrük, pasaport işlemleri en hızlı şekilde yapılabiliyor.[12] Terminal Çubuk Yolu, Özel Hangarlar Bölgesi 5 no’lu apronda bulunuyor. İç Hatlar ve Dış Hatlar için ayrılmış iki ayrı salon bulunan terminal TAV tarafından yapıldı ve işletiliyor.[13]

Pistler[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğrultu Uzunluk(m) Mukavemet Yüzey
03R/21L 3.750x60 100 LCN Asfalt
03L/21R 3.750x45 95 LCN Asfalt

Diğer[değiştir | kaynağı değiştir]

Hava trafik kontrol eğitim tesisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Esenboğa Havalimanı kompleksi içerisinde 17 bin metrekare kapalı alana sahip bir simülatör binası ve eğitim merkezi bulunuyor. 1997’de başlayan ve 2002’de sonuçlanan çalışmalar çerçevesinde en üst düzeyde hava trafik kontrol eğitimi verilecek bir tesis oluşturuldu. Binada ATC simülatörünün yanı sıra elektronik, güvenlik ve bilgisayar amaçlı 11 adet sınıf bulunuyor.[14] 360 derecelik kule simülatörü 3-boyut destekli görüntü özelliğine sahip ve yaklaşma/yol kontrol simülatörüne entegre çalışarak üst düzeyde gerçekçi bir eğitim sistemi ortaya çıkarıyor. Bu özellik kule ve yol yaklaşma arasındaki tüm koordinasyon çalışmalarının simüle edilmesine imkan tanıyor. Esenboğa, Atatürk, Antalya, Adnan Menderes, Dalaman havalimanlarının birebir, Van Ferit Melen ve Diyarbakır meydanlarının da temel olmak üzere yedi havalimanı görüntüleri simülatör veritabanında bulunuyor.

Eski terminaller[değiştir | kaynağı değiştir]

2006’da yeni terminalin hizmete girmesinin ardından eski A terminali yıkılarak yerine THY Teknik tarafından uçak hangarı inşa edildi. Hangar binasının toplam kapalı alanı yaklaşık 7 bin metrekare. B terminali de PTT tarafından kargo hizmeti vermek üzere kullanılmaktadır.

Trafik ve istatistikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ankara Esenboğa Havalimanı, iç hat yolcu istatistikleri bakımından 2011 itibariyle İstanbul’un ardından ikinci sıradadır. Dış hat yolcu istatistiği açısından altıncı, toplam yolcu trafiği açısından da dördüncü sıradadır. 2011 itibariyle Esenboğa’dan uçuş düzenleyen ticari şirket sayısı 59’dur.[15]

Yolcu istatistikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl İç hat Dış hat Toplam
2011 7,080,072 1,405,395 8,485,467
2010 6,435,221 1,328,693 7,763,914
2009 4,990,134 1,094,270 6,084,404
2008 4,444,311 1,247,822 5,692,133
2007 3,609,122 1,349,006 4,958,128

Ticari uçak istatistikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl İç hat Dış hat Toplam
2011 59,957 11,795 71,752
2010 51,657 11,734 63,391
2009 41,150 10,131 51,281
2008 38,880 12,198 51,078
2007 36,427 13,677 50,104

Kargo istatistikleri (ton)[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl İç hat Dış hat Toplam[16]
2011 56,996 35,932 92,928
2010 53,424 35,531 88,955
2009 43,562 29,870 73,432
2008 39,819 33,068 72,887
2007 38,906 36,447 75,353

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Toplu ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

442 Havalimanı-AŞTİ-Kızılay hattında Belko Air adlı belediye otobüsleri şehir merkezinden kalkarak havalimanındaki dış ve iç hatlara götürmektedir. [17]

Ayrıca HAVAŞ şirketi havalimanı-şehir merkezi arasında transfer hizmeti vermektedir. Tüm uçuşlar için servis düzenleyen şirket, Esenboğa Havalimanı, Çubuk Kavşağı, Pursaklar, Hasköy, Keçiören Köprüsü, Etlik Kavşağı, Havaş Şehir Terminali güzergahını izlemektedir. Otogar yolcusu olması durumunda, araçlar Havaş Şehir Terminalinde yolcu indirdikten sonra AŞTİ'ye devam etmektedir. AŞTİ-havalimanı arasında da düzenli servis vardır.[18]

Taksi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeni Ankara Esenboğa Taksiciler Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi 1986’dan bu yana havalimanında hizmet vermektedir. Kooperatif bünyesinde 90 taksi ve 200 personel bulunmaktadır .

Kazalar ve olaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

10 Nisan 2007: Diyarbakır-İstanbul seferini yapan Pegasus Havayollarına ait uçak, üzerinde bomba olduğu söyleyen bir kişi tarafından kaçırılmak istendi. Tahran’a gitmek istediğini belirten Mehmet Gökşingöl, uçağın Esenboğa Havalimanı’na indirilmesinin ardından yaklaşık 40 dakika sonra teslim oldu.[19]

30 Mart 1998: Lefkoşa-Ankara seferini yapan Kıbrıs Türk Hava Yolları'na ait yolcu uçağı, el bombası şeklindeki çakmakla Mehmet Ertürk tarafından kaçırıldı. Uçak Ankara'ya indirildi. Mehmet Ertürk yakalandı. [20]

16 Ocak 1983: THY'nin İstanbul-Ankara seferini yapan Boeing 727 tipi Afyon isimli uçağı Ankara'da sis ve kar yağışı nedeniyle piste 50 metre kala çakıldı. 60 yolcudan 47'si öldü. [21]

23 Aralık 1979: THY'nin Samsun-Ankara seferini yapan Trabzon adlı yolcu uçağı Ankara'da Esenboğa Havalimanı'na inişe geçtiği sırada düştü. Kazada uçaktaki 43 kişiden 39'u öldü, 4 kişi yaralı olarak kurtuldu. [22]

23 Aralık 1961: BEA Havayollarına ait de Havilland DH-106 Comet 4B tipi uçak Esenboğa’dan havalandıktan kısa süre sonra düştü; 20 yolcu ve yedi personel hayatını kaybetti. [23]

23 Eylül 1961: THY’ye ait Adan-Ankara seferini yapan Fokker F—27 tipi uçak Esenboğa’ya inişe geçtiği sırada çakıldı; uçaktaki 29 kişiden 28’i yaşamını yitirdi. [24]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Referanslar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.esenboga.dhmi.gov.tr
  2. ^ http://yenisafak.com.tr/Ekonomi/?t=18.06.2009&i=193237
  3. ^ http://www.gencyolcu.com/wordpress/2010/10/20/turkiyede-umut-veren-100-sey/
  4. ^ http://www.esenboga.dhmi.gov.tr/havaalanlari/sayfa.aspx?hv=2&mnu=915
  5. ^ http://jfa.arch.metu.edu.tr/archive/0258-5316/2009/cilt26/sayi_2/45-68.pdf
  6. ^ DHMI 2011 Faaliyet raporu, sf 60 http://www.dhmi.gov.tr/getBinaryFile.aspx?Type=14&dosyaID=924
  7. ^ http://en.wikipedia.org/wiki/Esenbo%C4%9Fa_International_Airport
  8. ^ http://www.globalsecurity.org/space/facility/sts-els.htm
  9. ^ http://www.esenboga.dhmi.gov.tr/havaalanlari/sayfa.aspx?hv=2&mnu=915
  10. ^ http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=5508225
  11. ^ http://web.shgm.gov.tr/doc3/kargosirket.xls
  12. ^ http://ekonomi.haberturk.com/airport/haber/710145-esenboga-genel-havacilik-terminali-hizmete-girdi
  13. ^ http://www.esenbogaairport.com/tr-TR/HavalimaniRehberi/Pages/GenelHavacilikTerminali.aspx
  14. ^ http://www.dhmi.gov.tr/havaalanlari.aspx?hv=2
  15. ^ DHMI 2011 Faaliyet raporu, sf 82 http://www.dhmi.gov.tr/getBinaryFile.aspx?Type=14&dosyaID=924
  16. ^ DHMI 2011 Faaliyet raporu, sf 85 http://www.dhmi.gov.tr/getBinaryFile.aspx?Type=14&dosyaID=924
  17. ^ http://www.belkoair.com
  18. ^ http://www.havas.net/otobus-ve-otopark/ankara/
  19. ^ http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=218094
  20. ^ http://yenisafak.com.tr/gundem/?t=06.10.2006&i=8437
  21. ^ http://www.sabah.com.tr/Gunaydin/Magazin/2010/01/05/dusen_ucakta_ben_de_olacaktim
  22. ^ http://www.ntvmsnbc.com/id/24940391/
  23. ^ http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19611221-0
  24. ^ http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19610923-1

Wikimedia Commons'ta Esenboğa Uluslararası Havalimanı ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.