İstanbul Havalimanı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
İstanbul Havalimanı
İstanbul Havalimanı iGa logo.svg
Istanbul Airport "Lalekule".jpg
İstanbul Havalimanı'nın havadan görünümü
IATA: IST[1]ICAO: LTFM
IST'nın Marmara'da bulunduğu yer
IST
IST
Havalimanının Marmara Bölgesi'ndeki konumu
Özet
Havalimanı tipi Sivil
Sahibi Devlet Hava Meydanları İşletmesi
İşletici Cengiz-Kolin-Limak-Kalyon-Mapa Ortak Girişim Grubu
Hizmet verdiği şehir İstanbul
Yer İmrahor-Tayakadın-Yeniköy, Arnavutköy
Açılış 29 Ekim 2018
Bağlantı merkezi (hub) Türk Hava Yolları
Koordinatlar 41°15′39″K 28°44′32″D / 41.26083°K 28.74222°D / 41.26083; 28.74222Koordinatlar: 41°15′39″K 28°44′32″D / 41.26083°K 28.74222°D / 41.26083; 28.74222
Web sitesi www.istanbulhavalimani.com

www.igairport.com

Pistler
Yön uzunluk yüzey
m ft
16R/34L 3.750 12303 Asfalt
17L/35R 4100 13.451 Asfalt
16L/34R 3.750 12303 Asfalt
17R/35L 4100 13.451 Asfalt
3.750 12303
3500 11.482

İstanbul Havalimanı (IATA: ISTICAO: LTFM), Türkiye'nin İstanbul şehrine hizmet veren bir uluslararası havalimanıdır. Şehrin Avrupa Yakası'nda, Karadeniz kıyısındaki[2] Tayakadın ile Akpınar[3][4][5] köyleri arasındaki yer alan havalimanı 29 Ekim 2018'de açıldı. Tüm aşamaları tamamlandığında 76,5 km2 alana yıllık 200 milyon yolcu kapasiteye çıkarılabilen 2 terminali ile birbirinden bağımsız altı pisti[6] olacak şekilde hizmet vermesi planlanmaktadır. İnşa aşamasında iken havalimanının proje ismi İstanbul Yeni Havalimanı olarak belirlenmesine karşın, tamamlandığında adı İstanbul Havalimanı olarak açıklanmıştır. Yeni havalimanı için yapılan ihaleyi 3 Mayıs 2013'te İGA yatırımcılarının oluşturduğu Cengiz, Mapa, Limak, Kolin, Kalyon Ortak Girişim Grubu (OGG) cumhuriyet tarihinin en yüksek teklifi olan 22,152 milyar euroluk bir teklif ile kazandı. İhalenin ardından projenin temeli 7 Haziran 2014 tarihinde atıldı.[7]

Havalimanının inşaatındaki çalışma koşullarının yetersizliği ve işçi ölümlerine dair haberler zaman zaman muhalif basın aracılığıyla kamuoyuna yansıdı. Ölümlerin kamuoyundan gizlendiği ve Şubat 2018 itibarıyla 400 işçinin hayatını kaybettiğine dair iddialar Çalışma Bakanlığı'nı açıklama yapmak durumunda bıraktı. Bakanlık açıklamasında ölen işçi sayının 27 olduğunu iddia etti.[8][9] Eylül 2018'de havaalanı işçilerinin şartların iyileştirilmesi talebiyle düzenlediği geniş katılımlı eyleme jandarma tarafından TOMA ve biber gazı ile müdahale edildi. İnşaat-İş Sendikası eylemin ardından 600'e yakın işçinin gözaltına alındığını öne sürdü.[10][11]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Arka plan[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbul Atatürk Havalimanı'nın yoğunluğu ve kapasite yetersizliğini öne süren Bakanlar Kurulu yeni bir havalimanının inşa edilmesine karar verdi.[12] 13 Ağustos 2012 tarihinde ise bölge seçimi yapılarak projenin hayata geçirilmesi için ilk adım atıldı.

İhale süreci[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeni Havalimanı’nın İhalesi 24 Ocak 2013 tarihinde açılıp 3 Mayıs 2013 günü sonlandırıldı.[13] Yüzde yirmi özkaynak zorunluluğunun öngörüldüğü ihaleye TAV, Alarko, IC, Limak, Makyol ve Varyap Holding katılım gösterdi.[14] Havalimanı işletme süresi şartlar dahilinde 25 yıl olarak sabitlendi.[15] İhale hazırlığının global büyüklükteki bir proje için kısa vadede gerçekleştiği fikri uzmanlar tarafından dile getirildi.[16][17] Sabancı Holding ise ihaleye katılmaktan vazgeçti.[18]

Türkiye tarihinin en büyük yatırımı olan Yeni Havalimanı İhalesi 3 Mayıs 2013 günü saat 10.00'da Ankara Esenboğa Havalimanı Sosyal Tesisleri'nde gerçekleştirildi.[19] İlk turda en yüksek teklifi Fraport şirketi verdi. İhaleyi 22 milyar 152 milyon euro ile Cengiz, Mapa, Limak, Kolin, Kalyon Ortak Girişim Grubu (OGG) kazandı. 6 saat süren 96 turlu ihaleden devlete, KDV dahil 26 milyar 142 milyon euro gelir çıktı.[20][21]

3 Mayıs 2013 tarihinde yapılan ihaleyi Cengiz, Mapa, Limak, Kolin, Kalyon Ortak Girişim Grubu (OGG)’nin kazanmasının ardından sözleşme DHMİ'nin 80. kuruluş yıldönümü olan 20 Mayıs 2013 tarihinde imzalandı.[22]

Eleştiriler[değiştir | kaynağı değiştir]

Proje ile ilgili açıklanan ÇED Raporu’na göre projenin çoğunluğunun mevcut ormanın üzerinde inşa edilecek olması nedeniyle bu bölgedeki ekolojik sisteme zarar verileceği endişesi gündeme getirildi. İnşaat bölgesindeki kurutulacak göl alanlarının sulak alan olma özelliklerini yitirecek olmaları da eleştirilen konuların başında geldi.[23]

İnşaat süreci[değiştir | kaynağı değiştir]

Havalimanının 2017 yılı Ekim ayındaki durumu

1 Mayıs 2015'te yer teslimi yapılan havalimanı inşaat süreci 3 etaptan oluşacak:

  • 1. Etap (29 Ekim 2018'de hizmete girdi)
    • 2 adet bağımsız paralel pist (3750m x 60m)
    • 1 adet çapraz pist (3750m x 60m)
    • 3 adet paralel taksi yolu (3750m x 45m)
    • Yüksek hız ve bağlantı taksi yolları
    • Apron
    • Terminal binası
    • Hava trafik kontrol kulesi
    • Haberleşme ve meteroloji sistemleri
    • Diğer hizmet binaları ve sistemler
  • 2. Etap
    • Akpınar yerleşimi tarafına 1 adet bağımsız pist (3750m x 60m)
    • 1 adet paralel taksi yolu (3750m x 45m)
  • 3. Etap
    • Tayakadın-Yeniköy tarafına 1 adet bağımsız pist (3750m x 60m)
    • 1 adet paralel taksi yolu (3750m x 45m)
    • Mevcut yerleşkenin güneyine 1 adet çapraz pist (3750m x 60m)
    • 1 adet paralel taksi yolu (3750m x 45m)

İstanbul'un üçüncü havalimanı Karadeniz sahiline Terkos gölüne yakın Arnavutköy-Göktürk-Çatalca kavşağında 7700 ha'lık Akpınar ve Yeniköy mahalleleri arasındaki alanda yapıldı.[13][24] Alanın yüzde 80'i kamuya aitti.[25] Diğer arsalar için kamulaştırma yapıldı. Atatürk Havalimanı ile İstanbul'un üçüncü havalimanının arası kuş uçuşu mesafeyle 35 km'dir.[26] Eski kömür ocaklarının bulunduğu alan toprakla dolduruldu.[27] Havalimanı inşaat aşamasında "İstanbul Yeni Havalimanı" olarak adlandırıldı.[28]

Tamamlandığında 150 milyon yolcu kapasiteli olacak olan havalimanı, dördüncü aşamanın sonunda toplam 6 piste sahip olacak.[14] Pist başı saatlik kapasitesi 19 iniş ya da kalkıştır. Pistlerin uzunluğu 3.500 metredir.[29] Apronun kapasitesi 500 uçaktır.[30] Havalimanı dünyanın en büyük yolcu uçağı Airbus A380'e uygundur. Yolcu kapasitesi 90 milyon ila 150 milyon yolcu arasında olacaktır. Öngörülen 77 kilometre karelik alanı ile Dammam Kral Fahd Havalimanı ve üç ABD havalimanından sonra dünyanın beşinci büyük havalimanıdır. Yap-İşlet-Devret modeli ile yapılan havalimanının tüm bağlantıları ile beraber maliyeti yaklaşık 10,2 milyar eurodur.[31][32]

Türkiye'nin ilk havacılık, teknoloji ve uzay festivali olan Teknofest, 20-23 Eylül 2018 tarihlerinde havalimanında gerçekleştirildi.[33][34]

Resmî açılışı 29 Ekim 2018'de gerçekleştirilen havalimanının adı aynı gün İstanbul Havalimanı olarak açıklandı.[35]

Protesto eylemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Havaalanının inşaatında çalışan yaklaşık 2500 işçi kötü çalışma koşulları sebebiyle 14 Eylül 2018 günü protesto eylemi başlattı. Jandarma ekipleri olaylara müdahalede bulundu ve pek çok işçi gözaltına alındı.[36]

Yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Terminaller[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana terminal binasının büyüklüğü 1,3 milyon m2'dir.[37]

2. bir terminal ile iç hatlar ve dış hatlar terminalleri ayrıdır.

Pistler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Havalimanına ait büyük uçakların iniş ve kalkışlarına uygun 3,5–4 km uzunluğunda Karadeniz'e dik olan 5 pist ve Karadeniz'e paralel uzanan 1 pist olmak üzere toplam 6 pist bulunuyor.
  • Bu pistler sayesinde F kodlu en büyük yolcu uçakları Airbus A380 ve Boeing 747-800 alana iniş yapabiliyor.
  • Bulunan iki taksi yolu 3.500 metre uzunluğunda ve 45 metre genişliğinde. Bu taksi yollarının acil pist niteliği bulunuyor.[38] Bunlara bağlı küçük taksi yolları da inşa edildi.

Hava trafik kontrol kulesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ödüllü hava trafik kontrol kulesi "Lalekule"

Temeli 2016 Ekim ayında atılan, 90 metre yüksekliğinde ve 17 katlı olarak projelendirilen hava trafik kontrol kulesi, lale figürlü tasarımı ile 2016 Uluslararası Mimarlık Ödülünü kazandı.[39][40][41]

Hava yolları ve uçuş noktaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yolcu[değiştir | kaynağı değiştir]

Hava yollarıUçuş noktaları
Aegean Airlines Atina[42]
Aeroflot Moskova–Şeremetyevo[43]
Afriqiyah Airways Beyda, Trablus–Mitiga
Air Albania Tiran[44]
Air Algérie Annâbe, Cezayir, Konstantin, Vahran
Air Astana Almatı, Atırav, Nur-Sultan
Air France Paris–Charles de Gaulle
Air Moldova Kişinev
Air Serbia Belgrad
All Nippon Airways Tokyo–Haneda (29 Mart 2020'de başlıyor)[45]
Ariana Afghan Airlines Kâbil, Mezar-ı Şerif
Asiana Airlines Seul–Incheon[46]
Ata Hava Yolları Tahran–İmam Humeyni, Tebriz
AtlasGlobal[47] Amsterdam, Antalya, Bağdat, Beyrut, Ercan, Erivan, Londra–Stansted, Paris–Charles de Gaulle, Süleymaniye, Tahran–İmam Humeyni, Tel Aviv
Avia Traffic Company Bişkek (20 Şubat 2020'de tekrar başlıyor)[48]
Azerbaycan Hava Yolları Bakü[49]
Badr Airlines Hartum
Belavia Minsk
British Airways Londra–Heathrow[50]
Buraq Air Trablus–Mitiga
China Southern Airlines Pekin-Başkent (30 Mart 2020'de sona eriyor),[51] Pekin-Daxing (31 Mart 2020'de başlıyor),[51] Vuhan[52]
Corendon Airlines Kazablanka[53]
EgyptAir Kahire[54]
Emirates Dubai–Uluslararası[55]
Ethiopian Airlines Addis Ababa
Etihad Airways Abu Dabi
Fly Baghdad Bağdat, Erbil
Fly Jordan Amman–Kraliçe Aliye
Ghadames Air Transport Trablus–Mitiga
Gulf Air Bahreyn[56]
IndiGo Delhi[57]
Iran Air Tahran–İmam Humeyni
Iran Aseman Airlines Tahran–İmam Humeyni, Urmiye
Iraqi Airways Bağdat, Basra, Erbil, Süleymaniye
Jazeera Airways Kuveyt
Jordan Aviation Amman-Kraliçe Aliye
Kam Air Kâbil
KLM Amsterdam[58]
Korean Air Seul–Incheon
Kuwait Airways Kuveyt
LOT Polish Airlines Varşova–Chopin
Lufthansa Frankfurt
Libyan Airlines Beyda, Trablus–Mitiga
Libyan Wings Trablus–Mitiga
Mahan Air Tahran–İmam Humeyni
Meraj Airlines Meşhed, Tahran–İmam Humeyni
Middle East Airlines Beyrut[59]
Nordwind Airlines Nizhnekamsk[60]
Nouvelair Tunus
Oman Air Maskat
Onur Air Adana, Anapa,[61] Antalya, Bağdat, Düsseldorf, Erbil, İzmir, Köln/Bonn, Kuveyt, Odessa
Sezonluk: Berlin–Tegel, Bodrum, Ohri
Pegasus Hava Yolları İzmir
Qatar Airways Doha[62]
Qeshm Air Tahran–İmam Humeyni
Red Wings Airlines Kazan, Moskova–Domodedovo, Rostov-na-Donu, Sankt Peterburg, Ufa, Yekaterinburg
Rossiya Airlines Sankt Peterburg
Royal Air Maroc Kazablanka
Royal Jordanian Amman–Kraliçe Aliye
Saudia Cidde, Medine, Riyad[63]
SCAT Aktau, Çimkent
Sichuan Airlines Çengdu
Singapore Airlines Singapur[64]
Somon Air Duşanbe
Taban Air İsfahan, Tahran–İmam Humeyni
TAROM Bükreş
Transavia France Nantes
Tunisair Tunus
Türk Hava Yolları Abidjan, Abu Dabi, Abuja, Adana, Addis Ababa, Adıyaman, Ağrı, Akabe, Akra, Almatı, Amman, Amsterdam, Ankara, Antalya, Antananarivo, Asmara, Aşkabat, Atina, Atlanta, Bağdat, Bahreyn, Bakü, Bamako, Bangkok, Banjul, Bari, Barselona, Basel/Mulhouse, Basra, Batman, Batum, Belgrad, Berlin-Tegel, Beyrut, Bilbao, Billund, Bingöl, Birmingham, Bişkek, Bodrum, Bogota, Bologna, Bordeaux, Boston, Bremen, Brüksel, Budapeşte, Buenos Aires-Ezeiza, Bükreş, Cakarta, Cancún, Cape Town, Caracas, Cenevre, Cezayir, Chicago, Cibuti, Cidde, Cotonou, Çanakkale, Dakar-Diass, Dalaman, Dammam, Dakka, Darüsselam, Delhi, Denizli, Denpasar/Bali, Diyarbakır, Doha, Douala, Dubai, Dublin, Dubrovnik, Durban, Duşanbe, Düsseldorf, Edinburgh, Edremit, El-Kasım, El-Uksur, Elazığ, Entebbe, Erbil, Ercan, Erzincan, Erzurum, Frankfurt, Freetown, Gaziantep, Gazipaşa, Gence, Göteborg, Graz, Guangzhou, Hakkâri, Hamburg, Hannover, Hanoi, Harkov, Hartum, Hatay, Havana, Helsinki, Herson, Ho Şi Min Kenti, Hong Kong, Houston, Hurgada, Iğdır, İsfahan, İskenderiye, İslamabad, İzmir, Johannesburg, Kâbil, Kahire, Kahramanmaraş, Kaloşvar, Karaçi, Kars, Kastamonu, Katanya, Katmandu, Kayseri, Kazablanka, Kazan, Kiev-Borispil, Kigali, Kilimanjaro, Kinşasa, Kişinev, Kolombo-Bandaranaike, Konakri, Konstantin, Konya, Kopenhag, Köln/Bonn, Köstence, Krasnodar, Kuala Lumpur, Kuveyt, Kütahya, Lagos, Lahor, Lefkoşa, Leipzig/Halle, Libreville, Lizbon, Ljubljana, Londra-Gatwick, Londra-Heathrow, Los Angeles, Lusaka, Lüksemburg, Lviv, Lyon, Madrid, Mahé, Malabo (7 Şubat 2020'de başlıyor), Málaga, Malatya, Malé, Malta, Manchester, Manila, Maputo, Marakeş, Mardin, Marsilya, Maskat, Mauritius, Medine, Meksiko, Merzifon, Meşhed, Mezar-ı Şerif, Miami, Milano-Malpensa, Minsk, Mogadişu, Mombasa, Montréal–Trudeau, Moskova-Vnukovo, Mumbai, Muş, Münih, Nahçıvan, Nairobi, Napoli, N'Djamena, Necef, Nevşehir, Newark (25 Mayıs 2020'de başlıyor), New York-JFK, Niamey, Nice, Nuakşot, Nur-Sultan, Nürnberg, Odessa, Oran, Ordu-Giresun, Osaka-Kansai (14 Nisan 2020'de tekrar başlıyor), Oslo-Gardermoen, Ouagadougou, Panama-Tocumen, Paris-Charles de Gaulle, Pekin-Başkent, Phuket, Podgorica, Pointe-Noire, Port Harcourt, Porto, Port Sudan (27 Şubat 2020'de başlıyor), Prag, Priştine, Riga, Riyad, Roma-Fiumicino, Rostov-na-Donu, Salzburg, Samara, Samsun, San Francisco, Sankt Peterburg, São Paulo-Guarulhos, Saraybosna, Selanik, Semerkant, Seul-Incheon, Singapur, Sinop, Sivas, Soçi, Sofya, Stockholm-Arlanda, Strazburg, Stuttgart, Süleymaniye, Şanghay-Pudong, Şanlıurfa, Şârika, Şarm El-Şeyh, Şırnak, Şiraz, Tahran-İmam Humeyni, Taif, Taipei-Taoyuan, Tallinn, Taşkent, Tebriz, Tel Aviv, Tiflis, Tokyo-Haneda (30 Mart 2020'de başlıyor), Tokyo-Narita (29 Mart 2020 ile 12 Nisan 2020 arası askıya alınacak), Toronto-Pearson, Toulouse, Trabzon, Tunus, Ufa, Ulan Batur, Uşak, Üsküp, Valensiya, Van, Varna, Varşova Chopin, Venedik, Vilnius, Viyana, Voronej, Washington-Dulles, Xi'an, Yanbu, Yaoundé, Yekaterinburg, Zagreb, Zanzibar, Zaporijya, Zonguldak, Zürih
Sezonluk: Friedrichshafen, Karlsruhe/Baden-Baden, Moroni, Pisa, Rovaniemi
Türkmen Hava Yolları Aşkabat
Ukraine International Airlines Kiev-Borispil, Odessa
Uzbekistan Airways Semerkant, Taşkent
Zagros Airlines Meşhed, Tahran-İmam Humeyni

Kargo[değiştir | kaynağı değiştir]

Hava yollarıUçuş noktaları
Türk Hava Yolları Almatı, Amman, Amsterdam, Antananarivo, Atlanta, Bağdat, Bangalore, Barselona, Basel, Belgrad, Billund, Bişkek, Brüksel, Budapeşte, Chennai, Chicago, Dakar, Dakka, Delhi, Doha, Dubai-El-Mektum, Entebbe, Erbil, Frankfurt, Haydarabad, Helsinki, Ho Chi Minh Kenti, Houston, Kahire, Kolombo, Maastricht/Aachen, Madrid, Milano-Malpensa, Moskova-Vnukovo, Mumbai, Nairobi, Nevai, New York-John F. Kennedy, Oslo, Paris-Charles de Gaulle, Seul, Stockholm-Arlanda, Tel Aviv, Tiflis, Toronto, Tunus, Vilnius, Viyana, Zürih

İstatistikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yolcu istatistikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl İç hatlar Dış hatlar Toplam
2019 12.720.826 39.857.182 52.578.008[65]
2018 65.006 30.199 95.205[66]

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Üçüncü havalimanı karayolu taşımacalığında D-020 Karayolu, Kuzey Marmara Otoyolu ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü ile entegredir. Raylı sistem olarak, Yüksek Hızlı Tren ile havalimanındaki aktarma istasyonunda sonlanacak. Terminal, M11 metrosu aracılığı ile Gayrettepe ve Halkalı'ya bağlanacak. Bu metro tamamen yer altından gidecek ve inşaatı devam etmektedir. Havalimanına İETT ve İstanbul Otobüs A.Ş.'nin Havaist araçlarıyla ulaşım imkanı mevcuttur.[67]

İstanbul Havalimanı'na otobüs ile ulaşım için İETT 8, Otobüs A.Ş.'ye bağlı Havaist ise 11 hat tahsis etmiştir. Ocak 2020 itibarıyla toplam 19 otobüs hattı ile sefer düzenlenmektedir. Havaist ve İETT’nin dışında İstanbul Seyahat firması yarım saat aralıklarla Tekirdağ’dan İstanbul Havalimanı’na yolcu taşımaktadır.[68]

İstanbul Havalimanı İETT hatları[değiştir | kaynağı değiştir]

Hat Hat adı
H-1 Mahmutbey Metro
H-2 Mecidiyeköy
H-3 Halkalı
H-4 Atatürk Havalimanı
H-6 Yunus Emre Mah./Arnavutköy
H-7 Alibeyköy Cep Otogarı
H-8 Hacıosman/Sarıyer
H-9 Cevizlibağ
Kaynak[69]

İstanbul Havalimanı Havaist Hatları[değiştir | kaynağı değiştir]

Hat Hat adı Ücret
İST-1 Yenikapı 18 TL
İST-2 Beylikdüzü/Çatalca 21 TL
İST-3 Esenler Otogar 16 TL
İST-4 Bakırköy İDO 18 TL
İST-5 Beşiktaş 18 TL
İST-7 Kadıköy 25 TL
İST-8 Pendik 30 TL
İST-9* Hacıosman 16 TL
İST-10* Madenler 25 TL
İST-11* Arnavutköy 12 TL
İST-12* Kemerburgaz 12 TL
İST-13* Sarıyer 16 TL
İST-14* Başakşehir 14 TL
İST-15 Avcılar/Bahçeşehir 16 TL
İST-16* Mahmutbey Metro 15 TL
İST-17 Halkalı/Başakşehir 16 TL
İST-18* Mecidiyeköy 16 TL
İST-19 Taksim 18 TL
İST-20 Sultanahmet 18 TL

*Yeterli doluluk sağlanamayan hatlarda revizyon yapılarak bazıları iptal edilmiştir, bazıları ise İETT’ye devredilmiştir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "İstanbul Havalimanı 'IST' kodunu aldı". Air Türk Haber. 6 Nisan 2019. Erişim tarihi: 6 Nisan 2019. 
  2. ^ "3. Havalimanı Nereye Yapılacak?". TRT Haber. 19 Kasım 2012. Erişim tarihi: 1 Mart 2014. 
  3. ^ NTVMSNBC http://www.ntvmsnbc.com/id/25398959.  Eksik ya da boş |başlık= (yardım)
  4. ^ "Bakan Yıldırım 3. havalimanının tam yerini açıkladı". NTVMSNBC. 19 Kasım 2012. Erişim tarihi: 14 Mart 2014. 
  5. ^ "3. Havalimanının Yeri Belli Oldu". CNNTÜRK. 19 Kasım 2012. Erişim tarihi: 14 Mart 2014. 
  6. ^ "İşte yeni İstanbul!". HABERTÜRK. 2 Haziran 2012. Erişim tarihi: 14 Mart 2014. 
  7. ^ "İstanbul'un 3. havalimanı 29 Ekim 2017'de açılacak". İstanbul Büyükşehir Belediyesi. 12 Şubat 2015. 3 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2015. 
  8. ^ ""3. Havalimanı inşaatında 400 işçinin ölümü gizlendi" iddiası: Sus payı 400 bin lira". T24.com.tr. 12 Şubat 2018. Erişim tarihi: 14 Eylül 2018. 
  9. ^ "Çalışma Bakanlığı: 3. havalimanında 400 değil, 27 işçi öldü". Sputnik. 14 Şubat 2018. Erişim tarihi: 14 Eylül 2018. 
  10. ^ [hhttps://tr.sputniknews.com/turkiye/201809151035211347-havalimani-eylem-isci/ "3. havalimanı inşaatında eylem ikinci gününde: Çok sayıda işçi gözaltında"]. Sputnik. 15 Eylül 2018. Erişim tarihi: 15 Eylül 2018. 
  11. ^ "Yeni havalimanı şantiyesine sabaha karşı baskın: Yüzlerce işçiye gözaltı". Diken. 15 Eylül 2018. Erişim tarihi: 15 Eylül 2018. 
  12. ^ "İşte üçüncü havalimanı". Radikal gazetesi. 8 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2013. 
  13. ^ a b http://www.taraf.com.tr/haber/yeni-havalimani-icin-tarih-aciklandi.htm
  14. ^ a b http://haber.gazetevatan.com/en-buyuk-olacak/508474/2/Ekonomi
  15. ^ http://www.patronlardunyasi.com/haber/Istanbul-da-3-uncu-havalimani-ihale-ilan-tarihi-belli-oldu/132966
  16. ^ http://www.aksam.com.tr/ucuncu-havalimani-macerasi--8966y.html
  17. ^ http://www.airnewstimes.com/dev-ihale-icin-geri-sayim-basladi-22372-haberi.html
  18. ^ http://www.haberturk.com/yazarlar/guntay-simsek/813798-ucuncu-havalimani-nasil-olmali
  19. ^ "İstanbul'a 3. havalimanı ihalesi Esenboğa'da yapılacak". CNN Turk. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2013. 
  20. ^ http://www.taraf.com.tr/haber/yeni-havalimani-simdiden-ucurdu.htm
  21. ^ http://www.radikal.com.tr/ekonomi/rekor_ihale-1132036
  22. ^ "3. havalimanı sözleşmesi 20 Mayıs'ta imzalanacak". Bloomberg HT. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mayıs 2013. 
  23. ^ "Korku filmi senaryosu gibi". Cumhuriyet gazetesi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2013. 
  24. ^ http://www.taraf.com.tr/haber/ucuncu-havaalani.htm
  25. ^ http://ekonomi.haberturk.com/airport/haber/764142-kamulastirma-basladi
  26. ^ http://ekonomi.haberturk.com/airport/haber/764864-ucuncu-havalimani-kavsakta
  27. ^ http://haber.gazetevatan.com/istanbulda-ucuncu-havalimaninin-yeri-ne-kadar-dogru/475012/4/Haber#.UHGA7pgbfdM
  28. ^ http://www.ubak.gov.tr/BLSM_WIYS/UBAK/tr/dokuman_ust_menu/projeler_faaliyetler/20090814_173338_204_1_64.html
  29. ^ http://www.netgazete.com/haber/Ayni-anda-3-ucak-inis-yapabilecek_548442.html
  30. ^ http://haber.gazetevatan.com/erteleme-de-yok-garanti-de/533129/2/ekonomi
  31. ^ http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=1058416&title=bakan-yildirimdan-ucuncu-havalimani-aciklamasi
  32. ^ http://www.taraf.com.tr/haber/ihale-tamam-sira-parada.htm
  33. ^ "TEKNOFEST İstanbul, kapılarını açıyor". Hürriyet. 20 Eylül 2018. Erişim tarihi: 20 Eylül 2018. 
  34. ^ "Türkiye'nin ilk havacılık, uzay ve teknoloji festivali TEKNOFEST başlıyor". NTV.com.tr. 20 Eylül 2018. Erişim tarihi: 20 Eylül 2018. 
  35. ^ "Cumhurbaşkanı Erdoğan adını açıkladı: İstanbul Havalimanı". NTV. 29 Ekim 2018. Erişim tarihi: 29 Ekim 2018. 
  36. ^ "3. Havalimanı işçilerine polis baskını: 543 işçi gözaltında". Evrensel. 15 Eylül 2018. 15 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2018. 
  37. ^ http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/istanbul-yeni-havalimani-ilkleriyle-tarihe-gececek-40994595
  38. ^ http://emlak.kanald.com.tr/t/silivri_havaalani_ne_zaman_yapilacak/Iste_3_havalimani_En_uzun_pist_onda/5870.aspx
  39. ^ 3. Havalimanı'nda "Ödüllü Kule" için temel atıldı milliyet.com.tr, erişim 19 Şubat 2017
  40. ^ 3. Havalimanı Hava Trafik Kontrol Kulesinin temeli atıldı trthaber.com/, erişim 19 Şubat 2017
  41. ^ Cebeci, Uğur (20 Aralık 2017). "Kuleye çıktık". Hürriyet. Erişim tarihi: 20 Aralık 2017. 
  42. ^ "AEGEAN flight cancellations from/to Istanbul on the 5th & 6th of April 2019". Aegean Airlines. 2 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2019. 
  43. ^ "Attention passengers flying to / from Istanbul". Aeroflot. 26 Mart 2019. 17 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  44. ^ "Air Albania". www.airalbania.com.al. 19 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  45. ^ "ANA to Elevate the Global Network by Adding 5 Cities to its International Service"
  46. ^ "Information about relocation to Istanbul new airport│ASIANA AIRLINES". Information about relocation to Istanbul new airport│ASIANA AIRLINES. 30 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  47. ^ "AtlasGlobal staakt alle vluchten" [AtlasGlobal suspends all flights]. Luchtvaartnieuws (Felemenkçe). 26 Kasım 2019. 21 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Kasım 2019. 
  48. ^ "Возобновление рейса БИШКЕК-СТАМБУЛ-БИШКЕК!". aero.kg. Avia Traffic. Erişim tarihi: 23 Ocak 2020. 
  49. ^ "Starting from April 7, all AZAL flights to Istanbul will be operated to the new Airport". azal.az. 19 Mart 2019. 27 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  50. ^ "Travel news | British Airways = Travel news <nowiki>". 25 Mart 2019. 28 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  51. ^ a b https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/288851/china-southern-moves-beijing-istanbul-to-daxing-from-late-march-2020/
  52. ^ "China Southern adds Wuhan – Istanbul service from May 2019". routesonline. 2 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2019. 
  53. ^ Liu, Jim. "Corendon Istanbul – Casablanca service changes from April 2019". Routesonline. 18 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  54. ^ "STARTING 07 APRIL 19 EGYPTAIR ARRIVALS&DEPARTURES TO ISTANBUL WILL BE ALTERED TO ISTANBUL AIRPORT(LTFM)". egyptair.com. 20 Mart 2019. 27 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  55. ^ "Emirates flights to/from Istanbul from 7th April 2019 will operate from the International Terminal at the city's new Istanbul Airport, instead of Istanbul Ataturk International Airport". emirates.com. 2 Nisan 2019. 12 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  56. ^ "Gulf Air flights to the new Istanbul Airport". Gulf Air. 31 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2019. 
  57. ^ "IndiGo to start direct flights to Istanbul from March 20". @businessline. 20 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  58. ^ "Latest flight information - KLM.com". KLM. 17 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mart 2019. 
  59. ^ "MEA - New Istanbul Airport". www.mea.com.lb. 1 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  60. ^ Плохотниченко, Юрий (23 Temmuz 2019). Nordwind Airlines будет летать из Нижнекамска в Стамбул. Travel.ru (Rusça). Erişim tarihi: 24 Temmuz 2019. 
  61. ^ Liu, Jim (17 Mayıs 2019). "Onur Air adds Anapa service from mid-May 2019". Routesonline. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2019. 
  62. ^ "Qatar Airways will fly to new Istanbul Airport from Sunday, 7 April 2019". Qatar Airways Support. 31 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2019. 
  63. ^ "New Istanbul Airport". Saudia. 28 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mart 2019. 
  64. ^ "Relocation of Istanbul Airport Operations". Singapore Airlines. 28 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mart 2019. 
  65. ^ https://www.dhmi.gov.tr/Lists/IstatistikList/Attachments/367/YOLCU.pdf
  66. ^ https://www.dhmi.gov.tr/Lists/IstatistikList/Attachments/339/YOLCU.pdf
  67. ^ https://bilgii.net/istanbul-havalimani-yeni-ulasim-yollari/ İstanbul Havalimanı'na Ulaşım Yolları
  68. ^ 3. Havalimanı'na Giden Otobüsler
  69. ^ https://www.iett.istanbul/tr/main/pages/havalimanlarina-ulasim/76

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]