İstanbul Havalimanı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
İstanbul Havalimanı
2017 1030 Istanboel int 3JPG.jpg
IATA: ISL[1]ICAO: LTFM
ISL'nın Marmara'da bulunduğu yer
ISL
ISL
Havalimanı'nın Marmara Bölgesi'ndeki konumu
Özet
Havalimanı tipi Sivil
Sahibi Devlet Hava Meydanları İşletmesi
İşletici Cengiz-Kolin-Limak-Kalyon-Mapa Ortak Girişim Grubu
Hizmet verdiği şehir İstanbul
Yer İmrahor-Tayakadın-Yeniköy, Arnavutköy
İnşa tarihi 29 Ekim 2018
Koordinatlar 41°15′39″K 28°44′32″D / 41.26083°K 28.74222°D / 41.26083; 28.74222Koordinatlar: 41°15′39″K 28°44′32″D / 41.26083°K 28.74222°D / 41.26083; 28.74222
Web sitesi istanbulhavalimani.aero

www.igairport.com

Pistler
Yön uzunluk yüzey
m ft
3.750 11.482
3.750 11.482
3.750 11.482
3.750 11.482
3.750 11.482
3.750 11.482

İstanbul Havalimanı (IATA: ISLICAO: LTFM), Türkiye'nin İstanbul şehrine hizmet veren bir uluslararası havalimanıdır. Şehrin Avrupa Yakası'nda, Karadeniz kıyısındaki[2] Tayakadın ile Akpınar[3][4][5] köyleri arasındaki yer alan havalimanı 29 Ekim 2018'de açıldı. Tüm aşamaları tamamlandığında 76,5 km2 alana yıllık 150 milyon yolcu kapasiteye çıkarılabilen terminali ile birbirinden bağımsız altı pisti[6] olacak şekilde hizmet vermesi planlanmaktadır. İnşa aşamasında iken havalimanının proje ismi İstanbul Yeni Havalimanı olarak belirlenmesine karşın, tamamlandığında adı İstanbul Havalimanı olarak açıklanmıştır. Yeni havalimanı için yapılan ihaleyi 3 Mayıs 2013'te İGA yatırımcılarının oluşturduğu Cengiz, Mapa, Limak, Kolin, Kalyon Ortak Girişim Grubu (OGG) cumhuriyet tarihinin en yüksek teklifi olan 22,152 milyar euroluk bir teklif ile kazandı. İhalenin ardından projenin temeli 7 Haziran 2014 tarihinde atıldı.[7]

Havalimanının inşaatındaki çalışma koşullarının yetersizliği ve işçi ölümlerine dair haberler zaman zaman muhalif basın aracılığıyla kamuoyuna yansıdı. Ölümlerin kamuoyundan gizlendiği ve Şubat 2018 itibarıyla 400 işçinin hayatını kaybettiğine dair iddialar Çalışma Bakanlığı'nı açıklama yapmak durumunda bıraktı. Bakanlık açıklamasında ölen işçi sayının 27 olduğunu iddia etti.[8][9] Eylül 2018'de havaalanı işçilerinin şartların iyileştirilmesi talebiyle düzenlediği geniş katılımlı eyleme jandarma tarafından TOMA ve biber gazı ile müdahale edildi. İnşaat-İş Sendikası eylemin ardından 600'e yakın işçinin gözaltına alındığını öne sürdü.[10][11]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Arka plan[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbul Atatürk Havalimanı'nın yoğunluğu ve kapasite yetersizliğini öne süren Bakanlar Kurulu yeni bir havalimanının inşa edilmesine karar verdi.[12] 13 Ağustos 2012 tarihinde ise bölge seçimi yapılarak projenin hayata geçirilmesi için ilk adım atıldı.

İhale süreci[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeni Havalimanı’nın İhalesi 24 Ocak 2013 tarihinde açılıp 3 Mayıs 2013 günü sonlandırıldı.[13] Yüzde yirmi özkaynak zorunluluğunun öngörüldüğü ihaleye TAV, Alarko, IC, Limak, Makyol ve Varyap Holding katılım gösterdi.[14] Havalimanı işletme süresi şartlar dahilinde 25 yıl olarak sabitlendi.[15] İhale hazırlığının global büyüklükteki bir proje için kısa vadede gerçekleştiği fikri uzmanlar tarafından dile getirildi.[16][17] Sabancı Holding ise ihaleye katılmaktan vazgeçti.[18]

Türkiye tarihinin en büyük yatırımı olan Yeni Havalimanı İhalesi 3 Mayıs 2013 günü saat 10.00'da Ankara Esenboğa Havalimanı Sosyal Tesisleri'nde gerçekleştirildi.[19] İlk turda en yüksek teklifi Fraport şirketi verdi. İhaleyi 22 milyar 152 milyon euro ile Cengiz, Mapa, Limak, Kolin, Kalyon Ortak Girişim Grubu (OGG) kazandı. 6 saat süren 96 turlu ihaleden devlete, KDV dahil 26 milyar 142 milyon euro gelir çıktı.[20][21]

3 Mayıs 2013 tarihinde yapılan ihaleyi Cengiz, Mapa, Limak, Kolin, Kalyon Ortak Girişim Grubu (OGG)’nin kazanmasının ardından sözleşme DHMİ'nin 80. kuruluş yıldönümü olan 20 Mayıs 2013 tarihinde imzalandı.[22]

Eleştiriler[değiştir | kaynağı değiştir]

Proje ile ilgili açıklanan ÇED Raporu’na göre projenin çoğunluğunun mevcut ormanın üzerinde inşa edilecek olması nedeniyle bu bölgedeki ekolojik sisteme zarar verileceği endişesi gündeme getirildi. İnşaat bölgesindeki kurutulacak göl alanlarının sulak alan olma özelliklerini yitirecek olmaları da eleştirilen konuların başında geldi.[23]

İnşaat süreci[değiştir | kaynağı değiştir]

1 Mayıs 2015'te yer teslimi yapılan havalimanı inşaat süreci 3 etaptan oluşacak:

  • 1. Etap (29 Ekim 2018'de hizmete girdi)
    • 2 adet bağımsız paralel pist (3750m x 60m)
    • 1 adet çapraz pist (3750m x 60m)
    • 3 adet paralel taksi yolu (3750m x 45m)
    • Yüksek hız ve bağlantı taksi yolları
    • Apron
    • Terminal binası
    • Hava trafik kontrol kulesi
    • Haberleşme ve meteroloji sistemleri
    • Diğer hizmet binaları ve sistemler
  • 2. Etap
    • Akpınar yerleşimi tarafına 1 adet bağımsız pist (3750m x 60m)
    • 1 adet paralel taksi yolu (3750m x 45m)
  • 3. Etap
    • Tayakadın-Yeniköy tarafına 1 adet bağımsız pist (3750m x 60m)
    • 1 adet paralel taksi yolu (3750m x 45m)
    • Mevcut yerleşkenin güneyine 1 adet çapraz pist (3750m x 60m)
    • 1 adet paralel taksi yolu (3750m x 45m)

İstanbul'un üçüncü havalimanı Karadeniz sahiline Terkos gölüne yakın Arnavutköy-Göktürk-Çatalca kavşağında 7700 ha'lık Akpınar ve Yeniköy mahalleleri arasındaki alanda yapıldı.[13][24] Alanın yüzde 80'i kamuya aitti.[25] Diğer arsalar için kamulaştırma yapıldı. Atatürk Havalimanı ile İstanbul'un üçüncü havalimanının arası kuş uçuşu mesafeyle 35 km'dir.[26] Eski kömür ocaklarının bulunduğu alan toprakla dolduruldu.[27] Havalimanı inşaat aşamasında "İstanbul Yeni Havalimanı" olarak adlandırıldı.[28]

Tamamlandığında 150 milyon yolcu kapasiteli olacak olan havalimanı, dördüncü aşamanın sonunda toplam 6 piste sahip olacak.[14] Pist başı saatlik kapasitesi 19 iniş ya da kalkıştır. Pistlerin uzunluğu 3.500 metredir.[29] Apronun kapasitesi 500 uçaktır.[30] Havalimanı dünyanın en büyük yolcu uçağı Airbus A380'e uygundur. Yolcu kapasitesi 90 milyon ila 150 milyon yolcu arasında olacaktır. Öngörülen 77 kilometre karelik alanı ile Dammam Kral Fahd Havalimanı ve üç ABD havalimanından sonra dünyanın beşinci büyük havalimanıdır. Yap-İşlet-Devret modeli ile yapılan havalimanının tüm bağlantıları ile beraber maliyeti yaklaşık 10,2 milyar eurodur.[31][32]

Türkiye'nin ilk havacılık, teknoloji ve uzay festivali olan Teknofest, 20-23 Eylül 2018 tarihlerinde havalimanında gerçekleştirildi.[33][34]

Resmî açılışı 29 Ekim 2018'de gerçekleştirilen havalimanının adı aynı gün İstanbul Havalimanı olarak açıklandı.[35]

Protesto eylemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Havaalanının inşaatında çalışan yaklaşık 2500 işçi kötü çalışma koşulları sebebiyle 14 Eylül 2018 günü protesto eylemi başlattı. Jandarma ekipleri olaylara müdahalede bulundu ve pek çok işçi gözaltına alındı.[36]

Yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Terminaller[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana terminal binası

Ana terminal binasının büyüklüğü 1,3 milyon m2'dir.[37]

Pistler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Havalimanına ait büyük uçakların iniş ve kalkışlarına uygun 3,5–4 km uzunluğunda Karadeniz'e paralel olan 4 pist ve Karadeniz'e dik uzanan 2 pist olmak üzere toplam 6 pist bulunacak.
  • Bu pistler sayesinde F kodlu en büyük yolcu uçakları Airbus A380 ve Boeing 747-800 alana iniş yapabilecek.
  • Yapılması planlanan iki taksi yolu 3.500 metre uzunluğunda ve 45 metre genişliğinde olacak. Bu taksi yollarının acil pist niteliği bulunacak.[38] Bunlara bağlı küçük taksi yolları da inşa edilecek.

Hava trafik kontrol kulesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Temeli 2016 Ekim ayında atılan, 90 metre yüksekliğinde ve 17 katlı olarak projelendirilen hava trafik kontrol kulesi, lale figürlü tasarımı ile 2016 Uluslararası Mimarlık Ödülünü kazandı.[39][40][41]

Hava yolları ve uçuş noktaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yolcu[değiştir | kaynağı değiştir]

Hava yollarıUçuş noktaları
Türk Hava Yolları Ankara, Antalya, Bakü, İzmir, Lefkoşa

Kargo[değiştir | kaynağı değiştir]

Hava yollarıUçuş noktaları
Türk Hava Yolları Almatı, Amman, Amsterdam, Antananarivo, Atlanta, Bağdat, Bangalore, Barselona, Basel, Belgrad, Billund, Bişkek, Brüksel, Budapeşte, Chennai, Chicago, Dakar, Dakka, Delhi, Doha, Dubai-El-Mektum, Entebbe, Erbil, Frankfurt, Haydarabad, Helsinki, Ho Chi Minh Kenti, Houston, Kahire, Kolombo, Maastricht/Aachen, Madrid, Milano-Malpensa, Moskova-Vnukovo, Mumbai, Nairobi, Nevai, New York-John F. Kennedy, Oslo, Paris-Charles de Gaulle, Seul, Stockholm-Arlanda, Tel Aviv, Tiflis, Toronto, Tunus, Vilnius, Viyana, Zürih

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Üçüncü havalimanı karayolu taşımacalığında Kuzey Marmara Otoyolu ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü ile entegredir. Raylı sistem olarak, Yüksek Hızlı Tren ile havalimanındaki aktarma istasyonunda sonlanacak. Terminal, raylı sistem aracılığı ile Taksim'e bağlanacak. Bu raylı sistem, eski demir yolu hattının güzergâhından geçirilecek. Havalimanına İETT ve İstanbul Otobüs A.Ş.'nin Havaist araçlarıyla ulaşım imkanı mevcuttur.[42]

İstanbul Havalimanı'na otobüs ile ulaşım için İETT 3, Otobüs A.Ş.'ye bağlı Havaist 5 hat tahsis etmiştir. Aralık 2018 itibariyle toplam 8 otobüs hattı ile günde 94 sefer düzenlenmektedir.[43]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "THY'nin İstanbul Yeni Havalimanı ilk uçuşları ve ücretleri belli oldu". TRT Haber. 12 Ekim 2018. Erişim tarihi: 12 Ekim 2018. 
  2. ^ "3. Havalimanı Nereye Yapılacak?". TRT Haber. 19 Kasım 2012. Erişim tarihi: 1 Mart 2014. 
  3. ^ NTVMSNBC http://www.ntvmsnbc.com/id/25398959.  Eksik ya da boş |başlık= (yardım)
  4. ^ "Bakan Yıldırım 3. havalimanının tam yerini açıkladı". NTVMSNBC. 19 Kasım 2012. Erişim tarihi: 14 Mart 2014. 
  5. ^ "3. Havalimanının Yeri Belli Oldu". CNNTÜRK. 19 Kasım 2012. Erişim tarihi: 14 Mart 2014. 
  6. ^ "İşte yeni İstanbul!". HABERTÜRK. 2 Haziran 2012. Erişim tarihi: 14 Mart 2014. 
  7. ^ "İstanbul'un 3. havalimanı 29 Ekim 2017'de açılacak". İstanbul Büyükşehir Belediyesi. 12 Şubat 2015. 3 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2015. 
  8. ^ ""3. Havalimanı inşaatında 400 işçinin ölümü gizlendi" iddiası: Sus payı 400 bin lira". T24.com.tr. 12 Şubat 2018. Erişim tarihi: 14 Eylül 2018. 
  9. ^ "Çalışma Bakanlığı: 3. havalimanında 400 değil, 27 işçi öldü". Sputnik. 14 Şubat 2018. Erişim tarihi: 14 Eylül 2018. 
  10. ^ [hhttps://tr.sputniknews.com/turkiye/201809151035211347-havalimani-eylem-isci/ "3. havalimanı inşaatında eylem ikinci gününde: Çok sayıda işçi gözaltında"]. Sputnik. 15 Eylül 2018. Erişim tarihi: 15 Eylül 2018. 
  11. ^ "Yeni havalimanı şantiyesine sabaha karşı baskın: Yüzlerce işçiye gözaltı". Diken. 15 Eylül 2018. Erişim tarihi: 15 Eylül 2018. 
  12. ^ "İşte üçüncü havalimanı". Radikal gazetesi. 8 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2013. 
  13. ^ a b http://www.taraf.com.tr/haber/yeni-havalimani-icin-tarih-aciklandi.htm
  14. ^ a b http://haber.gazetevatan.com/en-buyuk-olacak/508474/2/Ekonomi
  15. ^ http://www.patronlardunyasi.com/haber/Istanbul-da-3-uncu-havalimani-ihale-ilan-tarihi-belli-oldu/132966
  16. ^ http://www.aksam.com.tr/ucuncu-havalimani-macerasi--8966y.html
  17. ^ http://www.airnewstimes.com/dev-ihale-icin-geri-sayim-basladi-22372-haberi.html
  18. ^ http://www.haberturk.com/yazarlar/guntay-simsek/813798-ucuncu-havalimani-nasil-olmali
  19. ^ "İstanbul'a 3. havalimanı ihalesi Esenboğa'da yapılacak". CNN Turk. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2013. 
  20. ^ http://www.taraf.com.tr/haber/yeni-havalimani-simdiden-ucurdu.htm
  21. ^ http://www.radikal.com.tr/ekonomi/rekor_ihale-1132036
  22. ^ "3. havalimanı sözleşmesi 20 Mayıs'ta imzalanacak". Bloomberg HT. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mayıs 2013. 
  23. ^ "Korku filmi senaryosu gibi". Cumhuriyet gazetesi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2013. 
  24. ^ http://www.taraf.com.tr/haber/ucuncu-havaalani.htm
  25. ^ http://ekonomi.haberturk.com/airport/haber/764142-kamulastirma-basladi
  26. ^ http://ekonomi.haberturk.com/airport/haber/764864-ucuncu-havalimani-kavsakta
  27. ^ http://haber.gazetevatan.com/istanbulda-ucuncu-havalimaninin-yeri-ne-kadar-dogru/475012/4/Haber#.UHGA7pgbfdM
  28. ^ http://www.ubak.gov.tr/BLSM_WIYS/UBAK/tr/dokuman_ust_menu/projeler_faaliyetler/20090814_173338_204_1_64.html
  29. ^ http://www.netgazete.com/haber/Ayni-anda-3-ucak-inis-yapabilecek_548442.html
  30. ^ http://haber.gazetevatan.com/erteleme-de-yok-garanti-de/533129/2/ekonomi
  31. ^ http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=1058416&title=bakan-yildirimdan-ucuncu-havalimani-aciklamasi
  32. ^ http://www.taraf.com.tr/haber/ihale-tamam-sira-parada.htm
  33. ^ "TEKNOFEST İstanbul, kapılarını açıyor". Hürriyet. 20 Eylül 2018. Erişim tarihi: 20 Eylül 2018. 
  34. ^ "Türkiye'nin ilk havacılık, uzay ve teknoloji festivali TEKNOFEST başlıyor". NTV.com.tr. 20 Eylül 2018. Erişim tarihi: 20 Eylül 2018. 
  35. ^ "Cumhurbaşkanı Erdoğan adını açıkladı: İstanbul Havalimanı". NTV. 29 Ekim 2018. Erişim tarihi: 29 Ekim 2018. 
  36. ^ "3. Havalimanı işçilerine polis baskını: 543 işçi gözaltında". Evrensel. 15 Eylül 2018. 15 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2018. 
  37. ^ http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/istanbul-yeni-havalimani-ilkleriyle-tarihe-gececek-40994595
  38. ^ http://emlak.kanald.com.tr/t/silivri_havaalani_ne_zaman_yapilacak/Iste_3_havalimani_En_uzun_pist_onda/5870.aspx
  39. ^ 3. Havalimanı'nda "Ödüllü Kule" için temel atıldı milliyet.com.tr, erişim 19 Şubat 2017
  40. ^ 3. Havalimanı Hava Trafik Kontrol Kulesinin temeli atıldı trthaber.com/, erişim 19 Şubat 2017
  41. ^ Cebeci, Uğur (20 Aralık 2017). "Kuleye çıktık". Hürriyet. Erişim tarihi: 20 Aralık 2017. 
  42. ^ https://bilgii.net/istanbul-havalimani-yeni-ulasim-yollari/ İstanbul Havalimanı'na Ulaşım Yolları
  43. ^ 3. Havalimanı'na Giden Otobüsler

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]