Çankaya

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Çankaya, Ankara sayfasından yönlendirildi)
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Koordinatlar: 39°55′28″K 32°53′8″D / 39.92444°K 32.88556°D / 39.92444; 32.88556

Çankaya
—  İlçe  —
Kızılay Meydanı
Kızılay Meydanı
Ankara
Ankara
İl genelindeki konumu
İl genelindeki konumu
Koordinatlar: 39°55′28″K 32°53′8″D / 39.92444°K 32.88556°D / 39.92444; 32.88556
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafi bölge İç Anadolu
Coğrafi bölüm Yukarı Sakarya
Yönetim
 - Kaymakam Aydın Ergün
 - Belediye başkanı Alper Taşdelen (CHP)
Yüzölçümü
 - Toplam 1,157 km2 (0,4 mi2)
Rakım 1,000 m (3 ft)
Nüfus (2016)[1]
 - Toplam 919,119
 - Kır -
 - Şehir 919,119
Zaman dilimi UDAZD (UTC+03:00)
Posta kodu 06650
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
İnternet sitesi: cankaya.bel.tr
Çankaya

Çankaya, Türkiye Cumhuriyeti'nin İç Anadolu Bölgesi'nde, Ankara iline bağlı bir ilçe.[2] Ankara ilinin orta kesiminde bulunan ilçe,[3] Ankara'nın başkent olması ile birlikte Türkiye'nin yönetim merkezi durumuna gelmiştir.[2] Çankaya, yerleşik nüfusu 913.715 kişi itibarıyla Ankara'nın ve Türkiye'nin nüfus bakımından en büyük ilçesi konumundadır. Türkiye'nin en kalabalık ilçesi olarak pek çok ilden nüfusu daha fazladır.[4] Gün içinde nüfusu iki milyona kadar çıkabilmektedir.[2] 102 lise ve on üniversitesi ile ilçe önemli bir eğitim kentidir.[5][6]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Çankaya sırasıyla Hatti, Hititler, Frigyalılar Lidyalılar, Pers İmparatorluğu, Makedonya Krallığı, Galatlar, Roma İmparatorluğu, Doğu Roma İmparatorluğu, Büyük Selçuklu İmparatorluğu, Anadolu Selçuklu Devleti, Ahiler ve Osmanlı İmparatorluğu dönemlerini yaşamıştır.[7] 19. yüzyılda önemini kaybeden yerleşim, 20. yüzyılın başlarında Bağdat Demiryolu'nun yapılması, daha sonra Mustafa Kemal Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı'nı buradan yönetmesi ile gelişti. Ankara'nın 13 Ekim 1923 tarihinde yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti olmasının ardından gelişen Çankaya, 1936 yılında ilçe statüsüne erişmiştir.[8]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Çankaya, İç Anadolu Bölgesi'nin kuzeybatısındaki Yukarı Sakarya Bölümü'nde yer alır. Çankaya'nın doğu ve kuzeydoğusunda yine Ankara iline bağlı Mamak ve Altındağ, güneyinde Gölbaşı, batısında ise Etimesgut ilçeleri bulunur.[9] Çankaya, Orta Anadolu'nun düzlükleri ortasında kayalık bir alanda kurulmuştur. Bu kayalık alan, artık kentin merkezinde küçük bir ada niteliğindedir. Bu adayı yükseltiler çevreler, ortada bir çanak bırakırlar. Eskiden bataklık olan bu çanak, Cumhuriyet döneminde kurutularak yerleşime açılmıştır.[10]

Mahalleler[değiştir | kaynağı değiştir]

Çankaya'nın 124 mahallesinin 99'u merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 710.283 kişi   (% 77) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 57,3 km uzaklıktaki Akarlar'dır. İlçede nüfusu en fazla olan, 30.111 kişi ile Birlik mahallesidir.  Çankaya'nın nüfusu 2017 yılında % 0,31 artmıştır.**

Çankaya ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

Sıra Mahalle Km* Rakım Nüfus
2016[11] 2017[12] 2018 2019
1 100.Yıl Mah. 3,1 960 5.775 5.681
2 50.Yıl Mah. 7,7 887 933 707
3 Akpınar Mah. 9,2 1.141 12.387 12.454
4 Anıttepe Mah. 3,3 882 4.822 4.945
5 Arka Topraklık Mah. 3,7 867 2.554 2.592
6 Aşağı İmrahor Mah. 6,6 927 193 200
7 Aşağı Öveçler Mah. 4,6 981 8.402 8.239
8 Aşıkpaşa Mah. 5,2 933 8.413 8.596
9 Ata Mah. 6,8 948 12.128 12.061
10 Aydınlar Mah. 5,6 964 6.253 6.132
11 Ayrancı Mah. 2,8 916 18.382 17.847
12 Aziziye Mah. 4,3 931 11.583 11.520
13 Bademlidere Mah. 5,3 933 1.886 1.935
14 Bağcılar Mah. 5,1 933 2.557 2.591
15 Bahçelievler Mah. 4,0 895 11.615 11.412
16 Balgat Mah. 3,9 899 3.445 3.649
17 Barbaros Mah. 3,2 916 6.017 5.994
18 Bayraktar Mah. 4,4 938 4.640 4.565
19 Birlik Mah. 5,7 947 30.251 30.111
20 Boztepe Mah. 5,1 933 1.910 1.736
21 Büyükesat Mah. 5,4 943 8.495 8.582
22 Cebeci Mah. 3,7 873 4.949 4.960
23 Cevizlidere Mah. 6,3 933 13.348 13.335
24 Cumhuriyet Mah. 0,8 871 89 92
25 Çamlıtepe Mah. 2,5 876 6.594 6.408
26 Çankaya Mah. 3,2 923 8.074 8.196
27 Çiğdem Mah. 7,4 940 14.572 14.594
28 Çukurambar Mah. 6,2 915 13.405 13.283
29 Devlet Mah. 4,7 903 7.039 9.622
30 Dilekler Mah. 3,6 867 894 740
31 Doğuş Mah. 2,6 910 2.983 2.912
32 Ehlibeyt Mah. 5,6 918 3.021 2.976
33 Emek Mah. 5,2 890 23.816 23.606
34 Ertuğrulgazi Mah. 3,8 873 7.011 6.874
35 Erzurum Mah. 3,6 867 3.130 2.933
36 Esatoğlu Mah. 1,8 889 3.651 3.547
37 Eti Mah. 4,2 882 1.783 1.814
38 Fakülteler Mah. 3,1 865 6.363 6.195
39 Fidanlık Mah. 2,3 874 1.201 1.158
40 Gaziosmanpaşa Mah. 3,0 916 3.846 3.778
41 Gökkuşağı Mah. 7,1 952 8.520 8.471
42 Göktürk Mah. 3,1 904 3.971 3.809
43 Güvenevler Mah. 2,8 914 9.904 9.731
44 Güzeltepe Mah. 5,0 938 6.225 6.143
45 Harbiye Mah. 4,0 933 21.753 21.108
46 Hilal Mah. 6,7 1.003 6.743 6.600
47 Huzur Mah. 6,9 974 17.125 17.052
48 İleri Mah. 2,8 882 4.568 4.364
49 İlkadım Mah. 4,6 934 14.004 13.733
50 İlkbahar Mah. 7,4 1.025 5.520 6.563
51 İlker Mah. 7,5 994 3.393 3.356
52 İncesu Mah. 2,4 882 3.447 3.380
53 İşçi Blokları Mah. 6,8 926 18.277 18.039
54 Karapınar Mah. 8,0 982 9.216 9.307
55 Kavaklıdere Mah. 1,9 891 6.912 6.675
56 Kazım Özalp Mah. 5,2 938 5.231 5.222
57 Keklik Pınarı Mah. 7,9 981 14.034 14.034
58 Kırkkonaklar Mah. 6,2 945 17.279 17.332
59 Kızılay Mah. 0,3 880 1.675 1.356
60 Kızılırmak Mah. 5,0 907 6.577 6.494
61 Kocatepe Mah. 0,9 879 679 631
62 Korkutreis Mah. 3,4 889 1.296 932
63 Küçükesat Mah. 2,5 912 2.831 2.770
64 Kültür Mah. 2,2 879 4.317 4.024
65 Malazgirt Mah. 6,2 986 5.755 5.928
66 Maltepe Mah. 3,2 892 9.538 9.302
67 Mebusevleri Mah. 3,5 891 4.459 4.455
68 Meşrutiyet Mah. 0,7 877 872 867
69 Metin Akkuş Mah. 6,6 976 3.090 3.003
70 Metin Oktay Mah. 3,7 911 4.803 4.801
71 Mimar Sinan Mah. 3,4 896 3.345 3.313
72 Muhsin Ertuğrul Mah. 2,9 918 3.456 3.338
73 Murat Mah. 3,9 939 3.755 3.609
74 Mustafa Kemal Mah. 7,9 889 7.664 7.235
75 Mürsel Uluç Mah. 7,3 1.021 18.073 18.003
76 Naci Çakır Mah. 5,4 943 10.128 10.061
77 Namık Kemal Mah. 0,4 880 146 111
78 Nasuh Akar Mah. 4,4 919 3.812 3.804
79 Oğuzlar Mah. 4,7 910 7.322 7.316
80 Osman Temiz Mah. 5,8 964 10.432 10.196
81 Ön Cebeci Mah. 2,4 880 4.871 4.767
82 Öveçler Mah. 4,7 956 9.070 9.022
83 Remzi Oğuz Arık Mah. 2,0 896 5.607 5.525
84 Sağlık Mah. 2,3 873 681 703
85 Sancak Mah. 6,4 994 11.223 11.119
86 Seyranbağları Mah. 2,5 899 6.938 6.928
87 Sokullu Mehmet Paşa Mah. 4,5 952 9.477 9.131
88 Söğütözü Mah. 6,3 918 5.679 5.800
89 Şehit Cengiz Karaca Mah. 6,1 957 8.073 8.013
90 Şehit Cevdet Özdemir Mah. 5,2 947 9.014 8.763
91 Tınaztepe Mah. 2,4 891 5.893 5.694
92 Topraklık Mah. 3,1 872 1.711 1.708
93 Umut Mah. 3,6 921 8.053 7.963
94 Yıldızevler Mah. 5,7 956 12.679 12.560
95 Yukarı Bahçelievler Mah. 3,0 895 16.573 16.500
96 Yukarı Dikmen Mah. 8,8 1.054 9.051 8.777
97 Yukarı Öveçler Mah. 6,0 931 4.312 3.987
98 Yücetepe Mah. 1,4 887 5.429 5.681
99 Zafertepe Mah. 3,3 903 2.721 2.602
Çankaya (Merkez) 715.612 710.283
100 Ahlatlıbel Mah. 18,0 1.175 3.459 7.840
101 Akarlar Mah. 57,3 1.114 45 41
102 Alacaatlı Mah. 22,1 963 20.787 25.603
103 Aşağı Dikmen Mah. 10,2 1.131 11.610 11.147
104 Beytepe Mah. 14,6 960 5.904 9.368
105 Çavuşlu Mah. 49,5 1.258 290 269
106 Çayyolu Mah. 18,0 884 5.431 5.392
107 Dodurga Mah. 27,2 1.052 8.963 9.163
108 Evciler Mah. 35,9 1.210 199 184
109 Karahasanlı Mah. 51,7 1.201 286 277
110 Karataş Mah. 14,5 1.144 767 738
111 Konutkent Mah. 18,6 874 7.826 8.191
112 Koru Mah. 16,3 970 14.879 14.805
113 Kömürcü Mah. 31,9 1.155 111 112
114 Mutlukent Mah. 15,1 977 18.020 18.420
115 Oran Mah. 20,1 1.178 12.129 12.166
116 Orta İmrahor Mah. 9,5 1.005 293 273
117 Prof. Dr. Ahmet Taner Kışlalı Mah. 17,3 890 19.529 19.421
118 Tohumlar Mah. 39,5 1.323 156 167
119 Ümit Mah. 15,3 873 13.691 13.751
120 Üniversiteler Mah. 11,9 896 29.610 27.903
121 Yakupabdal Mah. 19,7 937 5.066 4.839
122 Yaşamkent Mah. 20,6 907 23.571 20.796
123 Yayla Mah. 57,4 1.417 214 206
124 Yeşilkent Mah. 9,2 1.068 671 644
Çankaya (Merkez dışında) 203.507 211.716
Çankaya (ilçe) 919.119 921.999

* Km,  kaymakamlığa olan uzaklıktır.

** TUİK 01 Şubat 2018 verileri

Semtler[değiştir | kaynağı değiştir]

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçede karasal iklim hüküm sürmektedir. Kışları soğuk ve kar yağışlı, yazları sıcak ve kuraktır. Kışları kuru bir ayaz görülür. İlkbahar mevsiminde kırkikindi olarak adlandırılan yükselim yağışları düşer. İç Anadolu Bölgesi'nde Türkiye'nin en az yağış alan bölümü[13] olduğu için ilçede yılın üçte biri güneşli geçer.[10] Ankara il merkezi'nin yıllık yağış ortalaması 404,5 milimetredir. En çok yağış 51,8 mm ile mayıs ayında düşerken, en az yağış 14,4 mm ile ağustos ayında düşer.[14]

Nuvola apps kweather.svg Ankara iklimi Weather-rain-thunderstorm.svg
Aylar Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara Yıl
En yüksek sıcaklık (°C) 16 19 25 30 33 37 40 42 35 32 24 17 42
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) 1 4 10 15 20 24 27 28 24 18 10 4 15
Ortalama sıcaklık (°C) 0,4 1,9 6,0 11,2 15,9 19,9 23,4 22,9 18,5 12,9 6,6 2,3 10
Ortalama en düşük sıcaklık (°C) −6 −5 −1 3 6 9 12 12 8 3 −1 −3 3
En düşük sıcaklık (°C) −31 −31 −27 −11 −6 2 3 3 −2 −8 −18 −25 −31
Ortalama yağış (mm) 40 31 36 51 52 39 17 15 18 32 36 48 415
Kaynak: Worldweather.org[15] Weatherbase.com,[16][17]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Ankara ilinin en yüksek nüfusa sahip ilçesi olan Çankaya'nın nüfusu 2016 sayımlarına göre 919.119 kişidir.[18] İlçe ayrıca Türkiye'nin de nüfus bakımından en büyük ilçesi konumundadır. 2000 nüfus sayımında 769.331 olan nüfus 15 yılda yaklaşık 153.205 kişi artmıştır. Bir milyona yaklaşan nüfusun 442.058'i erkek; 472.443'ü kadındır. Nüfusun tamamı kentte yaşar.[18]

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[19] 496.953 470.454 26.499
1970[20] 683.210 653.290 29.920
1975[21] 927.809 895.005 32.804
1980[22] 968.668 921.882 46.786
1985[23] 667.351 665.128 2.223
1990[24] 714.330 712.304 2.026
2000[25] 769.331 758.490 10.841
2007[26] 792.189 792.189 veri yok
2008[27] 785.330 785.330 veri yok
2009[28] 794.288 794.288 veri yok
2010[29] 797.109 797.109 veri yok
2011[30] 813.339 813.339 veri yok
2012[31] 832.075 832.075 veri yok
2013[32] 914.501 914.501 veri yok
2014[33] 913.715 913.715 veri yok
2015[34] 922.536 922.536 veri yok
2016[35] 919.119 919.119 Veri yok

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Yüksek nüfusu nedeniyle birçok ilköğretim okulu ve liseye sahip olan Çankaya genel olarak bir öğrenci kenti görünümündedir. İlçede yüzden fazla ilköğretim kurumunun yanında,[5] onlarca lise bulunmaktadır.[6]

Üniversiteler[değiştir | kaynağı değiştir]

Çankaya'daki on adet üniversitede yüz bini aşan öğrenci yüksek öğrenim görmektedir.[36] Türkiye'nin önemli üniversitelerinden birçoğu ile birlikte vakıf üniversiteleri ilçede yer almaktadır.[37] Dünya'nın en iyi bin üniversitesi listesinde, Türkiye'den dereceye giren iki üniversiteden biri Çankaya'dadır.[38] Kentte birçok üniversitenin yanı sıra, üniversite hastaneleri, fakülteler gibi üniversite alt kuruluşları bulunmaktadır. Çankaya'daki üniversitelere sadece Ankara'dan değil, Türkiye'nin dört köşesinden ve ülke dışından öğrenciler gelmektedir.[39][40][41] Çankaya'daki üniversiteler şunlardır:

Devlet: Ankara Üniversitesi[42], Gazi Üniversitesi[43], Hacettepe Üniversitesi[44], Orta Doğu Teknik Üniversitesi[45]
Vakıf: Bilkent Üniversitesi[46], Çankaya Üniversitesi[47], TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi[48], Ufuk Üniversitesi[49], TED Üniversitesi[50]
Askeri: Kara Harp Okulu[51]

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Müzeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün mozolesinin bulunduğu Anıtkabir, Atatürk'e ait eşyaların da sergilendiği bir müze olarak ilçe sınırları içerisinde yer alır. İsmet İnönü Evi, Türkiye Cumhuriyeti 2. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün 1925’ten 1973’te ölümüne kadar 48 yıl yaşamış olduğu yer olarak, müze biçiminde varlığını sürdürmektedir. Orta Doğu Teknik Üniversitesi içerisinde yer alan ODTÜ Bilim ve Teknoloji Müzesi'nin kuruluş amacı; MÖ 7000 yılından beri Anadolu'da gelişen teknolojinin tarihini belgelemek ve günümüz teknolojisini sergilemektir. Türkiye Büyük Millet Meclisi yerleşkesinde yer alan Atatürk ve Meclis Müzesinde, 1920 ve 30'lardan kalma, Meclis, İnkılaplar ve Atatürk ile ilgili çeşitli belge ve fotoğraflar teşhir edilmektedir. Beşevler'de yer alan Atatürk Eğitim Müzesinde, Türk Eğitim Tarihi ile ilgili belge, eşya, kitap teşhir salonları, kütüphane ve Başöğretmen Atatürk arşivi bulunmaktadır. MTA Tabiat Tarihi Müzesinde, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün kuruluşundan bugüne kadar yapılmış jeolojik çalışmalar sırasında bulunan mineraller, taş örnekleri, fosiller sergilenmektedir. TRT Müzesinde, 1981 yılında eski radyo malzemeleri toplanarak sergilenmektedir. Jandarma'nın tarihini ve bugününü her yönüyle tanıtmak ve korumak amacıyla kurulan Jandarma Müzesi, Jandarma Eğitim Komutanlığı içerisinde yer almaktadır. [52] İlçede ayrıca Gazi Üniversitesi bünyesinde Gazi Üniversitesi Resim Heykel Müzesi ve Gazi Üniversitesi Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi, Ankara Üniversitesi bünyesinde Oyuncak Müzesi bulunur.[53]

Şenlikler[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe, Ankara'da gerçekleştirilen kültürel organizasyonların merkezi konumundadır. Bu faaliyetlerin birçoğu geleneksel hale gelmiştir. Çankaya'daki sinema alanındaki önemli organizasyonlardan biri Ankara Uluslararası Film Festivali'dir.[54] 1998 yılından beri düzenlenen festival, belgesel, uzun film ve kısa film yarışmaları barındırır. Yaklaşık 17 dalda ödül dağıtılır.

Tiyatro alanındaki önemli bir şenlik, Toplumsal Araştırmalar Kültür ve Sanat İçin Vakıf tarafından 1996 yılından beri gerçekleştirilen Uluslararası Ankara Tiyatro Festivali'dir.[55]

Bunların haricinde Çankaya'da 1983'ten beri Ankara Uluslararası Müzik Festivali[56] ve 1996'dan beri de Ankara Caz Festivali gerçekleştirilir.[57]

Anıtlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Çankaya'da irili ufaklı birçok tarihî ya da modern anıt bulunmaktadır. Bunların en önemlilerinden biri Kızılay Meydanı'ndaki, Emniyet Anıtı olarak da bilinen Güvenpark Anıtı'dır. Anıt, 1935 yılında Prof. C. Hozlmeister ve Prof. J. Thorak'a yaptırılarak Türk Polis Teşkilatı'na hediye edilmiştir. Projesi Prof. C. Hozlmeister tarafından çizilen anıtın kabartma ve heykelleri Prof. J. Thorak ve Anton Hanak tarafından yapılmıştır.[58] Özellikle Kızılay çevresindeki Sakarya ve Yüksel Caddelerinde birçok heykel bulunmaktadır. Bunların başlıcaları Taşankara ve Barış Heykeli'dir. Heykeltıraş Burhan Alkar tarafından 1979'da taştan yapılan Barış Heykeli, Sakarya Caddesi yaya bölgesinde bulunmaktadır. Genç bir kız ile erkeğin birlikte uçurdukları güvercin, özgürlük ve barışı simgelemektedir.[59] Bu heykel gibi Taşankara da Danimarkalı heykeltıraş Jørgen Haugen Sørensen tarafından 1992 yılında yapılmış ve Sakarya Caddesi yaya bölgesine konmuştur.[59]

4.30 metre yüksekliğindeki mermer Mimar Sinan Anıtı ise Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nin önünde bulunmaktadır. Eserde Mimar Sinan kendine özgü kıyafetleriyle ayakta dururken resmedilmiştir. Bu anıt 1956 yılında heykeltıraş Hüseyin Anka Özkan'a yaptırılmıştır.[60]

Modern yapı ve yapıtlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Çankaya'da 80'li yıllardan itibaren inşa edilen önemli eserler arasında, sadece ilçenin değil Ankara'nın da simgesi olan Atakule, Kocatepe Camisi ve Hitit Güneş Kursu Anıtı sayılabilir. Atakule İş Merkezi, Ankara'nın başkent oluşunun 66. yıldönümü nedeniyle 13 Ekim 1989'da açılmıştır. Ankara'nın ilk, Türkiye'de açılan ikinci alışveriş merkezi olan Atakule, 125 m yüksekliğe ve kulenin tepesinde döner restorana sahiptir.[61]

Kocatepe semtindeki Kocatepe Camisi'nin yapımına 1967 yılında başlanmış ve 1987 yılında bitirilmiştir. 88 m uzunluğunda dört minaresi vardır.[62]

Çankaya Köşkü[değiştir | kaynağı değiştir]

1924 - 2014 yılları arası Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanları'nın ikamet etmiş olduğu köşktür. 2014 yılından itibaren Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanları'nın resmî konutunun Cumhurbaşkanlığı Külliyesi olmasıyla Çankaya Köşkü artık Türkiye Cumhuriyeti Başbakanları tarafından kullanılmaktadır. Çankaya Köşkü, Ankara'nın merkezi olan Kızılay Meydanı'nın yaklaşık 5 kilometre güneyindedir ve rakımı 1,071 metredir.

Ankara'nın yüksek bir tepesinde yer alan köşk, Kasabyan adlı bir Ermeni tüccar tarafından 1800'lü yılların son çeyreğinde bir bağevi olarak yaptırıldı. Sonrasında kentin zengin ailelerinden Bulgurzadeler'in eline geçti. Ankara Müftüsü Rifat Efendi'nin gayretleriyle halk arasında 4500 lira toplanıp, Bulgurzade Tevfik Efendi'den satın alınan köşk, Mustafa Kemal Atatürk'e hediye edildi.

Mustafa Kemal Atatürk, 1921 yılında buraya yerleşmiştir. 1924 yılında Mimar Vedat Bey ve Mimar Arif Hikmet Bey'in yapmış olduğu ilavelerle köşk bugünkü halini almıştır.[63][64]

Altyapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Ankara Kent Metro Ağı Haritası

İlçe Ankara'nın merkezinde bulunmaktadır.[53] Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminali ilçe sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe içi ulaşımı kolaylaştıran 4 adet faal, 2 adet de inşaat halinde olan metro vardır.[65] Metro güzergâhları Dikimevi - Söğütözü, M1 Kızılay - Batıkent, M2 Kızılay - Koru , M3 Batıkent - Törekent,M4 Gar - Gazino, M5 Gar - Esenboğa Havalimanı hatları üzerinde konumlanmıştır. Bu metrolar Çankaya'yı, Yenimahalle, Altındağ, Etimesgut, Sincan, Keçiören, Pursaklar, Çubuk ilçelerine bağlar. Yapımına 1992 yılında başlanan Ankaray metrosundan Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminali'ne direkt geçiş vardır.[66][67] Sincan-Kayaş Banliyö Tren Hattı'nın ilçe üzerinden geçen istasyonları mevcuttur. İlçeye havayolu ile ulaşım, 28 km mesafede bulunan, Çankaya'nın kuzeydoğusundaki Esenboğa Uluslararası Havalimanı ile mümkündür.[68]

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

İdari bölünme[değiştir | kaynağı değiştir]

1936 yılında Ankara'nın merkez ilçesi olan Çankaya, 1983 yılında Çankaya, Altındağ, Yenimahalle, Mamak ve Keçiören olmak üzere beş ilçeye bölünmüştür. 1984 yılında Ankara Büyükşehir Belediyesi kurulmuş, Çankaya da bu belediyeye bağlı bir metropol olmuştur.[69] İlçe bir belediye başkanlığına ve bir kaymakamlığa bağlıdır. İlçede 124 tane mahalle vardır.[70]

Kaymakamlar[değiştir | kaynağı değiştir]

# Ad Başlama Tarihi Bitiş Tarihi # Ad Başlama Tarihi Bitiş Tarihi
1 Haluk Nihat Pepeyi 28 Şubat 1936 6 Haziran 1938 2 Daniş Yurdakul 6 Ocak 1938 10 Kasım 1941
3 Necmettin Ergün 1 Aralık 1941 2 Nisan 1942 4 Cemal Dinç 27 Ağustos 1942 3 Kasım 1943
5 Cemal Gönenç 6 Ocak 1944 8 Şubat 1947 6 Ekrem Güvenç 13 Şubat 1947 10 Mayıs 1949
7 Asım Sağıroğlu 11 Mayıs 1949 15 Kasım 1951 8 İbrahim Öztürk 5 Mayıs 1954 1 Aralık 1955
9 M. Kemal Yılmaz 20 Ocak 1956 28 Mayıs 1960 10 Selahattin Özaltan 8 Mayıs 1960 25 Ekim 1961
11 Faruk Cemal Vefkioğlu 20 Kasım 1961 27 Ocak 1965 12 S. Zeki Köseoğlu 12 Ağustos 1965 30 Kasım 1968
13 Ömer Haliloğlu 13 Kasım 1968 6 Ekim 1971 14 Tacettin Özünçer 6 Ekim 1971 29 Eylül 1977
15 Agah Büyüksağış 12 Aralık 1977 15 Şubat 1978 16 Fevzi Baysan 19 Haziran 1978 7 Aralık 1979
17 İ. Cahit Ertan 18 Şubat 1980 11 Nisan 1984 18 N. Kemal Eren 17 Eylül 1984 15 Eylül 1988
19 Çetin Yücel 15 Eylül 1988 3 Eylül 1992 20 T. Fikret Saygılı 3 Eylül 1992 21 Mart 1994
21 A. Namık Tekin 8 Haziran 1994 19 Eylül 1996 22 E. Selçuk Botsalı 19 Eylül 1996 17 Ekim 2001
23 M. Yıldırım Kadıoğlu 17 Ekim 2001 6 Kasım 2006 24 M. Hulusi Arat 7 Kasım 2006 18 Eylül 2011
25 Mehmet Ali Yıldırım 18 Eylül 2011 8 Ekim 2014 26 Aydın Ergün 8 Ekim 2014 - [71]

İlçe 1936 yılında ilçe statüsüne kavuştuğundan beri 26 tane kaymakam görev başına gelmiştir. İlk kaymakam H. Nihat Pepeyi 1936 ile 1938 yılları arasında görev yapmıştır. İlçede şu ana dek hiç kadın kaymakam olmamıştır. İlçenin şu anki kaymakamı Mehmet Ali Yıldırım'dan sonra 2014'te göreve başlayan Aydın Ergün'dür.[71]

Belediye başkanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Ad Parti
1984 Erdoğan Yavuzlar ANAP
1989 M. Doğan Taşdelen SHP
1994 M. Doğan Taşdelen SHP
1999 Haydar Yılmaz CHP
2004 Muzaffer Eryılmaz CHP
2009 Bülent Tanık CHP
2014 Alper Taşdelen CHP

Çankaya Belediye Başkanlığı, 1963 yılından itibaren yapılan on seçimin yedisinde CHP tarafından kazanılmıştır. Geriye kalan üç yönetimin ikisi bağımsız, biri Anavatan Partisi'ne mensuptur. Belediye başkanlığını son yapılan seçimler sonucunda CHP'li Alper Taşdelen kazanmıştır.[72]

Kardeş kentler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kardeş kentler:

Ön protokol imzalayanlar:

Görüntüler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  2. ^ a b c "Çankaya Kaymakamlığı sitesi İlçe Tanıtımı bölümü". 13 Aralık 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2009. 
  3. ^ Ankara districts görüntüsünde görüldüğü gibi
  4. ^ Bu illere örnek olarak; Tunceli, Hakkâri ve Karaman sayılabilir.
  5. ^ a b "Çankaya Millî Eğitim Müdürlüğü ilkokullar sayfası". 14 Eylül 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2009. 
  6. ^ a b "Çankaya Millî Eğitim Müdürlüğü liseler sayfası". 14 Eylül 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2009. 
  7. ^ Dünya Tarihi Atlası. ODTÜ Yayıncılık. ISBN 975-95848-3-2. 
  8. ^ "Çankaya Kaymakamlığı Tarihçesi". 13 Aralık 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2009. 
  9. ^ [[:File::Ankara districts.png|Ankara districts]] görüntüsüne göre
  10. ^ a b "Çankaya Belediyesi". 19 Mayıs 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2009. 
  11. ^ TÜİK 31 Ocak 2017 verileri
  12. ^ TÜİK 1 Şubat 2018 verileri
  13. ^ "Türkiye Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, Türkiye Aylık ve Yıllık Ortalama Yağış Dağılışı (1960-2000) sayfası". 27 Kasım 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2009. 
  14. ^ "Türkiye Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, Ankara'nın Yıllık Toplam Yağış Verileri sayfası". 13 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2009. 
  15. ^ Worldweather.org
  16. ^ http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=82171&refer=&units=metric
  17. ^ Türkiye Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü
  18. ^ a b "TUİK istatistikleri".  Bilinmeyen parametre |= görmezden gelindi (yardım)
  19. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  20. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  21. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  22. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  23. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  24. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  25. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  26. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  27. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  28. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  29. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  30. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  31. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  32. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  33. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  34. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  35. ^ "2016 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 7 Mart 2017. 
  36. ^ "Çankaya Belediyesi resmi sitesi, kültürel yaşam bölümü". 8 Ekim 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2009. 
  37. ^ "Örnek olarak ODTÜ dünyanın en iyi 438. üniversitesi seçilmiştir. Hürriyet Gazetesinin konuya ilişkin sayfası". 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2009. 
  38. ^ "Hürriyet Gazetesi konuya ilişkin sayfası". 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2009. 
  39. ^ "ODTÜ resmî sitesi, Erasmus ve Diğer Değişim Programları Yönergesi, Erasmus Kapsamında ODTÜ'ye Gelen Öğrenciler başlığı". 11 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2009. 
  40. ^ "E. Yağcı'nın konuya ilişkin makalesi" (PDF). Erişim tarihi: 21 Mayıs 2009. 
  41. ^ "Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi resmî sitesi, Sokrates/Erasmus başlığı". 26 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2009. 
  42. ^ "Ankara Üniversitesi resmî sitesi, İletişim bölümü". 20 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2009. 
  43. ^ "Gazi Üniversitesi resmî sitesi, İletişim bölümü". 16 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2009. 
  44. ^ "Hacettepe Üniversitesi resmî sitesi, İletişim bölümü". 14 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2009. 
  45. ^ "ODTÜ resmî sitesi, İletişim bölümü". 27 Kasım 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2009. 
  46. ^ "Bilkent Üniversitesi resmî sitesi, İletişim bölümü". 2 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2009. 
  47. ^ "Çankaya Üniversitesi resmî sitesi, İletişim bölümü". 26 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2009. 
  48. ^ "TOBB ETÜ resmî sitesi, İletişim bölümü". 26 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2009. 
  49. ^ "Ufuk Üniversitesi resmî sitesi, İletişim bölümü". 22 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2009. 
  50. ^ "TED Üniversitesi resmî sitesi, İletişim bölümü". 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2012. 
  51. ^ "Kara Harp Okulu resmî sitesi, İletişim bölümü". 7 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2009. 
  52. ^ http://turkiyem.bidibidi.com/il_il_Turkiye/Ankara/Ankara-Bilgileri/ankaradaki-muzeler-10155.html
  53. ^ a b "Kültür Bakanlığı, Ankara'nın ilçeleri sayfası". 10 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2009. 
  54. ^ "Film Festivali resmî sitesi". 21 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2009. 
  55. ^ "Tiyatro Festivali resmî sitesi". 21 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2009. 
  56. ^ "Müzik Festivali resmî sitesi". 23 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2009. 
  57. ^ "Caz Festivali resmî sitesi". 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2009. 
  58. ^ "ankaraheykelleri.com". 15 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2009. 
  59. ^ a b Ankara Başkentin Tarihi, Arkeolojisi ve Mimarisi - ISBN 975-95848-3-2 - Ankara Enstitüsü Vakfı Yayınları - Sayfa:269
  60. ^ "Kültür Bakanlığı, Ankara'nın Anıtları sayfası". 9 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2010. 
  61. ^ Mehmet Hengirmen. Turistik Ankara. Engin Yayınları. s. 86. ISBN 975-320-123-0. 
  62. ^ "T.C. Ankara Valiliği resmi sitesi, Camiler sayfası". 27 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2009. 
  63. ^ "Aksiyon dergisi, Kasapyan Köşkü'nden Çankaya'ya sayfası". 3 Eylül 2007. Erişim tarihi: 16 Haziran 2009. 
  64. ^ "Zaman gazetesi, Kasapyan Köşkü'nden Çankaya'ya sayfası". 4 Eylül 2007. Erişim tarihi: 16 Haziran 2009. 
  65. ^ Ego Genel Müdürlüğü'nün konuya ilşkin sayfası
  66. ^ Ego Genel Müdürlüğü'nün konuya ilşkin sayfası
  67. ^ "Ankara Büyükşehir Belediyesi, Ulaşım Rehberi sayfası". 30 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2009. 
  68. ^ "Ankara Esenboğa Uluslararası Havalimanı resmi sitesi, Ulaşım sayfası". 24 Mart 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mayıs 2009. 
  69. ^ "Çankaya Kaymakamlığı resmî sitesi". 8 Haziran 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Nisan 2009. 
  70. ^ "Çankaya Kaymakamlığı resmî sitesinin konuya ilişkin sayfası". 11 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2014. 
  71. ^ a b "Çankaya Kaymakamlığı resmî sitesi". 25 Şubat 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2009. 
  72. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; Belediye başkanları isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  73. ^ "Çankaya Belediyesi". Erişim tarihi: 6 Eylül 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]