Girne

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Girne
Κερύνεια
—  Şehir  —
Girne Limanı
Girne Limanı
Girne'nin Kıbrıs'taki konumu
Ülke de jure Kıbrıs Cumhuriyeti Kıbrıs Cumhuriyeti
de facto Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti KKTC
Bölge / İlçe Kıbrıs Cumhuriyeti Girne kazası
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Girne İlçesi
Yönetim
 - Belediye Başkanı Kıbrıs Cumhuriyeti Glafkos Karyolu
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Nidai Güngördü
Nüfus (2011)
 - Toplam 33,207
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)

Girne (Yunanca: Κερύνεια, Kerinya), Kıbrıs'ta bir liman kentidir. Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Girne kazasının ve fiili olarak parçası olduğu Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin Girne ilçesinin yönetim merkezidir.

Girne kenti ve çevresi, Kuzey Kıbrıs'ın turizm başkentidir. 1974'teki Kıbrıs Harekâtı'na kadar şehir nüfusunun çoğunluğunu Kıbrıslı Rumlar oluştururken, harekât sonucunda Girne'deki Rumlar göçmen oldu. Özellikle 2000'li yılların başlarından itibaren şehirde hızlı bir nüfus artışı ve yapılaşma yaşandı.[1][2] 2011 nüfus sayımına göre, Aşağı ve Yukarı Girne'den oluşan kent merkezi nüfusu 20.851, Girne Belediyesi'nin nüfusu 33.207'dir.[3]

Kentin güneyinde Girne Dağları, kuzeyinde ise Akdeniz bulunur. Şehrin merkezinde yer alan antik liman, Girne Kalesi'nin hemen yanındadır. Liman boyunca hem yerli halk, hem de turistlerin rağbet ettiği lokantalar, barlar ve açık hava kafeteryaları vardır.[4]

Şehirde Girne Amerikan Üniversitesi ve Girne Üniversitesi[5] yer alır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı kaynaklara göre şehir MÖ 10. yüzyılda Akalar tarafından kurulmuştur. Strabon şehrin Akalara mensup olan efsanevi Tegea kralı Cepheus tarafından kurulduğunu yazmıştır.[6] Buna rağmen şehrin bulunduğu bölgenin kalıcı yerleşim alanına dönüşmesi MÖ 4. yüzyılda, Pers hakimiyetinde gerçekleşti. MS 7. yüzyıldaki Arap saldırıları sırasında Girne Kalesi yapıldı. 1191 yılındaki Üçüncü Haçlı Seferi sırasında İngiliz kralı I. Richard, İsaakios Komnenos'la savaşarak kaleyi kuşatıp ele geçirdi. Bunu takip eden yıllardaki Lüzinyan hakimiyeti sırasında kale sağlamlaştırıldı. 1373 yılındaysa Ceneviz saldırıları nedeniyle kale tahrip oldu. 1489 yılında tüm adayla beraber Venedik kontrolüne geçen Girne'de, bu dönemde kalede büyük değişiklikler yapıldı. 9 Temmuz 1570 tarihinde Osmanlı Devleti'nin Kıbrıs Seferi sırasında şehir kendi rızasıyla teslim oldu.[7]

Şehrin belediye sınırları içerisindeki bölgesinin 1946 yılındaki nüfusu 2922, 1960 yılındaki nüfusu ise 3498 idi.[8] 1960 Kıbrıs nüfus sayımına göre bu nüfusun 2802'si Rum, 696'sı Türk idi.[9] 1974 yılında gerçekleşen Kıbrıs Harekâtı'nda bölge Türk kontrolüne girdi. Şehrin Rum nüfusunun büyük bölümü harekât sırasında kaçtı, kaçmayanlar 1975 yılının ekim ayına kadar Dome Hotel'de tutulduktan sonra şehirden çıkarıldı. Toplamda 2.650 Girneli Rum göçmen oldu. 1975'te Limasol'dan ve güneydeki bir takım köylerden göçmen olan Kıbrıslı Türkler şehre yerleştirildi.[10]

Tarihî yer ve eserler[değiştir | kaynağı değiştir]

Girne Kalesi

Girne şehrindeki başlıca tarihî mekanlar, antik liman ve limana hakim konumdaki Girne Kalesi'dir. Aslen 7. yüzyılda, Bizans döneminde yapılan kale, Lüzinyan ve Venedik döneminde yapısal değişikliklere uğradı, yeni kısımlar inşa edildi. Günümüzde kale Bizans döneminden kalma kilisesi, kulesi, Lüzinyan döneminden kalma bekçi odası, zindanları ve Venedik döneminden kalma kuleleri, sarnıcı, cephaneliğinin de dahil olduğu elementler ile üç dönemin de izini yansıtır. Müze olarak düzenlenen kalenin içindeki Batık Gemi Müzesi'nde, MÖ 300 yıllarında, yani Helenistik dönemde batmış bir gemi, gemideki buluntularla beraber sergilenir.[11]

1860 yılında inşa edilen Archangelos Michael Kilisesi, 1885 yılında yapılmış ve Girne'nin her yerinden görülebilen bir çan kulesine sahiptir. Günümüzde ikon müzesi olarak kullanılır.[11] Şehir merkezindeki Ağa Cafer Paşa Camii ise 1589-90 yıllarında inşa edilmiş bir Osmanlı yapısıdır.[12] Bunun yanı sıra şehirde 19. yüzyılda yapılmış dört çeşme,[13] Osmanlı döneminden kalma, kaledeki askerlerin ve salgınlardan ölenlerin gömüldüğünün düşünüldüğü bir mezarlık bulunur.[14]

Girne çevresinde Beylerbeyi ve bu köydeki Bellapais Manastırı, St. Hilarion Kalesi, Hazreti Ömer Türbesi, Buffavento Kalesi, çeşitli kilise ve manastırlar bulunur.[11]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Kentin güneyinde Beşparmak Dağları, kuzeyinde ise Akdeniz vardır. Girne'ye bağlı diğer bölgeler Bellapais, Karaoğlanoğlu, Çatalköy, Alsancak, Lapta, Karşıyaka, Çamlıbel ve Kayalar'dır.

Politika[değiştir | kaynağı değiştir]

1974'ten günümüze Girne Belediye Başkanlığı görevini üstlenen belediye başkanları:[15]

  • 1974 - 1976 Sabri Tahir,
  • 1976 - 1985 Ziya Rızkı,
  • 1985 - 1986 İzzet Kaysu,
  • 1986 - 1989 Erdinç Gürçağ,
  • 1989 - 1990 Hasan Behçet,
  • 1990 - 1994 Mehmet Ayder,
  • 1994 - 1998 Sümer Aygın,
  • 1998 - 2002 Erdinç Gürçağ,
  • 2002 - 2006 Sümer Agın,
  • 2006 - 2010 Sümer Aygın,
  • 2010 - 2014 Sümer Aygın,
  • 2014 - Nidai Güngördü

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Girne çevresindeki Çıkarma Plajı

Kuzey Kıbrıs'ın turizm başkenti olan[16][17] Girne, Kıbrıs adasının da turizm açısından en önemli şehirlerindendir.[4] Şehir çok sayıda yeme içme ve alışveriş mekanına, barındırdığı eğlence mekanları sayesinde gece hayatına ev sahipliği yapar.[18][19] Özellikle Girne antik limanında turistler ve yerli halkın rağbet ettiği restoranlar, barlar, kafeteryalar bulunur.[4] 2009 yılında şehirde dokuzu beş yıldızlı olmak üzere 93 otel bulunmaktaydı.[20]

2000'li yılların başlarından itibaren, Annan Planı'nın yarattığı olumlu hava sonucunda Girne ve çevresinde inşaat patlaması yaşandı. 2001-2003 yılları arasında şehirde yapılan inşaat sayısı her yıl üçe katlandı, yabancılara yapılan satışlarda büyük artış görüldü. İnşaat patlaması sonucu çok sayıda site ve apartman yapıldı.[21]

Girne'de Girne Amerikan Üniversitesi 7000'den fazla öğrencisi ile hizmet vermektedir.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Girne'de her yaz haziran ayından eylül ayına dek Girne Kültür ve Sanat Günleri gerçekleşir. Bu etkinlik, geçmişte haziran ayı boyunca Girne Kültür ve Sanat Festivali adı altında yapılmaktaydı. Etkinlikler kapsamında amfitiyatroda, Ramadan Cemil Meydanı'nda ve antik limanda çeşitli tarzlarda konserler, tiyatro oyunları, oratoryolar düzenlenir. Bunun yanı sıra sokaklarda heykeller sergilenir.[22][23]

Girne şehrindeki futbol kulüpleri: Türk Ocağı Limasol (TOL), Doğan Türk Birliği (DTB), Girne Halk Evi (GHE).

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Arnavut, Aslı (2010). [http://acikerisim.ticaret.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11467/489/M00316.pdf?sequence=1 "DEĞİŞİM’E UĞRAMIŞ KENT GİRNE: CEPHELERİN TASARIM PRENSİPLERİ ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ"]. İstanbul Ticaret Üniversitesi. http://acikerisim.ticaret.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11467/489/M00316.pdf?sequence=1. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2017. 
  2. ^ Düzgün, Öntaç (31 Temmuz 2017). "Girne’de turizm ve eğitim sektörlerinde teşvike son verilmeli". Havadis Poli. 16 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170816063745/http://www.havadiskibris.com/girnede-turizm-egitim-sektorlerinde-tesvike-son-verilmeli/. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2017. 
  3. ^ "KKTC Nüfus Sayımı, 2011". KKTC Devlet Planlama Örgütü. 18 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170618092542/http://www.devplan.org/Nufus-2011/nufus%20ikinci_.pdf. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2017. 
  4. ^ a b c Brebbia, C.A.; Clark, C., haz. (2014). Defence Sites II: Heritage and Future. WIT Press. s. 130. ISBN 1845648331. https://books.google.co.uk/books?id=U42lBAAAQBAJ&pg=PA130#v=onepage&q&f=false. 
  5. ^ "Üniversitelerimiz" (Türkçe). Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Akreditasyon ve Koordinasyon Kurulu. 10 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20131110184538/http://www.ncyodak.eu/turkce/universities.html. Erişim tarihi: 2013-06-03. 
  6. ^ Strabo, Geography, 14.6, on Perseus
  7. ^ Hakeri, Bener Hakkı (1992). "Girne". Kıbrıs Türk Ansiklopedisi. I. Kıbrıs Gazetesi Yayınları. ss. s. 136-137. 
  8. ^ ΚΥΠΡΟΣ - CYPRUS (612 villages, 9251,47 Km²) (agrino.org) (Arşiv)
  9. ^ THE POPULATION OF THE MIXED VILLAGES OF CYPRUS BASED ON THE 1960 CENSUS
  10. ^ "Kyrenia". PRIO Cyprus Displacement Centre. 19 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170819115855/http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=450. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2017. 
  11. ^ a b c "Girne". KKTC Turizm ve Tanıtma Dairesi. 16 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170816153114/http://www.turizmtanitma.gov.ct.tr/Portals/1074/%C5%9Eehir/Girne/girne%20%20sehir%20rehberi.pdf. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2017. 
  12. ^ Bağışkan, Tuncer (2005). Kıbrıs'ta Osmanlı Türk Eserleri. Kıbrıs Türk Müze Dostları Derneği. ss. 136–8. 
  13. ^ Bağışkan, a.g.e., ss. 413–4
  14. ^ Bağışkan, a.g.e., s. 313
  15. ^ http://www.girnebelediyesi.com/belediye-idaresi/kurulus/
  16. ^ Şahin, Sanem (2011). "Open borders, closed minds: The discursive construction of national identity in North Cyprus". Media, Culture & Society 33 (4): 583–597. http://eprints.lincoln.ac.uk/7657/1/MCS398694%5B1%5D.pdf. Erişim tarihi: 10 July 2016. 
  17. ^ Fındık, Ünal (1998). "Örnek olaylarla belediyecilik: II. Girne Kent Kurultayı" (Turkish). Çağdaş Yerel Yönetimler 7 (1): 116–122. http://www.todaie.edu.tr/resimler/ekler/f2658d5ffbd42c1_ek.pdf?dergi=Cagdas%20Yerel%20Yonetimler%20Dergisi. "Girne, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin turizm başkenti olarak anılmaktadır." 
  18. ^ "Şehirler ve Görülecek Yerler". Near East University. 4 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150404115725/http://neu.edu.tr/tr/node/486?page=0,1. Erişim tarihi: 9 January 2015. 
  19. ^ "Girne’de hijyen denetimleri akşamları da devam ediyor". Kıbrıs Postası. 16 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170816062508/http://www.kibrispostasi.com/index.php/cat/86/news/152147/PageName/GIRNE. Erişim tarihi: 9 January 2015. 
  20. ^ Turizm İstatistikleri Yıllığı 2009. KKTC Turizm ve Planlama Dairesi. s. 17.
  21. ^ "Çözüm süreci adada ekonomiyi canlandırdı". Hürriyet. http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=205464. Erişim tarihi: 9 Ocak 2015. 
  22. ^ "7’inci Girne Kültür Sanat Günleri 6 Haziran 2017 Salı akşamı Sıla konseriyle başlıyor". Kıbrıs Postası. 16 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170816064222/http://www.kibrispostasi.com/7inci-girne-kultur-sanat-gunleri-6-haziran-2017-sali-aksami-. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2017. 
  23. ^ "Girne Kültür Sanat günleri başlıyor". Havadis. 16 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170816062631/http://www.havadiskibris.com/girne-kultur-sanat-gunleri-basliyor/. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2017.