Metre

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Metre (Fransızca birim mètre ve Yunancadaki ölçüm anlamındaki μετρούν isminden gelir), Uluslararası Birimler Sistemi'nce uzunluğun temel birimi olarak belirlenmiştir. Genellikle kısaltması olan m harfi ile gösterilir.

1 metre, ışığın vakumlu bir ortamda saniyede aldığı yol olarak tanımlanmıştır.

Metre, ilk kez 1793 yılında, (büyük çember çizgisi üzerinde) ekvatordan kuzey kutbuna kadar olan mesafenin ( dünyanın çevresinin dörtte biri ) on milyonda biri olarak tanımlanmıştır, ki o yıllarda dünyanın çevresinin uzunluğu yaklaşık 40.000 km olarak biliniyordu. 1799 yılında, metre prototip çubuk baz alınarak yeniden tanımlanmıştır (Günümüzde kullanılan metre 1899 yılında değiştirilmiştir). 1960 yılında metre tanımı, krypton-86 elementinin belirli bir elektromanyetik radyasyon dalgasının (salım çizgisi), belirli sayıdaki dalgalarının toplam uzunluğu temel alınarak yeniden tanımlanmıştır[1]. 1983 yılında günümüzde kullanılagelen tanım kabul edilmiştir.

Üsleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Adı Sembol
Metre m
Metrekare
Metreküp
Metre üssü dört m4
Metre üssü beş m5
Metre üssü altı m6
Metre üssü yedi m7
Metre üssü sekiz m8
Metre üssü dokuz m9
Metre üssü on m10
Metre üssü on bir m11
Metre üssü on iki m12
Metre üssü on üç m13

Dönüşümler[değiştir | kaynağı değiştir]

1 metre aşağıdaki büyüklüklere eşittir.

  • Kesin olarak 1/0.9144 yarda (yaklaşık 1.0936 yarda)
  • Kesin olarak 1/0.3048 foot (yaklaşık 3.2808 ayak)
  • Kesin olarak 10000/254 inç (yaklaşık 39.37 inç)

Katı Adı Sembol Katı Adı Sembol
100 metre m      
101 dekametre dam 10–1 desimetre dm
102 hektometre hm 10–2 santimetre cm
103 kilometre km 10–3 milimetre mm
106 megametre Mm 10–6 mikrometre µm
109 gigametre Gm 10–9 nanometre nm
1012 terametre Tm 10–12 pikometre pm
1015 petametre Pm 10–15 femtometre fm
1018 egzametre Em 10–18 attometre am
1021 zettametre Zm 10–21 zeptometre zm
1024 yottametre Ym 10–24 yoktometre ym

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 8 Mayıs 1790 - Fransız Ulusal Meclisi yeni metrenin, yarım-periyodu 1 saniye olan bir sarkaçın uzunluğuna eşit olmasına karar vermiştir.
  • 30 Mayıs 1791 - Fransız Ulusal Meclisi metrenin yeni tanımı olarak Fransız Bilimler Akademisi'nin önerisini kabul etmiştir. Bu öneriye göre 1 metre Paris'ten geçen meridyenin dörtte bir uzunluğunun 10 milyonda biridir.
  • 1795 - Pirinç geçici metre çubuk yapılmıştır.
  • 10 Aralık 1799 - Fransız Ulusal Meclisi, 23 Haziran 1799'da yapılan ve Ulusal Arşivler'de saklanan platin metre çubuğu en son standart olarak belirtmiştir.
  • 28 Eylül 1889 - İlk Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı, metreyi %10'u iridyum'dan oluşan platin alaşımı standard bir çubuğun üzerindeki iki çizgi arasındaki mesafenin buzun erime noktasında ölçülen değeri olarak tanımlamıştır.
  • 6 Ekim 1927 - Yedinci Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı, platin-iridyum alaşımı standard çubuğun üzerindeki iki merkezî çizginin eksenleri arasındaki 0 °C'deki uzaklığın, bu çubuk 1 atmosfer standard basınç altındayken ve birbirinden 571 milimetre mesafedeki iki silindirin üzerinde yatay duruyorken yapılan ölçümünü metrenin tanımı olarak düzeltmiştir.
  • 20 Ekim 1960 - Onbirinci Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı, metreyi kripton-86 atomunun 2p10 ve 5d5 kuantum seviyeleri arasındaki geçişteki ışımanın boşluktaki dalgaboyunun 1.650.763,73'te biri olarak tanımlamıştır.
  • 21 Ekim 1983 - Onyedinci Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı, metrenin tanımını ışığın boşlukta 1/299.792.458 saniyede aldığı mesafe olarak yapmıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]