Recep Peker
Vikipedi, özgür ansiklopedi
 |
|
| Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı | |
|---|---|
| Görev aralığı 7 Ağustos 1946 – 10 Eylül 1947 |
|
| Önce gelen | Şükrü Saraçoğlu |
| Sonra gelen | Hasan Saka |
|
Doğum |
5 Şubat 1889 İstanbul, Osmanlı Devleti |
| Ölüm | 1 Nisan 1950 İstanbul, Türkiye |
| Siyasi parti | Cumhuriyet Halk Partisi (1935) |
Mehmet Recep Peker (5 Şubat 1889, İstanbul - 1 Nisan 1950, İstanbul), Türk asker ve siyaset adamı. 1931 - 1936 Dönemi'nde Cumhuriyet Halk Partisi Genel Sekreteri sıfatıyla, Atatürk ve İnönü'nün yanında rejimin "üçüncü adamı" olarak sivrildi. Faşist İtalya ve Nazi Almanyası'na yakın bir politikayı savundu. 1936'da iktidardan uzaklaştırıldı.
7 Ağustos 1946 - 10 Eylül 1947 tarihleri arasında Türkiye Cumhuriyeti başbakanlığında bulundu.
Konu başlıkları |
[değiştir] Hayatı
Orta öğrenimini Kocamustafapaşa Askeri Rüştiyesi ve İdadisi'nde yaptıktan sonra 1907 yılında Mekteb-i Harbiye'yi bitirdi. 1911-1912 yıllarında Yemen'de Trablusgarp ve 1912-1913 yıllarında da Balkan Savaşları'nda çarpıştı.
I. Dünya Savaşı'nda Rumeli ve Kafkas Cephelerinde görev aldı. 1919'da Erkânı Harbiye Mektebini bitirdi. Kurtuluş Savaşı'na katılmak üzere Şubat 1920'de Anadolu'ya geçti. Binbaşı rütbesi ile 20. Kolordu'da görevlendirildi. 23 Nisan 1920'de açılan TBMM'nin Genel Sekreterliğine getirildi. 1923'te Kütahya Mebusu seçilerek iki dönem TBMM'ye girdi. Bir süre Hakimiyeti Milliye gazetesinin başyazarlığını yaptı.
1924 - 1925 yıllarında Dahiliye Vekili oldu. Ayrıca Mübadele, İmar ve İskân Bakanlığı'na vekalet etti. 3. ve 4. İsmet Paşa hükümetlerinde 1925-1927 yılları arasında Müdafaa-yi Milliye Vekilliği ve 1928-1930 yıllarında Nafia Vekilliği yaptı. İtalya'da Mussolini ve Almanya'da Hitler rejimlerine yakın bir politikayı savundu. 1931'de Cumhuriyet Halk Fırkası Kâtib-i Umumiliği'ne atandı. 1933'te reorganize edilen İstanbul Üniversitesi'nde Atatürk tarafından İnkılap Tarihi dersleri vermekle görevlendirildi. 1931 - 1936 yılları arasında Atatürk ve Başvekil İsmet İnönü ile birlikte Tek Parti rejiminin "güçlü adamı" olarak görüldü. 1936'da Atatürk'le arasındaki bir fikir ayrılığı nedeniyle Partideki Katib-i Umumilik görevinden azledildi.
20 Temmuz 1936'da İsviçre'nin Montreaux kasabasında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nden sonra, Atatürk'ün dünya politikasında Türkiye'nin İngiltere ve diğer demokratik ülkelerle birlikte hareket alanı bulmasını istemesi, önce Peker'in daha sonra da Başvekil İsmet İnönü'nün azledilmelerinin asıl nedeni olarak gösterilir.
Ağustos 1946'da çok partili dönemin ilk hükümetini kurdu. Recep Peker'in Halk Evleri'nin yayın organı Ülkü Dergisi'nde çıkan İnkılâp Tarihi ders notları, 1935'de İnkılâp Tarihi Dersleri adı ile kitap olarak yayınlandı. 1 Nisan 1950'de İstanbul'da öldü. Mezarı Edirnekapı Mezarlığı'ndadır.
Sinema sanatçısı Faruk Peker'in dedesidir.[1]
[değiştir] Sözler
| “ | Zigana dağının üzerinde portakal ağacı dikilmez. (1935) TBMM'de, Türkiye'de daha çok demokrasinin olması gerektiği üzerine bir tartışma esnasında |
„ |
| “ | Liberalizm, vatan hainliğidir. (1935) | „ |
[değiştir] Recep Peker ve Korporatizm
M. Nuri Durmaz, "Bir İdeolog Bir İdeoloji: Recep Peker ve Korporatizm", Amme İdaresi Dergisi, Cilt 41, Sayı 2, Haziran 2008, s. 161-184
[değiştir] Kaynakça
| Önce gelen: Şükrü Saraçoğlu |
Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı 7 Ağustos 1946 - 10 Eylül 1947 |
Sonra gelen: Hasan Saka |
| Önce gelen: Ferit Tek |
Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanı 21 Mayıs 1924 - 5 Ocak 1925 |
Sonra gelen: Cemil Uybadın |
| Önce gelen: Fikri Tüzer |
Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanı 17 Ağustos 1942 - 20 Mayıs 1943 |
Sonra gelen: Hilmi Uran |
| Önce gelen: Fethi Okyar |
Türkiye Cumhuriyeti Milli Savunma Bakanı 4 Mart 1925 - 1 Kasım 1927 |
Sonra gelen: Abdülhalik Renda |
| Önce gelen: Abdülhalik Renda |
Türkiye Cumhuriyeti Maliye Bakanı 21 Mayıs 1924 - 22 Kasım 1924 |
Sonra gelen: Abdülhalik Renda |
| Önce gelen: Hüseyin Vasıf Çınar |
Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanı 7 Nisan 1929 - 10 Nisan 1929 |
Sonra gelen: Cemal Hüsnü Taray |
 |
Kurtuluş Savaşı Dönemi Cumhuriyet Dönemi |
Rıza Nur • Hamdullah Suphi Tanrıöver • Mehmet Vehbi Bolak • İsmail Safa Özler • Hüseyin Vasıf Çınar • Şükrü Saraçoğlu • Mustafa Necati Uğural • İsmet İnönü • Recep Peker • Cemal Hüsnü Taray • Refik Saydam • Esat Sagay • Reşit Galip • Yusuf Hikmet Bayur • Zeynel Abidin Özmen • Saffet Arıkan • Hasan Âli Yücel • Reşat Şemsettin Sirer • Hasan Tahsin Banguoğlu • Hüseyin Avni Başman • Nuri Özsan • Ahmet Tevfik İleri • Rıfkı Salim Burçak • Hüseyin Celal Yardımcı • Ahmet Özel • Mehmet Atıf Benderlioğlu • Fehmi Yavuz • Bedrettin Tuncel • Turhan Feyzioğlu • Ahmet Tahtakılıç • Mehmet Hilmi İncesulu • Şevket Raşit Hatipoğlu • İbrahim Öktem • Nevzat Cihat Bilgehan • Orhan Dengiz • Mehmet İlhami Ertem • Orhan Oğuz • Şinasi Orel • İsmail Hakkı Arar • Sabahattin Özbek • Mustafa Üstündağ • Safa Reisoğlu • Ali Naili Erdem • Nahit Menteşe • Mustafa Necdet Uğur • Orhan Cemal Fersoy • Hasan Sağlam • Vehbi Dinçerler • Metin Emiroğlu • Hasan Celal Güzel • Avni Akyol • Köksal Toptan • Nevzat Ayaz • Turhan Tayan • Mehmet Sağlam • Hikmet Uluğbay • Metin Bostancıoğlu • Necdet Tekin • Erkan Mumcu • Hüseyin Çelik • Nimet Çubukçu
Hasan Fehmi Ataç • Abdülhalik Renda • Recep Peker • Hasan Saka • Şükrü Saraçoğlu • Fuat Ağralı • Nurullah Esat Sümer • Halit Nazmi Keşmir • Hasan Şevket Adalan • İsmail Rüştü Aksal • Halil Ayan • Hasan Polatkan • Nedim Ökmen • Ekrem Alican • Mustafa Kemal Kurdaş • Osman Şefik İnan • Ferit Melen • İhsan Gürsan • Nevzat Cihat Bilgehan • Ali Mesut Erez • Sait Naci Ergin • Ziya Müezzinoğlu • Sadık Tekin Müftüoğlu • Deniz Baykal • Bedri Gürsoy • Yılmaz Ergenekon • Besim Üstünel • İsmet Sezgin • Kaya Erdem • Adnan Başer Kafaoğlu • Vural Arıkan • Ahmet Kurtcebe Alptemoçin • Ekrem Pakdemirli • Adnan Kahveci • Sümer Oral • İsmet Attila • Lütfullah Kayalar • Abdüllatif Şener • Zekeriya Temizel • Kemal Unakıtan • Mehmet Şimşek
|
Recep Peker • Şükrü Kaya • Refik Saydam • Faik Öztrak • Ahmet Fikri Tüzer • Memduh Şevket Esendal • Nafi Atuf Kansu • Tevfik Fikret Sılay • Kasım Gülek • İsmail Rüştü Aksal • Kemal Satır • Bülent Ecevit • Şeref Bakşık • Kamil Kırıkoğlu • Orhan Eyüboğlu • Mustafa Üstündağ • Ertuğrul Günay • Adnan Keskin • Tarhan Erdem • Oya Araslı • Önder Sav |
Başvekil ve Hariciye Vekili: İsmet İnönü
Adliye Vekili: Mustafa Necati Uğural · Müdafa-i Milliye (Milli Savunma) Vekili: Kazım Özalp · Dahiliye (İçişleri) Vekili: Ahmet Ferit Tek · Maliye Vekili: Mustafa Abdülhalik Renda (→21.5.1924) → Mehmet Recep Peker · Maarif Vekili: Hüseyin Vasıf Çınar · Mübadele, İmar ve İskan Vekili: Mahmut Celâl Bayar (→7.7.1924) → Refet Canıtez · Nafia (Bayındırlık) Vekili: Süleyman Sırrı Bey · Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye (Sosyal Yardım) Vekili: Refik Saydam · Ziraat Vekili:: Zekai Apaydın (→20.8.1924) → Şükrü Kaya · Ticaret Vekili:: Hasan Saka
Başvekil: Ali Fethi Okyar
Adliye Vekili: Mahmut Esat Bozkurt · Müdafa-i Milliye (Milli Savunma) Vekili: Kazım Özalp · Dahiliye Vekili, Mübadele ve İmar İskan Vekaleti Vekili: Mehmet Recep Peker (→21.5.1924) → Mahmut Cemil Uybadın · Hariciye Vekili: Şükrü Kaya · Maliye Vekili: Mustafa Abdülhalik Renda · Maarif Vekili: Şükrü Saracoğlu · Nafia (Bayındırlık) Vekili: Feyzi Pirinççioğlu · Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye (Sosyal Yardım) Vekili: Mazhar Germen · Ziraat Vekili:: Hasan Fehmi Ataç · Ticaret Vekili:: Ali Cenani · Bahriye (Denizcilik) Vekili:: İhsan Eryavuz
Başvekil: İsmet İnönü
Adliye Vekili: Mahmut Esat Bozkurt · Müdafa-i Milliye (Milli Savunma) Vekili: Mehmet Recep Peker · Dahiliye Vekili: Mahmut Cemil Uybadın · Hariciye Vekili: Tevfik Rüştü Aras · Maliye Vekili: Hasan Saka · Mustafa Abdülhalik Renda · Maarif Vekili: Mustafa Necati Uğural · Hamdullah Suphi Tanrıöver · Nafia (Bayındırlık) Vekili: Süleyman Sırrı Bey · Ali Cenani · Behiç Erkin · Sıhhiye Vekili: Refik Saydam · Ziraat Vekili:: Mehmet Sabri Toprak · Ticaret Vekili:: Ali Cenani · Mustafa Rahmi Köken · Bahriye (Denizcilik) Vekili:: İhsan Eryavuz
Başvekil: İsmet İnönü
Adliye Vekili: Mahmut Esat Bozkurt · Müdafa-i Milliye (Milli Savunma) ve Bahriye Vekaleti Vekili: Mustafa Abdülhalik Renda · Dahiliye Vekili: Şükrü Kaya · Hariciye Vekili: Tevfik Rüştü Aras · İktisat Vekili: Şakir Kesebir · Mustafa Rahmi Köken · Maliye Vekili: Şükrü Saracoğlu · Maarif Vekili: Mustafa Necati Uğural · Mehmet Recep Peker · Hüseyin Vasıf Çınar · İsmet İnönü · Cemal Hüsnü Taray · Refik Saydam · Nafia (Bayındırlık) Vekili: Behiç Erkin · Mehmet Recep Peker · Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekili: Refik Saydam · Ziraat Vekili ve Ticaret Vekaleti Vekili:: Mustafa Rahmi Köken
Başvekil: Şükrü Saraçoğlu
Gümrük ve İnhisarlar Vekili: Raif Karadeniz · Adliye Vekili: Hasan Safyettin Menemencioğlu · Dahiliye Vekili: Mehmet Recep Peker · Ahmet Fikri Tüzer · Hariciye Vekili: Şükrü Saraçoğlu · İktisat Vekili: Sırrı Day · Maarif Vekili: Hasan Âli Yücel · Nafia (Bayındırlık) Vekili: Ali Fuat Cebesoy · Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye (Sosyal Yardım) Vekili: Ahmet Hulusi Alataş · Münakalat (Haberleşme) Vekili: Mehmet Fahri Engin · Ziraat Vekili: Şevket Raşit Hatipoğlu · Ticaret Vekili: Behçet Uz
Başvekil: Şükrü Saraçoğlu
Gümrük ve İnhisarlar Vekili: Raif Karadeniz · Suat Hayri Ürgüplü · Tahsin Çoşkan · Adliye Vekili: Ali Rıza Türel · Mümtaz Ökmen · Milli Müdafaa Vekili: Ali Rıza Artunkal · Dahiliye Vekili: Mehmet Recep Peker · Hilmi Uran · Hariciye Vekili: Şükrü Saraçoğlu · Hasan Saka · Numan Menemencioğlu · Maliye Vekili: Nurullah Esat Sümer · Fuat Ağralı · İktisat Vekili: Fuat Sirmen · Maarif Vekili: Hasan Âli Yücel · Nafia (Bayındırlık) Vekili: Sırrı Day · Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye (Sosyal Yardım) Vekili: Ahmet Hulusi Alataş · Sadi Konuk · Münakalat (Haberleşme) Vekili: Ali Fuat Cebesoy · Ziraat Vekili: Şevket Raşit Hatipoğlu · Çalışma Vekili: Sadi Irmak · Ticaret Vekili: Raif Karadeniz · Celal Sait Siren
Başbakan: Mehmet Recep Peker
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı: Mümtaz Ökmen · Devlet Bakanı: Mustafa Abdülhalik Renda
Gümrük ve Tekel Bakanı: Tahsin Coşkan · Adalat Bakanı: Mümtaz Ökmen · Şinasi Devrin · Milli Savunma Bakanı: Mustafa Münir Birsel · İçişleri Bakanı: Cemil Cahit Toydemir · Şükrü Sökmen Süer · Münir Hüsrev Göle · Dışişleri Bakanı: Hasan Saka · Ekonomi Bakanı: Cavit Ekin · Tahsin Bekir Balta · Maliye Bakanı: Halit Nazmi Keşmir · Milli Eğitim Bakanı: Reşat Şemsettin Sirer · Bayındırlık Bakanı: Cevdet Kerim İncedayı · Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı : Behçet Uz · Ulaştırma Bakanı: Şükrü Koçak · Tarım Bakanı: Hasan Şevket Adalan · Faik Kurdoğlu · Çalışma Bakanı: Tahsin Bekir Balta · Sadi Irmak · Ticaret Bakanı: Atıf İnan · Halit Nazmi Keşmir
